یا فاطمه جان، امروز چقدر دلتنگ آغوش مادری. امروز مکه برایت زندان شده است. تسلیت ای دختر خورشید.
خطاب به حضرت زهرا
2
بانوی کوچک خانه وحی، سرت را بالا بگیر. اگرچه مادر رفتی، اما آغوش خدا و پیامبر پناه توست. چقدر زود گرد یتیمی بر چادرت نشست.
خطاب به حضرت زهرا
3
زهرا جان، امشب بهانه مادر میگیری و پیامبر نمیداند با بغضِ توی گلویش چه کند. امشب در و دیوار خانه بوی جدایی میدهد.
خطاب به حضرت زهرا
4
ای کوثرِ نبی، مادرت رفت تا تو مادرِ پدرت باشی. «ام ابیها» شدنت مبارک، اما چه تلخ است این یتیمی زود هنگام.
خطاب به حضرت زهرا
5
فاطمه جان، گریه نکن. مادرت در بهشت منتظر توست. این جدایی طولانی نیست، روزی میآید که دوباره در کنارش آرام میگیری.
خطاب به حضرت زهرا
وداع با خدیجه
1
خداحافظ ای مادرِ مهربانیها. خداحافظ ای که تمامِ دردها را به جان خریدی تا لبخند بر لب پیامبر خشک نشود.
وداع با خدیجه
2
بانو جان، میروی و دخترت را تنها میگذاری؟ او هنوز کوچک است، هنوز به شانهزدنهای موهایش توسط تو عادت دارد.
وداع با خدیجه
3
خدیجه جان، آسوده بخواب. تو رسالتت را انجام دادی. تو نوری کاشتی که تا ابد خاموش نمیشود. خداحافظ ای سنگ صبور.
وداع با خدیجه
4
چقدر سخت است دیدنِ جایِ خالیِ تو در خانه. آن سجادهای که بوی عطر تو را میدهد، حالا پناهگاهِ اشکهای علی و فاطمه است.
وداع با خدیجه
5
رفتی و با رفتنت، پشتِ پیامبر خم شد. دیگر چه کسی گرد و غبارِ غم را از چهره رسول خدا پاک کند؟
وداع با خدیجه
حزن و غربت
1
امشب مکه صدای گریه کودکی را میشنود که دنبال بوی مادر میگردد. امان از دل زینبهای تاریخ...
حزن و غربت
2
چه غریبانه رفتی بانو. نه تشییع باشکوهی، نه چراغ و مزارِ آبادِ دنیایی. اما ملائکه برایت بال گشودند.
حزن و غربت
3
کفن نداشتی؟ شنیدهام عبای پیامبر کفنت شد. چه سعادتی، اما چه غمی در این بیچیزیِ ظاهری نهفته است.
حزن و غربت
4
غربت یعنی همسرِ ثروتمندترین زنِ حجاز باشی، اما وقتِ رفتن، نگرانِ پارچهای برای کفن باشی. فدایِ ایثار تو یا خدیجه.
حزن و غربت
5
امشب ماه هم از دیدنِ اشکهای یتیمِ مکه شرم دارد. شعب ابیطالب هنوز صدایِ مناجاتهای تو را در سینه دارد.
حزن و غربت
مادرانه
1
مادر که میرود، انگار سقف خانه میریزد. خدیجه جان، تو سقفِ محکمِ خانه نبوت بودی.
مادرانه
2
هیچکس جایِ مادر را پر نمیکند. حتی اگر پیامبر پدرت باشد. فاطمه امروز طعمِ تلخِ بی مادری را میچشد.
مادرانه
3
مادری کردی برای اسلام، مادری کردی برای یتیمان، حالا خودت میروی و دخترت یتیم میشود. این رسمِ روزگار است.
مادرانه
4
ای کاش بودی و عروسیِ دخترت را میدیدی. ای کاش بودی و حسن و حسینت را در آغوش میگرفتی.
مادرانه
5
مادر یعنی عشق، یعنی فداکاری. و تو معنایِ کاملِ این کلماتی. روحت شاد ای مادرِ خوبیها.
مادرانه
دلی
1
دلم برای غربتت میسوزد یا خدیجه. برای آن لحظهای که نگران آینده دخترت بودی. نگران نباش، خدا حافظ اوست.
دلی
2
میخواهم برایت شمع روشن کنم، اما قبرت تاریک است. دلم روشن است به نور شفاعتت.
دلی
3
امشب سر سفره افطار، جای خالیات بدجور تیر میکشد. کاش بودی و برایمان دعای مادرانه میکردی.
دلی
4
یا خدیجه، واسطه شو پیش خدا. ما هم یتیمانِ آخرالزمانیم که دنبالِ پناهگاه میگردیم.
دلی
5
نوشتم برای تو، اما دلم پیشِ زهرایِ سه ساله است. خدا صبرش دهد...
دلی
رابطه عاطفی عمیق خدیجه (س) و فاطمه (س)
رابطه حضرت خدیجه (س) و حضرت زهرا (س) فراتر از یک رابطه مادر و دختری معمولی بود. حضرت زهرا (س) تک فرزند و تنها یادگارِ روزهای سختِ شعب بود. در روایات آمده است که حضرت زهرا (س) وابستگی شدیدی به مادر داشتند و پس از وفات ایشان، جبرئیل بارها برای تسلی دادن به این کودک خردسال نازل شد و جایگاه مادرش را در بهشت به او نشان داد.
یتیمی زودهنگام حضرت زهرا (س)
از دست دادن مادر در سنین کودکی (حدود 5 سالگی)، تأثیر عمیقی بر روح لطیف حضرت زهرا (س) گذاشت. این واقعه سرآغاز رنجهای دخت نبی اکرم بود. دلنوشتههایی که به این موضوع میپردازند، تلاش میکنند تا گوشهای از این غم جانکاه و تنهایی دخترانه را در فضایی که مشرکان به پدرش آزار میرساندند، ترسیم کنند.
نگرانی حضرت خدیجه برای آینده دخترش
یکی از سوزناکترین بخشهای تاریخ وفات حضرت خدیجه، وصیتها و نگرانیهای ایشان برای حضرت زهرا (س) است. نقل شده که ایشان در لحظات آخر، نگران تنهایی و آینده دخترشان بودند و او را به پیامبر (ص) و خداوند سپردند. اسماء بنت عمیس (یا زنی دیگر) به ایشان قول داد که در شب عروسی زهرا (س) جای خالی مادر را پر کند.
نقش خدیجه (س) در شکلگیری شخصیت فاطمه (س)
حضرت زهرا (س) ایثار، صبر، سخاوت و ولایتمداری را در مکتب مادرش آموخت. دلنوشتهها یادآوری میکنند که اگرچه خدیجه (س) زود رفت، اما در همان مدت کوتاه، بذرهای کمال را در وجود دخترش کاشت. فاطمه (س) تجلی تمامنمای خدیجه (س) بود.
شباهت غربت مادر و دختر
تاریخ تکرار میشود؛ مادری که همه چیزش را فدای ولایت پیامبر کرد و دختری که جانش را فدای ولایت علی (ع) کرد. هر دو غریبانه زیستند، غریبانه رفتند و مزار هر دو (یکی در حجون و دیگری پنهان) نماد مظلومیت حق است. این شباهتها دستمایه متون ادبی و مرثیههاست.
سوالات متداول
حضرت زهرا هنگام وفات مادرش چه میگفت؟
مدام دور پیامبر میچرخید و میپرسید: این امی؟ (مادرم کجاست؟).
جبرئیل برای آرام کردن حضرت زهرا چه کرد؟
نازل شد و فرمود مادرت در کاخی از زبرجد در بهشت کنار آسیه و مریم است.
وصیت حضرت خدیجه درباره حضرت زهرا چه بود؟
از پیامبر خواست که مراقب فاطمه باشد تا کسی او را نیازارد و سیلی به صورتش نزند.
چرا وفات حضرت خدیجه برای حضرت زهرا بسیار سخت بود؟
چون در آن شرایط سخت مکه، مادر تنها پناه و همدم او در برابر آزار مشرکان بود.
چه کسی قول داد جای خالی خدیجه را برای زهرا پر کند؟
اسماء بنت عمیس (یا طبق برخی روایات امسلمه) عهد بست که در شب عروسی کنار زهرا (س) باشد.
آیا حضرت خدیجه کفن داشت؟
خیر، ایشان پارچهای نداشتند و پیامبر عبای خود را به همراه کفنی که جبرئیل آورد بر او پوشاندند.
شباهت حضرت خدیجه و حضرت زهرا چیست؟
هر دو امالائمه هستند، هر دو فدایی ولایت شدند و هر دو عمر کوتاهی بعد از رسالت/امامت داشتند.
معنای ام ابیها چیست؟
مادر پدرش؛ لقبی که پیامبر به فاطمه (س) داد تا نشان دهد او جای خالی مادرش خدیجه را برای پدر پر میکند.
دلنوشته 10 رمضان باید چه حسی داشته باشد؟
حسی آمیخته از غم یتیمی، ستایش ایثار مادرانه و غربت اهل بیت در مکه.
چرا قبر حضرت خدیجه گنبد و بارگاه ندارد؟
توسط وهابیون تخریب شد، که این خود بر غربت و مظلومیت ایشان میافزاید.