اشو زرتشت (Zoroaster)، پیامبر ایران باستان و بنیانگذار دین زرتشتی (مزدیسنا) است. او مصلحی بزرگ بود که مردم را از پرستش خدایان متعدد و خرافات منع کرد و به پرستش خدای یگانه و دانا، «اهورامزدا» (سرور دانایی) فراخواند. زمان دقیق زندگی او مشخص نیست، اما بسیاری از پژوهشگران آن را حدود 1000 تا 600 سال پیش از میلاد تخمین میزنند. آموزههای او تاثیر عمیقی بر فلسفه و ادیان جهان گذاشته است.
هسته اصلی تعالیم زرتشت در سه عبارت کوتاه اما عمیق خلاصه میشود: «هومَتَه (پندار نیک)، هوختَه (گفتار نیک) و هووَرِشتَه (کردار نیک)». زرتشت معتقد بود که انسان با پیروی از این سه اصل و با تکیه بر خرد (وهومن)، میتواند بر نیروهای اهریمنی و دروغ پیروز شود و به رستگاری برسد. این آموزه اخلاقی، فارغ از زمان و مکان، الگویی برای زیستن انسانی است.
بر اساس سنتهای زرتشتی، اشو زرتشت در سن 77 سالگی در روز پنجم دی ماه (خور روز از ماه دی) در حالی که در آتشکده بلخ مشغول نیایش بود، توسط توربراتور (دشمن دین) به شهادت رسید. زرتشتیان این روز را گرامی میدارند و مراسمهای نیایش و خیرات (آفرینگان خوانی) برای شادی روان او برگزار میکنند.
کتاب مقدس زرتشتیان «اوستا» نام دارد. مهمترین و کهنترین بخش آن «گاتها» (سرودهها) است که مستقیماً به خود زرتشت منسوب است. گاتها حاوی مناجاتها و آموزههای فلسفی و اخلاقی زرتشت است و از نظر ادبی و زبانی ارزش بسیار بالایی دارد.
در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، زرتشتیان به عنوان یکی از اقلیتهای دینی رسمی شناخته میشوند و در انجام مراسم دینی خود آزادند. آنها نمایندهای مستقل در مجلس شورای اسلامی دارند. همزیستی مسالمتآمیز و احترام متقابل میان مسلمانان و زرتشتیان در ایران، نمونهای از فرهنگ مدارای ایرانی است.
