همه از غریبه میخورند، تو از آشنا خوردی آقای من. خانه برای همه محل امن است، برای تو قتلگاه بود.
تنهایی در خانه
2
چقدر غریبی آقاجان، که در خانه خودت هم زره بر تن میکردی. همسرت دشمنت بود، چه درد بزرگی.
تنهایی در خانه
3
غریب یعنی حسن (ع)، که محرم اسرارش قاتل جانش شد. کوزهی آب را با زهر کینه آمیختند.
تنهایی در خانه
4
یا کریم اهل بیت، شنیدهام حتی در خانه هم کسی را نداشتی تا سر بر شانهاش بگذاری. امان از خیانت نزدیکان.
تنهایی در خانه
5
بیرون از خانه، یاران بیوفا سجاده از زیر پایت کشیدند؛ درون خانه، همسر بیوفا زهر به کامت ریخت.
تنهایی در خانه
6
امام غریبم، غربت تو از حسین (ع) هم بیشتر است؛ حسین (ع) زینب را داشت، تو چه کسی را داشتی؟
تنهایی در خانه
7
در تاریخ نوشتند «جعده»، اما بخوانید «خنجر از پشت». زنی که نان و نمک خورد و نمکدان شکست.
تنهایی در خانه
8
آقای من، شرم بر آن خانهای که میزبانش تو باشی و زهرش سهم تو. غربت از این بالاتر نیست.
تنهایی در خانه
9
تصور میکنم لحظهای را که جگرت میسوخت و نگاهت به قاتل خانگیات بود... چه گذشت بر دلت؟
تنهایی در خانه
10
غربت یعنی در شهر خودت، در خانه خودت، کنار همسر خودت، تنهاترین باشی.
تنهایی در خانه
مقایسه با عاشورا
1
در کربلا دشمن روبرو بود، در خانه حسن (ع) دشمن در بستر بود. کدام دردناکتر است؟
مقایسه با عاشورا
2
حسین (ع) را بیگانگان کشتند، حسن (ع) را آشنایان. امان از زخم آشنا.
مقایسه با عاشورا
3
زینب (س) در کربلا شاهد بود، اینجا هم زینب (س) شاهد پارههای جگر برادر بود. امان از دل زینب.
مقایسه با عاشورا
4
اگر در کربلا آب را بستند، در مدینه آب را مسموم کردند.
مقایسه با عاشورا
5
عاشورا یک نیم روز بود، اما غربت حسن (ع) سالها در خانه خودش ادامه داشت.
مقایسه با عاشورا
رازهای مگو
1
آقا جان، نگفتی چه کشیدی از طعنهها و زخمزبانهایی که در خلوت خانه شنیدی.
رازهای مگو
2
سکوت کردی تا اسلام بماند، حتی وقتی در خانه خودت تحقیر شدی.
رازهای مگو
3
صبر تو، ادامه صبر علی (ع) بود وقتی که خار در چشم و استخوان در گلو داشت.
رازهای مگو
4
زهر هلاهل فقط جسمت را مسموم نکرد، سالها بیوفایی روحت را آزرده بود.
رازهای مگو
5
تشت پر از خون، رازهای نگفته تو را فریاد میزد ای غریب مادر.
رازهای مگو
گفتگو با امام
1
سرت را بالا بگیر آقای کریم، ما یتیمان سفره توایم. اگر آن زن بیوفا بود، ما وفاداریم.
گفتگو با امام
2
فدای جگر پارهپارهات یا حسن. کاش ما بودیم و نمیگذاشتیم جام زهر به دستت برسد.
گفتگو با امام
3
میگویند کریمها زود میبخشند؛ آیا قاتل خانگیات را هم بخشیدی؟
گفتگو با امام
4
دلم برایت میسوزد که حتی یک سنگ صبور در چهاردیواری خانهات نداشتی.
گفتگو با امام
5
سلام بر تو روزی که با زهر خیانت شهید شدی و روزی که با انتقام مهدی (عج) شاد میشوی.
گفتگو با امام
ابعاد غربت امام حسن مجتبی (ع)
غربت امام حسن مجتبی (ع) پدیدهای چندوجهی است. ایشان در جامعهای میزیستند که یارانش به طمع سکههای معاویه، او را تنها گذاشتند و حتی فرماندهان سپاهش خیانت کردند. اما دردناکترین لایه این غربت، تنهایی ایشان در «خانه» بود. جایی که باید محل آرامش و امنیت باشد، برای امام تبدیل به سنگر دشمن شده بود. همسر ایشان، جعده دختر اشعث، با فریب وعدههای معاویه، زهر را وارد خانه امام کرد و بدترین نوع خیانت را رقم زد.
مقایسه خیانت خانگی و نبرد روبرو
تاریخ اسلام شهادتهای بسیاری را به خود دیده است، اما شهادت امام حسن (ع) ویژگی منحصر به فردی دارد. در نبرد کربلا، دشمن آشکارا شمشیر کشید، اما در شهادت امام حسن (ع)، دشمن در لباس دوست و همسر ظاهر شد. این نوع خیانت، ضربهای روحی و عاطفی است که تحمل آن بسیار دشوارتر از زخم شمشیر است. امام میدانستند که در خانه امنیت ندارند، تا جایی که نقل شده زیر لباس خود زره میپوشیدند.
جعده؛ نماد نفاق و خیانت
جعده نماد نفوذ و نفاق در بیت ولایت است. او که در دامان پدری منافق (اشعث بن قیس) پرورش یافته بود، نتوانست نور ولایت را درک کند و دنیاپرستی را بر سعادت ابدی ترجیح داد. این ماجرا درس عبرتی است که نشان میدهد نسبت خانوادگی یا حضور فیزیکی در کنار معصوم، تضمینکننده هدایت نیست. خیانت او باعث شد امام حسن (ع) حتی لحظه نوشیدن آب در خانه خود نیز ایمن نباشند.
تأثیر این غربت بر اهل بیت
دیدن غربت امام حسن (ع) در خانه، دل حضرت زینب (س) و امام حسین (ع) را به درد میآورد. لحظهای که امام حسن (ع) پارههای جگر خود را در تشت دیدند و فرمودند «لا یوم کیومک یا اباعبدالله»، نشان از اوج عظمت روحی ایشان دارد که حتی در آن لحظه سخت خیانت، به یاد مصیبت برادرشان بودند. اما برای اهل بیت، دیدن برادری که در خانه خود مسموم شده، داغی فراموشناشدنی بود.
پیام صبر و سکوت امام
امام حسن (ع) با علم به خیانتهای اطراف و حتی خطر داخل خانه، با صبر و کرامت رفتار کردند. ایشان برای حفظ اصل اسلام و جلوگیری از خونریزی بیهوده که خواست معاویه بود، دندان بر جگر گذاشتند. این «نرمش قهرمانانه» و تحمل غربت داخلی، زمینهساز حفظ شیعه و قیام عاشورا شد.
سوالات متداول
قاتل امام حسن مجتبی (ع) چه کسی بود؟
جعده دختر اشعث بن قیس، همسر امام حسن (ع)، که با تحریک و وعدههای معاویه ایشان را مسموم کرد.
چرا امام حسن در خانه خود غریب بود؟
زیرا همسرش که باید نزدیکترین فرد به او باشد، جاسوس و عامل دشمن بود و در نهایت او را به شهادت رساند.
معاویه چه وعدهای به جعده داده بود؟
وعده صد هزار درهم پول و ازدواج با پسرش یزید را داد، که البته پس از شهادت امام به وعده ازدواج عمل نکرد.
چرا امام حسن با جعده ازدواج کرد یا او را طلاق نداد؟
ازدواجها بر اساس مصالح اجتماعی و ظاهری آن زمان بود و امام با علم لدنی خود صبر پیشه میکردند تا حجت بر همگان تمام شود.
نحوه شهادت امام حسن چگونه بود؟
ایشان با زهری که جعده در شیر یا آب ایشان ریخته بود (طبق روایات مختلف) مسموم شدند و جگرشان پارهپاره شد.
آیا امام حسن فرزندانی هم داشت؟
بله، ایشان فرزندانی داشتند از جمله قاسم و عبدالله که در کربلا به شهادت رسیدند (از همسران دیگر).
چرا به امام حسن «غریب الغربا» نمیگویند؟
این لقب معمولاً برای امام رضا (ع) استفاده میشود چون از وطن دور بودند، اما غربت امام حسن (ع) غربت در وطن و خانه بود که بسیار جانسوز است.
واکنش امام حسین (ع) به مسمومیت برادر چه بود؟
امام حسین (ع) بر بالین برادر حاضر شد و بسیار گریست، اما امام حسن (ع) او را دلداری داد و از روز عاشورا یاد کرد.
تشت خون در روضههای امام حسن نماد چیست؟
نماد بالا آوردن پارههای جگر مبارک ایشان بر اثر شدت سم است.
درس ماجرای غربت امام حسن در خانه چیست؟
اینکه دشمن ممکن است تا خصوصیترین حریمها نفوذ کند و مومن باید همیشه هوشیار و صبور باشد.