انتشار مقاله توهین آمیز بزرگترین خطای استراتژیک رژیم شاه بود
تحلیل سیاسی
2
19 دی نشان داد که مشروعیت رژیم پهلوی کاملاً از بین رفته است
تحلیل سیاسی
3
اتحاد حوزه و مردم در 19 دی مدلی برای کل انقلاب شد
تحلیل سیاسی
4
رژیم فکر میکرد با توهین میتواند نور امام را خاموش کند اما نتیجه عکس داد
تحلیل سیاسی
5
قیام قم محاسبات دستگاه های اطلاعاتی ساواک و سیا را برهم زد
تحلیل سیاسی
6
این واقعه ثابت کرد که موتور محرک انقلاب انگیزه های مذهبی است نه مادی
تحلیل سیاسی
7
19 دی نقطه پایان اصلاحات دروغین و فضای باز سیاسی کارتر بود
تحلیل سیاسی
8
واکنش سریع مردم قم نشان از سازماندهی پنهان و شبکه عمیق روحانیت داشت
تحلیل سیاسی
9
خون شهدای قم ترس مردم شهرهای دیگر را ریخت و جسارت مبارزه داد
تحلیل سیاسی
10
رژیم با کشتار 19 دی وارد سراشیبی سقوطی شد که راه بازگشت نداشت
تحلیل سیاسی
بستر تاریخی
1
جامعه ایران در سال 56 مثل انبار باروتی بود که منتظر جرقه بود
بستر تاریخی
2
مقاله رشیدی مطلق کبریتی بود بر خرمن نارضایتی های انباشته شده
بستر تاریخی
3
رحلت مشکوک آقا مصطفی خمینی فضا را آماده قیام کرده بود
بستر تاریخی
4
رکود اقتصادی و فساد دربار زمینه های اجتماعی قیام را فراهم کرده بود
بستر تاریخی
5
سانسور شدید مطبوعات باعث شد تا مقاله اطلاعات واکنشی انفجاری داشته باشد
بستر تاریخی
6
تراکم نیروهای مذهبی در قم این شهر را به قلب تپنده مبارزات تبدیل کرده بود
بستر تاریخی
7
سابقه قیام 15 خرداد در حافظه تاریخی مردم قم زنده بود
بستر تاریخی
8
نفوذ کلام امام خمینی از نجف تا قم مرزهای جغرافیایی را درنوردیده بود
بستر تاریخی
9
شکاف بین دولت و ملت در دی ماه 56 به اوج خود رسیده بود
بستر تاریخی
10
تاریخ نشان داد که هیچ دیکتاتوری نمیتواند جلوی خشم مقدس مردم را بگیرد
بستر تاریخی
نقش روحانیت
1
روحانیت شیعه در 19 دی نقش رهبری میدانی را ایفا کرد
نقش روحانیت
2
مراجع عظام با حمایت از امام خمینی وحدت کلمه را به نمایش گذاشتند
نقش روحانیت
3
شبکه مساجد و هیئات مذهبی به عنوان رسانه انقلاب عمل کردند
نقش روحانیت
4
طلاب جوان پیشقراولان مبارزه در خیابان های قم بودند
نقش روحانیت
5
روحانیت نشان داد که زبان گویای ملت و مدافع حقوق آنهاست
نقش روحانیت
6
اعتماد مردم به روحانیت سرمایه اصلی این قیام بود
نقش روحانیت
7
بیوت مراجع به پناهگاه و ستاد فرماندهی مردم تبدیل شد
نقش روحانیت
8
منبر و وعظ سلاحی بود که رژیم پهلوی توان مقابله با آن را نداشت
نقش روحانیت
9
همبستگی علمای قم توطئه تفرقه افکنی رژیم را خنثی کرد
نقش روحانیت
10
روحانیت ثابت کرد که دین افیون توده ها نیست بلکه داروی بیداری است
نقش روحانیت
آغاز سقوط
1
19 دی شمارش معکوس برای پایان سلطنت 2500 ساله بود
آغاز سقوط
2
استراتژی چهلم به چهلم نفس رژیم را گرفت
آغاز سقوط
3
شاه با دستور تیراندازی حکم سقوط خودش را امضا کرد
آغاز سقوط
4
بحران مشروعیت رژیم پس از 19 دی غیرقابل ترمیم شد
آغاز سقوط
5
سرعت تحولات بعد از 19 دی کنترل را از دست رژیم خارج کرد
آغاز سقوط
6
ابتکار عمل از دست ساواک خارج شد و به دست انقلابیون افتاد
آغاز سقوط
7
بین المللی شدن صدای انقلاب ایران پس از کشتار قم آغاز شد
آغاز سقوط
8
اعتصابات سراسری ریشه در جسارتی داشت که 19 دی به مردم داد
آغاز سقوط
9
توهم ثبات و جزیره امن بودن ایران در 19 دی رنگ باخت
آغاز سقوط
10
تاریخ گواهی میدهد که قم دروازه ورود به جمهوری اسلامی بود
آغاز سقوط
درسهای تاریخ
1
باید مراقب بود که نفوذی ها جای جلاد و شهید را عوض نکنند
درسهای تاریخ
2
توهین به مقدسات خط قرمز ملت ایران است در هر زمانی
درسهای تاریخ
3
بصیرت یعنی شناخت لحظه و اقدام به موقع قبل از فوت وقت
درسهای تاریخ
4
قدرت ایمان بر قدرت سرنیزه و تانک پیروز است
درسهای تاریخ
5
اتحاد حول محور ولایت رمز پیروزی در فتنه هاست
درسهای تاریخ
6
تاریخ تکرار میشود اگر از اشتباهات گذشتگان درس نگیریم
درسهای تاریخ
7
مردم سالاری دینی ریشه در همین قیام های خونین دارد
درسهای تاریخ
8
دشمن شناسی باید جزو متون درسی نسل جدید باشد
درسهای تاریخ
9
حفظ انقلاب سخت تر از پیروزی انقلاب است
درسهای تاریخ
10
جرقه های کوچک میتوانند خرمن های بزرگ ظلم را بسوزانند
درسهای تاریخ
تحلیل محتوای مقاله توهین آمیز
در 17 دی 1356 روزنامه اطلاعات مقاله ای با عنوان «ایران و استعمار سرخ و سیاه» منتشر کرد. نویسنده این مقاله که با نام مستعار احمد رشیدی مطلق (احتمالاً داریوش همایون یا تیمی از نویسندگان دربار) می نوشت با لحنی سخیف به امام خمینی (ره) حمله کرد و ایشان را وابسته به بیگانگان خواند. هدف رژیم تست کردن میزان حساسیت جامعه و تخریب وجهه امام بود اما نتیجه کاملاً معکوس شد.
چرایی واکنش شدید قم
قم به عنوان مرکز تشیع و پایگاه اصلی روحانیت حساسیت ویژه ای روی جایگاه مرجعیت داشت. توهین به امام خمینی توهین به کل نهاد روحانیت و مقدسات تلقی شد. علاوه بر این محبوبیت امام در میان طلاب و بازاریان قم بی نظیر بود. این توهین آتش زیر خاکستر خشم مردم را شعله ور کرد و به خیابان ها کشاند.
استراتژی چهلم های زنجیره ای
پس از کشتار 19 دی مبارزان انقلابی از سنت شیعی برگزاری مراسم چهلم (اربعین) برای شهدا استفاده هوشمندانه ای کردند. 40 روز بعد مردم تبریز به پا خاستند. 40 روز بعد از تبریز نوبت به یزد و جهرم رسید. این استراتژی باعث شد نهضت آرام نگیرد و شعله انقلاب به سراسر کشور سرایت کند و رژیم را در یک چرخه فرسایشی گرفتار کند.
شکست سیاست فضای باز سیاسی
جیمی کارتر رئیس جمهور وقت آمریکا شاه را تحت فشار گذاشته بود تا فضای سیاسی را باز کند. شاه تصور میکرد با اندکی آزادی کنترل شده میتواند مخالفان را مدیریت کند. اما قیام 19 دی نشان داد که مخالفان خواهان اصلاحات نیستند بلکه خواهان تغییر بنیادین رژیم هستند. این واقعه عملاً سیاست فضای باز را به بن بست کشاند.
نقش شبکه روحانیت در سازماندهی
قیام 19 دی قدرت سازماندهی شبکه سنتی روحانیت را به رخ کشید. بدون نیاز به رسانه های رسمی یا احزاب مدرن پیام انقلاب از طریق مساجد منابر و اعلامیه ها با سرعتی باورنکردنی منتشر شد. این شبکه ارتباطی غیرقابل نفوذ و بومی بزرگترین کابوس ساواک بود که نتوانست آن را درک یا مهار کند.
سوالات متداول
مقاله احمد رشیدی مطلق چه هدفی داشت؟
هدف آن ترور شخصیت امام خمینی سنجش واکنش جامعه و ایجاد تفرقه بین مردم و روحانیت بود که شکست خورد.
چرا ساواک نتوانست قیام 19 دی را پیش بینی کند؟
به دلیل عدم شناخت صحیح از عمق نفوذ مذهب و روحانیت در لایه های زیرین جامعه و غرور کاذب ناشی از سرکوب های قبلی.
ارتباط قیام 19 دی با درگذشت حاج آقا مصطفی خمینی چیست؟
مجالس ترحیم حاج آقا مصطفی در آبان 56 فضای کشور را سیاسی کرده بود و قیام 19 دی در ادامه همان موج بیداری اتفاق افتاد.
آیا فقط طلاب در قیام 19 دی حضور داشتند؟
خیر اگرچه طلاب پیشگام بودند اما بازاریان جوانان و اقشار مختلف مردم قم نیز به سرعت به صفوف معترضین پیوستند.
واکنش امام خمینی به قیام 19 دی چه بود؟
امام در پیامی کوبنده کشتار مردم را محکوم کردند و این واقعه را نویدبخش پیروزی نزدیک و نابودی رژیم شاه دانستند.
تأثیر قیام 19 دی بر مبارزات دانشجویی چه بود؟
این قیام باعث نزدیکی و اتحاد بیشتر جنبش دانشجویی با جنبش اسلامی شد و شعار وحدت حوزه و دانشگاه را عملی کرد.
چرا شاه دستور تیراندازی مستقیم داد؟
شاه که دچار ترس و سردرگمی شده بود تصور میکرد با خشونت عریان (استراتژی مشت آهنین) میتواند قیام را در نطفه خفه کند.
مهمترین دستاورد سیاسی قیام 19 دی چه بود؟
از بین رفتن کامل مشروعیت سیاسی و مذهبی رژیم و علنی شدن خواسته مردم برای تغییر حکومت.
آیا رسانه های خارجی قیام 19 دی را پوشش دادند؟
در ابتدا سانسور شد اما به تدریج اخبار کشتار به رسانه های غربی رسید و چهره حقوق بشری شاه را در دنیا مخدوش کرد.
چرا 19 دی را نقطه عطف می نامند؟
چون پس از این تاریخ اعتراضات از حالت پراکنده خارج شد و به یک جریان ممتد و سراسری تبدیل گشت که تا پیروزی ادامه یافت.