حضرت حمزه بن عبدالمطلب (ع)، عموی گرامی پیامبر اکرم (ص) و یکی از شجاعترین سرداران صدر اسلام بود. ایشان که به اسدالله (شیر خدا) و اسدالرسول (شیر پیامبر) ملقب بود، در تمام نبردهای صدر اسلام نقشی کلیدی ایفا کرد. اسلام آوردن ایشان در سالهای اولیه بعثت، قوت قلبی برای مسلمانان و سپری در برابر آزار مشرکان قریش بود. حضرت حمزه در جنگ بدر دلاوریهای بسیاری از خود نشان داد و بسیاری از سران کفر را به هلاکت رساند.
در روز پانزدهم شوال سال سوم هجری، جنگ احد میان مسلمانان و مشرکان قریش رخ داد. در این نبرد نابرابر، حضرت حمزه (ع) با شجاعتی مثالزدنی از حریم پیامبر (ص) دفاع میکرد. هند جگرخوار که کینه پدرش را در دل داشت، وحشی را اجیر کرد تا تنها حمزه را به شهادت برساند. سرانجام حضرت حمزه با نیزه وحشی به شهادت رسید و پس از آن هند دستور داد تا بدن مطهر ایشان را مثله کنند. این واقعه تأثیر عمیقی بر روحیه مسلمانان و شخص پیامبر (ص) گذاشت.
هنگامی که پیامبر اکرم (ص) پیکر مثله شده عموی خود را دیدند، به شدت گریستند و فرمودند که هیچ مصیبتی برای من مانند مصیبت تو نیست. ایشان لقب سیدالشهدا را به حضرت حمزه عطا کردند (که بعدها این لقب به صورت عالیتر به امام حسین (ع) نیز اطلاق شد). پیامبر دستور دادند تا زنان مدینه ابتدا برای حمزه گریه کنند و سپس برای شهدای خود، که این نشان از جایگاه والای ایشان دارد.
مزار حضرت حمزه در دامنه کوه احد در مدینه منوره قرار دارد و همواره زیارتگاه عاشقان اهل بیت بوده است. در روایات متعددی از معصومین (ع) بر زیارت ایشان تأکید شده است. حضرت زهرا (س) پس از رحلت پیامبر، هر هفته به زیارت قبور شهدای احد و حضرت حمزه میرفتند و در آنجا به عبادت و دعا میپرداختند. این سیره نشاندهنده اهمیت حفظ یاد و خاطره شهدای راه حق است.
زندگی و شهادت حضرت حمزه (ع) درسهای بزرگی برای جامعه اسلامی دارد. مهمترین ویژگی ایشان ولایتمداری و اطاعت محض از رسول خدا بود. شجاعت در بیان حق، نترسیدن از انبوه دشمن، و فدا کردن جان و آبرو برای حفظ دین، از شاخصههای بارز مکتب حمزه سیدالشهداست که باید الگوی جوانان انقلابی و مؤمن قرار گیرد.
