شیخ صدوق در عیون اخبار الرضا نقل میکند که امام رضا (ع) هنگام وداع با قبر پیامبر (ص)، با حالتی آشفته و گریان وارد حرم شدند. محول بن ابراهیم میگوید: امام را دیدم که پیوسته وداع میکرد و دوباره باز میگشت و با صدای بلند میگریست. عرض کردم: ای پسر رسول خدا، وقت حرکت است. فرمود: مرا رها کن، من از جوار جدم جدا میشوم و دیگر باز نمیگردم.
بر خلاف رسم معمول که بعد از مرگ عزاداری میکنند، امام رضا (ع) به خانواده خود دستور دادند تا در حضور خودشان برایشان گریه کنند و نوحه بخوانند. ایشان خواستند با این کار به همه بفهمانند که این سفر، سفر مرگ و شهادت است و امیدی به بازگشت نیست تا ماهیت جنایتکارانه دعوت مأمون آشکار شود.
یکی از حساسترین لحظات، وداع با امام جواد (ع) بود که در آن زمان کودکی خردسال (حدود ۵ یا ۷ ساله) بودند. امام ایشان را به عنوان جانشین خود معرفی کردند و ودایع امامت را به ایشان سپردند. سفارش شیعیان به پیروی از جوادالائمه در این لحظات انجام شد.
گریههای بلند و آشکار امام رضا (ع) در مسجد النبی، یک کنش سیاسی هوشمندانه بود. ایشان با این کار سکوت را شکستند و به مردم مدینه فهماندند که خلیفه در حال تبعید نواده پیامبر است، نه تکریم او. این وداع غمانگیز، مشروعیت خلافت مأمون را در همان نقطه آغاز زیر سوال برد.
