ایرانیان همواره با زبان طنز و شوخطبعی به مسائل روزمره و حتی مشکلات اقتصادی نگاه کردهاند. در ایام نوروز، جوکها و لطیفهها درباره گرانی آجیل، سوالات کنجکاوانه فامیل و فرار از دید و بازدیدها، نوعی مکانیزم دفاعی و راهی برای شاد کردن فضا است. این طنزها که در چهارچوب ادب و عرف بیان میشوند، باعث تلطیف فضا و صمیمیت بیشتر در دورهمیها میگردند.
آجیل، به ویژه پسته، نماد پذیرایی اعیانی در نوروز است. با نوسانات اقتصادی، این خوراکی خوشمزه به سوژهای برای طنزهای اجتماعی تبدیل شده است. شوخی با پسته خندان و جیب گریال، بازتابی از واقعیتهای جامعه است که با لبخند بیان میشود. این نوع طنز، انتقادی نرم و سازنده است که فشار روانی گرانی را برای مردم کمتر میکند.
یکی از دغدغههای جوانان در دید و بازدیدها، مواجهه با سوالات تکراری درباره ازدواج، تحصیل و شغل است. استفاده از پاسخهای طنزآمیز و هوشمندانه، راهکاری عالی برای عبور از این موقعیتها بدون بیاحترامی است. طنز به جوانان کمک میکند تا مرزهای حریم شخصی خود را با لبخند حفظ کنند و از تنشهای احتمالی در جمعهای خانوادگی جلوگیری نمایند.
همه ما خاطرات مشترکی از دید و بازدیدهای کودکی داریم؛ از لباسهای نو که نباید کثیف میشدند تا تلاش برای کش رفتن شیرینی. بازگو کردن این خاطرات با چاشنی طنز در جمعهای خانوادگی، پل ارتباطی بین نسلهاست و باعث میشود فضای رسمی مهمانیها شکسته شده و صمیمیت جایگزین آن شود.
هرچند طنز و شوخی نمک مجلس است، اما رعایت حد و مرزها بسیار مهم است. در فرهنگ اسلامی و ایرانی، شوخی نباید باعث تحقیر، تمسخر یا رنجش کسی شود (مخصوصاً بزرگترها). طنزهای نوروزی باید سالم، پاک و نشاطآور باشند و از شوخیهای قومیتی یا توهینآمیز پرهیز شود تا حلاوت عید به کام همه شیرین بماند.
