شب یلدا در فرهنگ اصیل ایرانی، نماد پیروزی نور بر تاریکی و گرما بر سرماست. اصل این مراسم بر پایه دورهمیهای خانوادگی، حافظخوانی و صله رحم بنا شده است، نه تجملات و سفرههای رنگین. در شرایط اقتصادی دشوار، بازگشت به این سنتهای ساده و پرمهر، میتواند فشار روانی را کاهش دهد و لذت با هم بودن را دوچندان کند.
برای برگزاری یک یلدای اقتصادی و شاد، میتوان هزینهها را مدیریت کرد. جایگزین کردن تنقلات سالم و ارزانتر مانند گندمشادونه، لبو، کدو حلوایی و میوههای فصلی به جای آجیلهای گرانقیمت، راهکاری هوشمندانه است. همچنین برگزاری مراسم به صورت اشتراکی (هر خانواده یک قلم جنس بیاورد) میتواند بار مالی میزبان را سبک کند.
شوخی با گرانی و مشکلات اقتصادی در شب یلدا، نوعی مکانیزم دفاعی روانی برای جامعه است تا بتواند استرس و نگرانی را کاهش دهد. خندیدن به مشکلات به معنای نادیده گرفتن آنها نیست، بلکه راهی برای حفظ روحیه و امید در شرایط دشوار است. طنزهای «پسته خندان ولی گران» نمونهای از این فرهنگ است.
آجیل شب یلدا که به «آجیل لرک» معروف است، در گذشته شامل خشکباری بود که مردم خودشان خشک میکردند (مثل انجیر، کشمش، گردو و تخمه هندوانه). پسته و بادام هندی گرانقیمت، اضافات مدرن و تجملاتی هستند که جزو ضروریات سنتی این شب محسوب نمیشوند.
اسلام بر صله رحم و دید و بازدید بسیار تاکید دارد، اما اسراف و چشم و همچشمی را نکوهش میکند. شب یلدا فرصتی عالی برای عمل به این دستور دینی است. امام علی (ع) میفرمایند: هیچ ثروتی چون عقل و هیچ فقری چون نادانی و هیچ میراثی چون ادب و هیچ پشتیبانی چون مشورت نیست؛ پس با تدبیر و قناعت یلدا را جشن بگیریم.
