دعای تحویل سال (یا مقلب القلوب...) یکی از زیباترین و پرمغزترین ادعیه در فرهنگ اسلامی ایرانی است. این دعا با خطاب قرار دادن خداوند به عنوان مالک دل ها و تدبیرکننده جهان، از او می خواهد که همانطور که طبیعت را دگرگون می کند، حال درونی انسان را نیز به بهترین شکل تغییر دهد. این دعا عصاره امید به تغییر مثبت و تکامل معنوی است.
قلب در ادبیات دینی مرکز تصمیم گیری و احساسات است. خداوند مقلب القلوب است، یعنی می تواند مسیر دل ها را تغییر دهد. در آغاز سال نو، ما از خدا می خواهیم که دلمان را از کینه، حسد و ناامیدی پاک کرده و به سمت محبت، ایمان و امید هدایت کند.
(احسن الحال) یا بهترین حال، یک مفهوم نسبی نیست، بلکه یک کمال مطلق است. در تفاسیر عرفانی، احسن الحال به معنای رسیدن به مقام قرب الهی، آرامش درونی و رضایت از تقدیر خداوند است. این حالتی است که در آن انسان نه از گذشته غمگین است و نه از آینده هراسان (الا ان اولیاء الله لا خوف علیهم و لا هم یحزنون).
قرار دادن قرآن کریم در بالاترین نقطه سفره هفت سین و قرائت آن در لحظه تحویل سال، نشان دهنده اولویت معنویت بر مادیات در فرهنگ ایرانی است. ایرانیان سال خود را با کلام خدا آغاز می کنند تا در تمام سال در پناه او باشند.
علاوه بر خواندن دعای تحویل سال، پوشیدن لباس پاکیزه، رو به قبله نشستن، یاد کردن از درگذشتگان، دعا برای فرج امام زمان (عج) و آرزوی خیر برای تمام مردم جهان، از آداب پسندیده ای است که لحظه تحویل سال را به یک عبادت جمعی تبدیل می کند.
