سادات (جمع سید) به معنای سرور و آقا، به نوادگان پیامبر اسلام (ص) از طریق حضرت فاطمه (س) و امام علی (ع) گفته میشود. در فرهنگ ایران، سادات جایگاه بسیار محترمی دارند. مردم برای آنان احترام ویژهای قائلاند، در مجالس آنان را بر صدر مینشانند و در اعیاد مذهبی (بهویژه غدیر و میلاد پیامبر) برای تبریک و دریافت «عیدی تبرک» به دیدن آنان میروند.
از آنجا که پیامبر اکرم (ص) جد بزرگ سادات هستند، روز ولادت ایشان به نوعی «روز پدر» یا جشن خانوادگی برای سادات محسوب میشود. تبریک گفتن به آنان، عرض ارادت به ساحت پیامبر و خوشحال کردن فرزندان ایشان است که طبق روایات، خوشحالی پیامبر را در پی دارد.
هرچند عیدی دادن سادات بیشتر در عید غدیر مرسوم است، اما در ۱۷ ربیعالاول نیز بسیاری از مردم به دیدن سادات میروند و یا از آنان درخواست «عیدی» و «شیرینی» میکنند. این رسم شیرین، بهانهای برای صله رحم و تقویت پیوندهای عاطفی است.
انتساب به پیامبر، مسئولیتآور است. مردم از سادات انتظار دارند که اخلاق و رفتارشان شبیه جدشان باشد. پیامهای تبریک میتواند حاوی یادآوری ظریف این نکته باشد که «امیدوارم وارث لایقی برای اخلاق نبوی باشید».
استفاده از شال سبز یا کلاه سبز، نماد سیادت در میان ایرانیان است. اشاره به «شال سبز» در پیامهای تبریک، نمادی از به رسمیت شناختن و احترام به این نسب شریف است.
