زیارت ناحیه مقدسه یکی از زیارتنامههای مشهور و معتبر شیعه است که از جانب امام زمان (عج) صادر شده است. این زیارت در واقع مرثیهنامهای است که در آن حضرت مهدی (عج) خطاب به جد بزرگوارشان امام حسین (ع) سلام میدهند و مصائب ایشان را با جزئیات دقیق و سوزناک توصیف میکنند. خواندن این زیارت به ویژه در ماه صفر و ایام عزاداری، باعث پیوند عمیق عاطفی با اهل بیت و درک بهتر رنجهای آنان میشود. این زیارت حاوی معارف بلند توحیدی و ولایی است.
علمای بزرگ شیعه و محدثین گرانقدر همچون شیخ مفید در کتاب المزار و سید مرتضی و ابن مشهدی این زیارت را نقل کردهاند. اگرچه در مورد سند برخی نسخهها بحثهایی وجود دارد، اما محتوای غنی، فصاحت کلام و هماهنگی دقیق با روایات معتبر تاریخی، انتساب آن به امام معصوم را تایید میکند. این زیارت مورد توجه و مداومت بسیاری از عرفا و بزرگان دین بوده و هست.
برخلاف بسیاری از زیارتنامهها که کلیگویی دارند، زیارت ناحیه مقدسه وارد جزئیات واقعه عاشورا میشود. توصیف لحظات وداع، نحوه شهادت، غارت خیمهها، اسیری اهل بیت و وضعیت جسمانی پیکر مطهر امام حسین (ع)، این زیارت را به یک مقتل کامل تبدیل کرده است. عباراتی مانند «اگر روزگار مرا به تاخیر انداخت... صبح و شام بر تو گریه میکنم و به جای اشک خون میبارم» نشاندهنده اوج اندوه امام زمان (عج) است.
ماه صفر، ماه تداوم حزن آلالله و ماه اسارت اهل بیت است. قرائت زیارت ناحیه مقدسه در این ماه، همدردی با حضرت زینب (س) و امام سجاد (ع) محسوب میشود. این زیارت باعث رقت قلب، ریزش گناهان و جلب توجه خاص امام عصر (عج) به زائر میشود. همچنین دعا کردن برای فرج در پایان این زیارت که دل انسان شکسته است، بسیار به اجابت نزدیک است.
بهتر است این زیارت با وضو، رو به قبله و با حالت حزن و اندوه خوانده شود. زمانهای خاص مانند روز عاشورا و عصر جمعه فضیلت بیشتری دارند. شایسته است قبل و بعد از زیارت صلوات فرستاده شود و زائر خود را در محضر امام زمان (عج) احساس کند. گریه بر مصائب ذکر شده در زیارت، بخشی از آداب باطنی آن است که روح را صیقل میدهد.
