خداوند در قرآن میفرماید: به یاد آورید زمانی که از پروردگارتان یاری خواستید و او شما را با هزار فرشته که پیاپی میآمدند یاری کرد.
قرآنی
2
آیه «و ما رمیت اذ رمیت و لکن الله رمی» سند آشکار دخالت قدرت الهی در شکست دشمنان در بدر است.
قرآنی
3
نزول باران در شب جنگ بدر، برای مومنان طهارت و آرامش بود و برای کافران گل و لای و سختی؛ این یعنی مهندسی میدان نبرد توسط خدا.
قرآنی
4
خداوند خواب سبک و آرامشبخش را بر چشمان خسته مجاهدان مسلط کرد تا ترس از دلهایشان برود و آماده نبرد شوند.
قرآنی
5
فرشتگان در بدر آمدند تا فقط دلهای شما آرام گیرد، وگرنه پیروزی جز از جانب خداوند عزیز و حکیم نیست.
قرآنی
معنوی
1
در بدر آسمان به زمین آمد. ملائکه الله با عمامههای نشاندار به یاری سپاه کوچک اسلام شتافتند.
معنوی
2
صدای چکاچک شمشیرهایی شنیده میشد که دستانی نامرئی آنها را میچرخاندند؛ بدر رزمگاه فرشتگان بود.
معنوی
3
امداد غیبی یعنی وقتی تو تمام تلاشت را کردی و ماندی، خدا تمام لشکرش را برای یاری تو میفرستد.
معنوی
4
ترسی که در دل مشرکان افتاد، سرباز نامرئی خدا بود. آنها ۳۱۳ نفر را هزاران نفر میدیدند.
معنوی
5
دعای نیمه شب پیامبر (ص) در چادر فرماندهی، کلید نزول فوج فوج فرشتگان نصرت بود.
معنوی
روایی
1
راویان گفتهاند در روز بدر، صدای ضرباتی شنیده میشد و مشرکان بر زمین میافتادند بی آنکه کسی دیده شود.
روایی
2
ابلیس که در لباس سراقة بن مالک به مشرکان دلداری میداد، با دیدن صفوف فرشتگان فرار کرد و گفت: من چیزی میبینم که شما نمیبینید!
روایی
3
پیامبر مشتی خاک برداشت و به سمت دشمن پاشید و فرمود: زشت باد چهرهها! و همین خاک چون طوفانی چشمان دشمن را کور کرد.
روایی
4
حضور جبرئیل و میکائیل و اسرافیل در رأس هزاران فرشته، بدر را به عظیمترین مانور آسمانی و زمینی تبدیل کرد.
روایی
5
مسلمانان کم بودند، اما خدا کاری کرد که در چشم دشمن زیاد به نظر بیایند و دشمن در چشم مسلمانان کم؛ این تصرف در بینایی، معجزه بدر بود.
روایی
تحلیلی
1
امداد غیبی جایگزین تلاش نیست، بلکه پاداش تلاش است. مسلمانان به میدان آمدند، سپس فرشتگان نازل شدند.
تحلیلی
2
نزول فرشتگان بیش از آنکه برای کشتن دشمن باشد، برای تقویت روحیه و تثبیت قدمهای مومنان بود.
تحلیلی
3
بدر به ما میآموزد که اگر در مسیر حق استقامت کنیم، قوانین طبیعت به نفع ما تغییر خواهد کرد.
تحلیلی
4
خداوند با امدادهای بدر نشان داد که اسباب مادی همه کاره نیستند و اراده او مافوق همه اسباب است.
تحلیلی
5
تاریخ تکرار میشود؛ هر جا گروهی خالصانه برای خدا قیام کنند، امدادهای غیبی بدر تکرار خواهد شد.
تحلیلی
کوتاه
1
بدر، رقص شمشیر فرشتگان بود.
کوتاه
2
خدا با هزاران بال و پر به یاری ۳۱۳ نفر آمد.
کوتاه
3
باران رحمت، شنهای روان، خواب آرام؛ همه سرباز خدا بودند.
کوتاه
4
و خدا تیر انداخت، آنگاه که تو تیر انداختی.
کوتاه
5
لشکر نامرئی حق، طومار باطل را در هم پیچید.
کوتاه
نزول فرشتگان؛ وعده صادق الهی
یکی از مهمترین ابعاد جنگ بدر، نزول فرشتگان الهی برای یاری مسلمانان است. قرآن کریم در سوره انفال و آلعمران تصریح میکند که خداوند ابتدا هزار فرشته و سپس سه هزار و پنج هزار فرشته نشاندار را به کمک مسلمانان فرستاد. این حضور ملکوتی، نه تنها توازن قوا را به نفع اسلام تغییر داد، بلکه پیامی ابدی برای مومنان داشت که در نبرد حق و باطل، عالم غیب بیتفاوت نیست.
باران؛ سرباز نامرئی خدا
شب قبل از جنگ، مسلمانان با کمبود آب و زمین شنزار مواجه بودند که حرکت را سخت میکرد. مشرکان نیز در زمین سفت و سخت موضع گرفته بودند. به لطف الهی، بارانی بارید که برای مسلمانان رحمت بود؛ زمین زیر پایشان سفت شد و توانستند غسل کنند و با طهارت آماده جنگ شوند. اما همین باران برای مشرکان باعث گلآلود شدن زمین و کندی حرکتشان شد.
رعب و وحشت در دل دشمن
خداوند در قرآن میفرماید: «سألقی فی قلوب الذین کفروا الرعب». یکی از امدادهای غیبی در بدر، ایجاد ترس شدید در دل مشرکان بود. با اینکه آنها از نظر تعداد و تجهیزات برتر بودند، اما چنان وحشتی وجودشان را فرا گرفت که توان جنگیدن را از دست دادند. در مقابل، آرامش و اطمینان قلبی (سکینه) بر دلهای مومنان نازل شد.
تصرف در چشمان (تغییر محاسبات)
یکی دیگر از معجزات بدر، تغییری بود که خداوند در بینایی دو طرف ایجاد کرد. در ابتدای جنگ، خداوند مسلمانان را در چشم کافران اندک نشان داد تا مغرور شوند و حمله کنند. اما هنگام درگیری، کافران مسلمانان را دو برابر میدیدند و وحشتزده میشدند. از طرفی دشمن در چشم مسلمانان اندک و حقیر به نظر میآمد تا شجاعتشان بیشتر شود.
ماجرای مشت خاک
در اوج نبرد، پیامبر اکرم (ص) مشتی ریگ و خاک از زمین برداشتند و به سمت سپاه دشمن پاشیدند و فرمودند «شاهت الوجوه» (زشت باد چهرهها). به قدرت الهی، این خاک در چشمان تمام سربازان دشمن فرو رفت و نظم سپاه آنان را بر هم زد. آیه «و ما رمیت اذ رمیت...» اشاره به همین واقعه شگفتانگیز دارد.
سوالات متداول
تعداد فرشتگان در جنگ بدر چقدر بود؟
در قرآن به نزول هزار، سه هزار و پنج هزار فرشته اشاره شده است که متناسب با مراحل جنگ نازل شدند.
آیه و ما رمیت اذ رمیت چه معنایی دارد؟
یعنی (ای پیامبر) تو نبودی که تیر (یا خاک) انداختی، بلکه خدا بود که انداخت؛ اشاره به تاثیر الهی در اقدام پیامبر.
آیا فرشتگان مستقیم میجنگیدند؟
برخی روایات میگویند میجنگیدند و برخی مفسران معتقدند حضورشان برای ایجاد رعب در دشمن و قوت قلب مومنان بود.
تاثیر باران در جنگ بدر چه بود؟
زمین زیر پای مسلمانان سفت و هموار شد و برای مشرکان گلآلود و لغزنده گردید.
شیطان در جنگ بدر چه کرد؟
در چهره سراقة بن مالک ظاهر شد و به مشرکان وعده پیروزی داد، اما با دیدن فرشتگان فرار کرد.
آیا امداد غیبی فقط مخصوص جنگ بدر بود؟
خیر، امداد غیبی وعده خدا برای همه کسانی است که دین او را یاری کنند، اما در بدر جلوه آشکاری داشت.
منظور از فرشتگان مسومین چیست؟
فرشتگانی که دارای نشانه و علامت بودند (طبق روایات عمامههای خاص داشتند).
چرا با وجود فرشتگان، مسلمانان باید میجنگیدند؟
سنت خدا بر این است که انسانها تلاش کنند و اسباب را فراهم سازند، سپس نصرت الهی شامل حالشان شود.
خواب (نعاس) چه کمکی به مسلمانان کرد؟
خوابی کوتاه و آرامشبخش قبل از جنگ بر آنان مسلط شد که خستگی و ترس را برد و انرژیشان را تجدید کرد.
چرا خدا به فرشتگان وحی کرد؟
خداوند به فرشتگان وحی کرد که من با شما هستم، پس مومنان را ثابتقدم دارید و من در دل کافران ترس میاندازم.