در شب اول ربیع الاول پیامبر اکرم مخفیانه از خانه خود در مکه خارج شدند در حالی که مشرکان خانه را محاصره کرده بودند.
روایت_تاریخی
2
مسیر حرکت پیامبر به سمت جنوب مکه و غار ثور بود که جهت مخالف مدینه محسوب می شد تا تعقیب کنندگان گمراه شوند.
روایت_تاریخی
3
رسیدن به غار ثور در دل کوه نیازمند تلاش و سختی بسیار بود که پیامبر با توکل بر خدا آن را طی کردند.
روایت_تاریخی
4
مدت سه شبانه روز توقف در غار ثور زمانی سرنوشت ساز و پر از اضطراب و امید برای آینده اسلام بود.
روایت_تاریخی
5
مشرکان قریش تا دهانه غار رد پاها را دنبال کردند اما با دیدن تارهای عنکبوت از جستجو منصرف شدند.
روایت_تاریخی
6
پس از اطمینان از بازگشت مشرکان کاروان کوچک پیامبر مسیر ساحلی و غیر معمول را به سمت یثرب در پیش گرفت.
روایت_تاریخی
7
در طول مسیر معجزاتی چون پرشیر شدن گوسفند ام معبد و فرو رفتن اسب سراقه در زمین رخ داد.
روایت_تاریخی
8
گرمای طاقت فرسای بیابان و کمبود آب و غذا دشواری های این سفر تاریخی را دوچندان کرده بود.
روایت_تاریخی
9
سرانجام پس از روزها پیمودن راه پیامبر در میان شور و شوق مردم وارد منطقه قبا در نزدیکی مدینه شدند.
روایت_تاریخی
10
این سفر تاریخی نقشه جغرافیایی و سیاسی عربستان را برای همیشه تغییر داد و اسلام را پیروز کرد.
روایت_تاریخی
معجزات
1
تار عنکبوت بر دهانه غار ثور یکی از آشکارترین معجزات الهی برای حفاظت از جان پیامبر بود.
معجزات
2
کبوترانی که بر دهانه غار لانه کرده و تخم گذاشته بودند شک مشرکان را به یقین تبدیل کردند که کسی وارد غار نشده است.
معجزات
3
آرامش عجیب پیامبر در غار در حالی که دشمن در چند قدمی بود نشان از اوج ایمان و یقین ایشان داشت.
معجزات
4
ماجرای سراقه بن مالک که قصد دستگیری پیامبر را داشت اما اسبش در زمین فرو رفت و توبه کرد.
معجزات
5
برکت یافتن غذای اندک و سیراب شدن همراهان در مسیر هجرت از کرامات پیامبر در این سفر بود.
معجزات
6
حفاظت نامرئی خداوند در لحظه خروج پیامبر از میان محاصره کنندگان مکه و نابینایی موقت آنان.
معجزات
7
خبر دادن پیامبر از آینده و پیروزی اسلام به سراقه در اوج غربت و تنهایی در بیابان.
معجزات
8
هدایت خارق العاده در مسیری که هیچ نشانه ای نداشت و تنها با عنایت الهی ممکن بود.
معجزات
9
خنثی شدن تمام توطئه های اطلاعاتی و نظامی قریش با امدادهای غیبی در طول مسیر.
معجزات
10
نزول آیه ۴۰ سوره توبه که جاودانه کننده وقایع غار و آرامش الهی (سکینه) بر پیامبر است.
معجزات
نکات_آموزنده
1
اعتماد مطلق به وعده الهی در سخت ترین شرایط کلید نجات و پیروزی است.
نکات_آموزنده
2
استفاده از اسباب مادی و برنامه ریزی دقیق منافاتی با توکل بر خداوند ندارد.
نکات_آموزنده
3
رازداری و پنهان کاری در استراتژی های نظامی و امنیتی از اصول سیره پیامبر است.
نکات_آموزنده
4
نقش فداکاری و حمایت یاران صدیق در لحظات بحرانی بسیار حیاتی است.
نکات_آموزنده
5
خداوند با ساده ترین موجودات مانند عنکبوت می تواند بزرگترین قدرت های طاغوتی را شکست دهد.
نکات_آموزنده
6
صبر و استقامت در برابر سختی های مسیر لازمه رسیدن به هدف های بزرگ است.
نکات_آموزنده
7
امیدواری در اوج ناامیدی درسی است که پیامبر در غار به همراه خود و همه ما دادند.
نکات_آموزنده
8
هجرت نشان داد که برای حفظ ایمان باید حاضر به ترک تعلقات و تحمل رنج سفر بود.
نکات_آموزنده
9
دشمن هرچقدر هم قوی باشد در برابر اراده الهی ناتوان و ذلیل است.
نکات_آموزنده
10
تاریخ هجرت کلاس درسی کامل برای مدیریت بحران و رهبری الهی است.
نکات_آموزنده
ادبی_حماسی
1
کوه ثور هنوز صدای مناجات پیامبر را در سینه سنگی خود حفظ کرده است.
ادبی_حماسی
2
تارهای عنکبوت حصنی پولادین شدند تا حبیب خدا را از گزند دشمنان حفظ کنند.
ادبی_حماسی
3
بیابان های حجاز زیر پای پیامبر احساس غرور می کردند که حامل نور خدا هستند.
ادبی_حماسی
4
آن شب سکوت غار فریاد رسای حقانیت اسلام بود در برابر هیاهوی کفر.
ادبی_حماسی
5
رد پایی که به مدینه می رسید خط بطلانی بود بر تمام نقشه های شوم اهریمنان.
ادبی_حماسی
6
تاریخ در غار ثور نفس حبس کرده بود تا ببیند مشیت الهی چه سرنوشتی را رقم می زند.
ادبی_حماسی
7
هجرت سفری از خاک به افلاک بود سفری که زمین را به آسمان پیوند داد.
ادبی_حماسی
8
بادهای صحرا مامور بودند تا رد پای کاروان نور را بپوشانند و رازدار پیامبر باشند.
ادبی_حماسی
9
خورشید هر صبح به اشتیاق دیدن چهره پیامبر در مسیر هجرت طلوع می کرد.
ادبی_حماسی
10
ثور دیگر یک کوه نیست یک نشانه است از ایستادگی حق در برابر باطل.
ادبی_حماسی
مذهبی_اعتقادی
1
آیه ثانی اثنین اذ هما فی الغار سند قرآنی بر وقایع این سفر الهی است.
مذهبی_اعتقادی
2
خداوند سکینه و آرامش خاص خود را در غار بر قلب پیامبر نازل فرمود.
مذهبی_اعتقادی
3
حفاظت از جان ولی خدا مهمترین وظیفه کائنات در آن روزهای سرنوشت ساز بود.
مذهبی_اعتقادی
4
ایمان به نصرت الهی در جمله لا تحزن ان الله معنا تجلی کامل یافت.
مذهبی_اعتقادی
5
هجرت پیامبر تحقق وعده الهی بود که حق بر باطل پیروز خواهد شد.
مذهبی_اعتقادی
6
تقدیر الهی بر این بود که اسلام نه در مکه بلکه در مدینه ریشه دواند و تناور شود.
مذهبی_اعتقادی
7
اخلاص در عمل و جهاد با مال و جان در مسیر هجرت به وضوح دیده می شود.
مذهبی_اعتقادی
8
این سفر مقدمه ای شد برای تاسیس جامعه ای که قانونش وحی و حاکمش معصوم بود.
مذهبی_اعتقادی
9
یادآوری وقایع غار ثور ایمان را به قدرت لایزال الهی تقویت می کند.
مذهبی_اعتقادی
10
هر قدم در مسیر هجرت عبادتی بزرگ و جهادی عظیم محسوب می شد.
مذهبی_اعتقادی
خروج مخفیانه و لیله المبیت
آغاز هجرت پیامبر با یک عملیات فریب هوشمندانه همراه بود. در شب اول ربیع الاول، در حالی که سران قریش تصمیم قطعی برای قتل پیامبر گرفته بودند، ایشان امیرالمومنین علی (ع) را در بستر خود خواباندند (لیله المبیت) و خود مخفیانه از خانه خارج شدند. این فداکاری امام علی (ع) باعث شد مشرکان تا صبح متوجه خروج پیامبر نشوند و فرصت کافی برای دور شدن ایشان فراهم گردد.
پناه گرفتن در غار ثور
پیامبر اکرم برای گمراه کردن تعقیب کنندگان، به جای حرکت مستقیم به سمت مدینه (شمال)، به سمت جنوب مکه و کوه ثور رفتند. ایشان به همراه ابوبکر مدت سه روز در غار ثور مخفی شدند. مشرکان که رد پاها را دنبال کرده بودند تا دهانه غار رسیدند، اما با دیدن تار عنکبوت و لانه کبوتر بر ورودی غار، یقین کردند که کسی وارد آن نشده و بازگشتند. این واقعه در قرآن کریم نیز ذکر شده است.
مسیر ساحلی و معجزات راه
پس از سه روز و کاهش جستجوها، پیامبر با راهنمایی یک راهنمای امین، از مسیری غیرمعمول و از حاشیه ساحل دریای سرخ به سمت مدینه حرکت کردند. در این مسیر معجزاتی مانند ماجرای «ام معبد» (پرشیر شدن گوسفند خشکیده) و «سراقه بن مالک» (فرو رفتن اسب تعقیب کننده در زمین) رخ داد که نشان از حفاظت ویژه الهی داشت.
ورود به قبا و استقبال
سرانجام پس از حدود دوازده روز پیمودن مسیر سخت و طولانی، کاروان پیامبر به دهکده قبا در نزدیکی یثرب (مدینه) رسید. پیامبر چند روز در قبا توقف کردند تا امیرالمومنین (ع) و سایر همراهان به ایشان ملحق شوند. در این مدت مسجد قبا تأسیس شد. ورود پیامبر به یثرب با استقبال بی نظیر و پرشور مردم مواجه شد و از آن پس یثرب به «مدینه النبی» شهرت یافت.
اهمیت آیه 40 سوره توبه
قرآن کریم در آیه 40 سوره توبه به صراحت به ماجرای غار ثور اشاره می کند: «إِلَّا تَنْصُرُوهُ فَقَدْ نَصَرَهُ اللَّهُ إِذْ أَخْرَجَهُ الَّذِينَ كَفَرُوا ثَانِيَ اثْنَيْنِ إِذْ هُمَا فِي الْغَارِ...». این آیه سند محکمی بر حقانیت نصرت الهی است و حال و هوای معنوی و اضطراب آن لحظات و نزول آرامش بر پیامبر را به زیبایی به تصویر می کشد.
سوالات متداول
غار ثور در کدام جهت مکه قرار دارد؟
غار ثور در جنوب مکه قرار دارد، در حالی که مدینه در شمال مکه است و این انتخاب برای فریب دشمن بود.
پیامبر چند روز در غار ثور مخفی بودند؟
پیامبر اکرم به مدت سه شبانه روز در غار ثور ماندند تا جستجوهای مشرکان فروکش کند.
چه معجزه ای در دهانه غار ثور رخ داد؟
خداوند متعال با تنیدن تار عنکبوت و لانه سازی کبوتر وحشی در ورودی غار، مشرکان را فریب داد و جان پیامبر را حفظ کرد.
چه کسی مسئول رساندن آذوقه به غار بود؟
طبق روایات تاریخی، فرزندان و غلامان ابوبکر و برخی یاران مورد اعتماد وظیفه رساندن مخفیانه آب و غذا و اخبار را داشتند.
سراقه بن مالک که بود و چه کرد؟
او یکی از جنگجویان قریش بود که برای جایزه سر پیامبر ایشان را تعقیب کرد اما اسبش در زمین فرو رفت و در نهایت امان نامه گرفت و بازگشت.
فاصله مکه تا مدینه در هجرت چقدر طول کشید؟
کل سفر هجرت حدود ۱۲ تا ۱۵ روز به طول انجامید که شامل سه روز توقف در غار و پیمودن مسیر بود.
لیله المبیت چه شبی است؟
شبی که پیامبر هجرت کردند و امام علی (ع) در بستر ایشان خوابیدند تا مشرکان متوجه عدم حضور پیامبر نشوند (شب اول ربیع الاول).
آیه ای که درباره غار ثور نازل شده کدام است؟
آیه ۴۰ سوره مبارکه توبه که به نصرت الهی در غار و نزول سکینه اشاره دارد.
اولین توقفگاه پیامبر در نزدیکی مدینه کجا بود؟
منطقه قبا، جایی که پیامبر منتظر رسیدن امام علی (ع) شدند و اولین مسجد اسلام را بنا کردند.
چرا پیامبر مسیر ساحلی را انتخاب کردند؟
برای دوری از مسیر اصلی تجاری که احتمال حضور کاروان ها و تعقیب کنندگان قریش در آن زیاد بود.