یکی از آموزههای مهم تربیتی امام علی النقی (ع)، بیان رابطه مستقیم بین رفتار با والدین و وضعیت اقتصادی و اجتماعی انسان است. ایشان در حدیثی صریح میفرمایند که «عقوق» (نافرمانی و آزردن) والدین، موجب «قلت» (کمی، فقر، کمبود) میشود. این هشدار نشان میدهد که کلید بسیاری از گرههای مالی و معیشتی، در خانه و در نحوه برخورد با پدر و مادر نهفته است.
امام هادی (ع) میفرمایند عاق والدین شدن منجر به «ذلت» میشود. عزت و آبرو که سرمایه اجتماعی هر انسانی است، با دعای والدین به دست میآید و با نفرین یا دلشکستگی آنها از بین میرود. تاریخ پر است از افرادی که به مقامات عالی رسیدند اما به خاطر بیاحترامی به والدین، با خواری به زمین خوردند.
امام هادی (ع) در شرایط خفقان سامرا، با جملات کوتاه و پرمغز (کلمات قصار)، اصول زندگی موفق را به شیعیان میآموختند. تاکید بر دوری از حسد، پرهیز از خودپسندی و لزوم اطاعت از خداوند، از ارکان مکتب اخلاقی ایشان است که عمل به آنها، جامعهای سالم و خانوادهای مستحکم میسازد.
احادیث امام هادی (ع) نگاه ما را به گناه تغییر میدهد. ایشان به ما میآموزند که گناهانی مثل آزار والدین، فقط عقوبت اخروی ندارند، بلکه در همین دنیا به صورت فقر، بیماری، تنهایی و ذلت نمود پیدا میکنند. این نگاه واقعبینانه، قویترین بازدارنده از بدیهاست.
