دعاهای روزانه ماه مبارک رمضان که از ابن عباس روایت شده است، مضامین بلند عرفانی و تربیتی دارد. دعای روز اول، نقشه راه بندگی در این ماه را ترسیم می کند. درخواست برای اینکه روزه مان (روزه صائمین) باشد، نشان دهنده این است که روزه درجاتی دارد و ما از همان روز اول باید به دنبال عالی ترین درجه آن باشیم. این دعا به ما یادآوری می کند که ماه رمضان ماه تحول درونی است، نه صرفا تغییر وعده های غذایی.
یکی از فرازهای مهم دعای روز اول، (نبهنی فیه عن نومة الغافلین) است. غفلت، بزرگترین آفت سلوک معنوی است. ماه رمضان ماه بیداری است. گرسنگی و تشنگی باید زنگ هشداری باشد تا روح انسان از خواب سنگین تعلقات دنیوی بیدار شود. کسی که در خواب غفلت است، از فیوضات سحرها و لحظات افطار بهره ای نمی برد. این دعا طلب هوشیاری و بصیرت است.
در این دعا از خدا می خواهیم نماز و قیام ما را مثل قیام کنندگان واقعی قرار ده. این اشاره به کسانی دارد که نمازشان معراج مومن است. نماز با کسالت و بی توجهی، قیام واقعی نیست. روزه دار در روز اول از خدا می خواهد که شور و حال عبادت خالصانه اولیای الهی را به او عطا کند تا نمازش زنده و سازنده باشد.
پایان دعا با استغفار همراه است. (هب لی جرمی) یعنی خدایا جرم و گناه مرا به من ببخش. تا ظرف وجود انسان از آلودگی گناه پاک نشود، نمی تواند مظروف انوار الهی شود. شروع ماه با استغفار، یعنی آمادگی برای یک شروع طوفانی و پاک. صفت (عافیا عن المجرمین) امید را در دل گنهکاران زنده می کند که خداوند بخشنده و مهربان است.
