دریغ است ایران که ویران شود، کنام پلنگان و شیران شود.
حماسی و کوبنده
2
چو ایران نباشد تن من مباد، بدین بوم و بر زنده یک تن مباد.
حماسی و کوبنده
3
همه سر به سر تن به کشتن دهیم، از آن به که کشور به دشمن دهیم.
حماسی و کوبنده
4
ز شیر شتر خوردن و سوسمار، عرب را به جایی رسیده است کار، که تاج کیانی کند آرزو، تفو بر تو ای چرخ گردون تفو.
حماسی و کوبنده
5
اگر کشت خواهد تو را روزگار، چه نیکو تر از مرگ در کارزار.
حماسی و کوبنده
6
نبیند مرا زنده با بند کس، که روشن روانم بر این است و بس.
حماسی و کوبنده
7
مرا مرگ بهتر از آن زندگی، که سالار باشم کنم بندگی.
حماسی و کوبنده
8
سرانشان به گرز گران کرد پست، نشست از بر گاه و بگرفت دست.
حماسی و کوبنده
9
به ایرانیان گفت بس شهریار، که ما را ز یزدان کند خواستار.
حماسی و کوبنده
10
که ایران چو باغیست خرم بهار، شکفته همیشه گل کامکار.
حماسی و کوبنده
غیرتی و وطنپرستانه
1
هنر نزد ایرانیان است و بس، ندارند شیر ژیان را به کس.
غیرتی و وطنپرستانه
2
ندانی که ایران نشست منست، جهان سر به سر زیر دست منست.
غیرتی و وطنپرستانه
3
که ایران بهشت است یا بوستان، همی بوی مشک آید از دوستان.
غیرتی و وطنپرستانه
4
نگه کن که این نامور شهر ما، ندارد به گیتی مگر مهر ما.
غیرتی و وطنپرستانه
5
به یزدان که هرگز نبیند بهشت، کسی کو ندارد ره و رای کشت (اشاره به آبادانی).
غیرتی و وطنپرستانه
6
منم بنده خاک پای مغان، که ایران زمین است مهد یلان.
غیرتی و وطنپرستانه
7
به نیروی یزدان و فرمان شاه، بجنبید لشکر از آرامگاه.
غیرتی و وطنپرستانه
8
جهان آفرین تا جهان آفرید، سواری چو رستم نیامد پدید.
غیرتی و وطنپرستانه
9
پی افکندم از نظم کاخی بلند، که از باد و باران نیابد گزند.
غیرتی و وطنپرستانه
10
نمیرم از این پس که من زندهام، که تخم سخن را پراکندهام.
غیرتی و وطنپرستانه
توصیفی و ستایش ایران
1
سیاهی لشکر نیاید به کار، یکی مرد جنگی به از صد هزار.
توصیفی و ستایش ایران
2
جهان سر به سر حکمت و پند بود، گذشت ار کسی سودمند بود.
توصیفی و ستایش ایران
3
بیا تا جهان را به بد نسپریم، به کوشش همه دست نیکی بریم.
توصیفی و ستایش ایران
4
نخوانند بر ما کسی آفرین، چو ویران بود بوم ایران زمین.
توصیفی و ستایش ایران
5
همه روی یکسر به جنگ آوریم، جهان بر بداندیش تنگ آوریم.
توصیفی و ستایش ایران
6
که ایران زمین است جای دلیر، همه شیرمردند و دشمن چو سیر.
توصیفی و ستایش ایران
7
به نام نکو گر بمیرم رواست، که نام نکو بهتر از پارساست.
توصیفی و ستایش ایران
8
چنین گفت موبد که مرد بنام، به از زنده دشمن بر او شادکام.
توصیفی و ستایش ایران
9
که گر چرخ گردان کشد زه به کین، ندارد جز از ما کسی آفرین.
توصیفی و ستایش ایران
10
خرد را و جان را همی سنجد او، در اندیشه سخته میگنجد او.
توصیفی و ستایش ایران
وطندوستی در اندیشه فردوسی
فردوسی بزرگترین سراینده حماسههای ملی ایران است و عشق به ایران در تار و پود شاهنامه موج میزند. او ایران را مهد دلیران و سرزمینی مقدس میداند که باید با جان و دل از آن پاسداری کرد. جملات سنگین او درباره ایران، نماد غیرت و ایستادگی در برابر بیگانگان است.
اهمیت حفظ تمامیت ارضی
ابیاتی مانند «دریغ است ایران که ویران شود» نشاندهنده دغدغه اصلی فردوسی برای حفظ یکپارچگی و آبادانی کشور است. او معتقد است که ویرانی ایران برابر با نابودی هویت و تاریخ مردم آن است و هر ایرانی وظیفه دارد مانع از این ویرانی شود.
شجاعت و دلیری ایرانیان
فردوسی در شاهنامه تصویری از ایرانیان ارائه میدهد که در شجاعت و دلیری بیهمتا هستند. بیت معروف «هنر نزد ایرانیان است و بس» اگرچه گاهی مورد تفسیرهای مختلف قرار میگیرد، اما در بستر حماسی شاهنامه، اشاره به مهارتهای جنگاورری و فضیلتهای اخلاقی ایرانیان دارد.
مرگ با عزت
فردوسی بارها در شاهنامه تاکید میکند که مرگ با عزت در راه وطن، بهتر از زندگی با ذلت زیر سلطه دشمن است. این تفکر حماسی، الهامبخش بسیاری از مبارزان و مدافعان وطن در طول تاریخ ایران بوده است.
جاودانگی نام ایران
فردوسی با سرودن شاهنامه، نام ایران را جاودانه کرد. او میدانست که کاخ سخن او گزندی از باد و باران نخواهد دید و تا زمانی که شاهنامه خوانده میشود، نام ایران و ایرانی زنده خواهد ماند.
سوالات متداول
سنگینترین جمله فردوسی درباره ایران چیست؟
دریغ است ایران که ویران شود، کنام پلنگان و شیران شود.
معنی بیت همه سر به سر تن به کشتن دهیم چیست؟
یعنی حاضریم همگی جانمان را فدا کنیم اما اجازه ندهیم کشور به دست دشمن بیفتد.
آیا فردوسی نژادپرست بود؟
خیر، فردوسی ستایشگر ایران بود اما در شاهنامه از پهلوانان و پادشاهان غیرایرانی نیکسیرت نیز به نیکی یاد کرده است.
چرا فردوسی گفت عجم زنده کردم؟
منظور از عجم، ایرانیان غیرعرب است. او با احیای زبان فارسی، هویت ایرانی را زنده کرد.
کدام پادشاه شاهنامه نماد ایران است؟
کیخسرو به عنوان پادشاهی آرمانی و عادل، نماد شکوه ایران در شاهنامه است.
پیام فردوسی برای جوانان امروز چیست؟
حفظ زبان فارسی، عشق به میهن و تلاش برای آبادانی کشور با تکیه بر خرد.
آیا شاهنامه فقط افسانه است؟
شاهنامه ترکیبی از اسطوره، پهلوانی و تاریخ است که حقایق تاریخی را در قالب داستان بیان میکند.
بهترین کپشن حماسی برای روز فردوسی؟
چو ایران نباشد تن من مباد.
نقش رستم در دفاع از ایران چیست؟
رستم نماد قدرت و بازوی نظامی ایران است که همواره در لحظات بحرانی کشور را نجات میدهد.
جمله هنر نزد ایرانیان است و بس در چه متنی آمده؟
این بیت در داستان بهرام گور و در پاسخ به پادشاه هند آمده است.