یوزپلنگ آسیایی یا یوز ایرانی، سریعترین دونده خشکی است که اکنون تنها در ایران نفس میکشد. ۹ شهریور روز حفاظت از این گنجینه ملی است.
آموزشی
2
خط اشک سیاه یوزپلنگ، نشانه بارز زیبایی اوست که نور خورشید را میگیرد تا بهتر ببیند. بیایید نگذاریم این نگاه زیبا خاموش شود.
آموزشی
3
تفاوت یوز ایرانی با آفریقایی در جثه و پوشش زمستانی است. یوز ما نماد مقاومت در کویر است.
آموزشی
4
زیستگاه اصلی یوزپلنگ ایرانی مناطق حفاظت شده توران و میاندشت است. حفظ زیستگاه، یعنی حفظ یوز.
آموزشی
5
یوزپلنگها حیوانات خجالتی هستند و از انسان دوری میکنند. بزرگترین دشمن آنها تصادفات جادهای و تخریب مراتع است.
آموزشی
6
حفاظت از یوزپلنگ، حفاظت از چرخه حیات و تنوع زیستی فلات ایران است.
آموزشی
7
سرعت یوزپلنگ به ۱۲۰ کیلومتر در ساعت میرسد، اما نمیتواند از گلوله یا ماشین سبقت بگیرد. احتیاط کنیم.
آموزشی
8
۹ شهریور یادآور «ماریتا»، یوزپلنگ تنهایی است که نماد مظلومیت حیات وحش ایران شد.
آموزشی
9
تکثیر در اسارت و حفاظت از کریدورهای مهاجرتی، دو راهکار اصلی برای نجات یوزپلنگ از انقراض است.
آموزشی
10
یوزپلنگ میراث طبیعی ماست؛ همانطور که تخت جمشید میراث تاریخی ماست. هر دو را باید حفظ کنیم.
آموزشی
ترویجی
1
سریعترین دونده جهان نیازمند یاری ماست. بیایید با رانندگی ایمن در جادههای زیستگاهی، ضامن بقای یوز باشیم.
ترویجی
2
صدای یوزپلنگ ایرانی، صدای طبیعت زخمی ماست. نگذاریم این صدا به سکوت تبدیل شود.
ترویجی
3
ایران، آخرین پناهگاه یوز آسیایی در جهان است. این افتخار و مسئولیتی سنگین برای تک تک ماست.
ترویجی
4
نجات یوزپلنگ، نجات هویت طبیعی ایران است. در روز ملی یوزپلنگ، همقسم شویم برای حفاظت.
ترویجی
5
یک ترمز به موقع شما در جاده عباسآباد، میتواند جان یک گونه کمیاب را نجات دهد.
ترویجی
6
به فرزندانمان بیاموزیم که یوزپلنگ دشمن نیست، همسایهای زیبا و ارزشمند است.
ترویجی
7
روز ملی یوزپلنگ فرصتی است تا با طبیعت آشتی کنیم و قدر داشتههایمان را بدانیم.
ترویجی
8
حمایت از محیطبانان دلسوز، حمایت مستقیم از بقای یوزپلنگ ایرانی است. خدا قوت محیطبان.
ترویجی
9
هر ایرانی یک محیطبان برای یوزپلنگ. بیایید صدای بیصدای طبیعت باشیم.
ترویجی
10
انقراض ابدی است. نگذاریم حسرت دیدن یوزپلنگ سهم نسلهای آینده شود.
ترویجی
احساسی
1
نگاه نگران یوزپلنگ به جادهها، التماسی است برای زنده ماندن. آهسته برانیم.
احساسی
2
تنها تو ماندهای ای نگین کویر. قول میدهیم پاسدار تو باشیم ای یوز ایرانی.
احساسی
3
غرش تو موسیقی بادهای کویر است. بمان و بخوان برای ایران.
احساسی
4
ماریتا رفت، اما یادش ما را بیدار کرد. ۹ شهریور روز بیداری وجدانهای محیط زیستی است.
احساسی
5
حیف است که نقش و نگار تو فقط در کتابها بماند. طبیعت ایران بی تو چیزی کم دارد.
احساسی
6
تو سریع میدوی تا از انقراض فرار کنی، و ما میایستیم تا تو را حمایت کنیم.
احساسی
7
زیبایی خالخالی طبیعت ایران، روزت مبارک. امید که نسلات پایدار بماند.
احساسی
8
قلب یوزپلنگها در دستان ما میتپد. با مهربانی با طبیعت، این تپش را حفظ کنیم.
احساسی
9
کاش سرعت ما در حفاظت، به اندازه سرعت تو در دویدن بود.
احساسی
10
یوزپلنگ ایرانی، نماد غرور و تنهایی. ما تنهایت نخواهیم گذاشت.
احساسی
چرا ۹ شهریور روز یوزپلنگ است؟
در نهم شهریور سال ۱۳۷۳، یک یوزپلنگ ماده به همراه سه تولهاش در هوای گرم تابستان برای نوشیدن آب به نخلستانهای بافق یزد نزدیک شدند. متأسفانه به دلیل ناآگاهی مردم محلی، این خانواده زیبا مورد حمله قرار گرفتند. دو توله کشته شدند و ماده یوز فرار کرد. تنها یک توله زنده ماند که «ماریتا» نام گرفت و به پارک پردیسان تهران منتقل شد. این واقعه تلخ باعث شد تا ۹ شهریور به عنوان روز ملی حفاظت از یوزپلنگ ایرانی نامگذاری شود تا یادآور لزوم آموزش و حفاظت باشد.
وضعیت بحرانی یوزپلنگ آسیایی
یوزپلنگ آسیایی که روزگاری در سراسر قاره آسیا میزیست، اکنون تنها به مناطق بیابانی ایران محدود شده است. جمعیت این گونه به شدت کاهش یافته و در معرض خطر انقراض بحرانی (Critically Endangered) قرار دارد. تخمین زده میشود که تعداد بسیار کمی از آنها در طبیعت باقی مانده باشند، که همین امر ضرورت اقدامات فوری حفاظتی را دوچندان میکند.
تهدیدات اصلی: جاده و تخریب زیستگاه
تصادفات جادهای، به ویژه در محور تهران-مشهد (محدوده عباسآباد و میامی)، یکی از اصلیترین عوامل مرگومیر یوزپلنگهاست. علاوه بر این، تخریب زیستگاهها توسط معادن، چرای بیش از حد دام و سگهای گله که به تولههای یوز حمله میکنند، از دیگر تهدیدات جدی محسوب میشوند.
پروژههای حفاظتی و تکثیر
سازمان حفاظت محیط زیست با همکاری پروژههای بینالمللی و سازمانهای مردمنهاد، تلاشهای زیادی برای حفاظت از این گونه انجام داده است. پروژه تکثیر در اسارت (مانند آنچه برای «پیروز» انجام شد) و ایمنسازی جادهها، نصب دوربینهای تلهای و افزایش تعداد محیطبانان از جمله این اقدامات است. اگرچه چالشها بسیار زیاد است، اما امید برای نجات این گونه هنوز وجود دارد.
نقش مردم در حفاظت
مردم نقش کلیدی در حفاظت از یوزپلنگ دارند. رانندگی با سرعت مطمئنه در مناطق حفاظت شده، عدم تخریب پوشش گیاهی، عدم شکار طعمههای یوز (مانند آهو و خرگوش) و گزارش مشاهده یوز به محیطبانان، کارهایی است که هر ایرانی میتواند برای نجات این نماد ملی انجام دهد.
سوالات متداول
روز ملی یوزپلنگ ایرانی چه روزی است؟
۹ شهریور ماه هر سال.
ماریتا که بود؟
تنها بازمانده یک خانواده یوزپلنگ که در سال ۷۳ در بافق مورد حمله قرار گرفتند و نماد این روز شد.
تفاوت اصلی یوزپلنگ و پلنگ چیست؟
یوزپلنگ لاغرتر، بلندتر و دارای خط اشک سیاه روی صورت است و خالهایش توپر است، اما پلنگ درشتتر و خالهایش توخالی (گلمانند) است.
چرا یوزپلنگ خط اشک دارد؟
این خط سیاه باعث جذب نور خورشید میشود و از انعکاس نور در چشم حیوان جلوگیری میکند تا بتواند در روز شکار کند.
بزرگترین زیستگاه یوزپلنگ کجاست؟
پارک ملی توران در استان سمنان مهمترین زیستگاه زادآور فعلی است.
سرعت یوزپلنگ چقدر است؟
در عرض ۳ ثانیه به سرعت ۱۰۰ کیلومتر در ساعت میرسد و حداکثر سرعتش حدود ۱۲۰ کیلومتر است.
آیا یوزپلنگ به انسان حمله میکند؟
خیر، یوزپلنگ حیوانی بسیار محتاط و ترسو است و معمولاً از انسان فرار میکند.
وضعیت انقراض یوز ایرانی چگونه است؟
در وضعیت بحرانی (Critically Endangered) قرار دارد و تعداد آنها بسیار کم است.
مهمترین دشمن یوزپلنگ چیست؟
انسان (تصادفات جادهای، شکار طعمه، سگهای گله).
چگونه میتوانیم کمک کنیم؟
با رعایت سرعت در جادههای زیستگاهی، حمایت از کمپینهای محیط زیستی و افزایش آگاهی عمومی.