تحلیل تاریخی و روایی واقعه لیلة المبیت و آیه اشتراء 1405

در شب اول ربیع‌الاول سال سیزدهم بعثت، مشرکان مکه قصد جان پیامبر اکرم (ص) را کردند و امیرالمومنین علی (ع) با خوابیدن در بستر ایشان، نقشه آنان را خنثی کرد.

واقعه لیلة المبیت نقطه عطفی در تاریخ اسلام است که منجر به هجرت پیامبر به مدینه و تشکیل حکومت اسلامی گردید.

مورخان شیعه و سنی بر نزول آیه ۲۰۷ سوره بقره در شأن امیرالمومنین (ع) در این شب اتفاق نظر دارند که خداوند جانفشانی او را ستوده است.

لیلة المبیت آزمونی بزرگ برای اثبات ایمان و ولایت بود که علی (ع) با سربلندی کامل از آن بیرون آمد و جان خود را سپر بلای رسول خدا کرد.

توطئه دارالندوه با اجتماع سران قبایل قریش شکل گرفت اما اراده الهی بر حفظ جان پیامبر و تداوم رسالت تعلق گرفته بود.

در این شب تاریخی، حضرت علی (ع) با شجاعتی بی نظیر روانداز پیامبر را بر سر کشید تا کفار گمان کنند رسول خدا در بستر است.

هجرت پیامبر اکرم (ص) که با فداکاری علی (ع) آغاز شد، مبدأ تاریخ مسلمانان و آغاز فصل نوین تمدن اسلامی گردید.

لیلة المبیت نشان داد که دفاع از حریم ولایت و رهبری، نیازمند گذشتن از جان و مال و آبرو است.

این واقعه سندی محکم بر برتری و افضل بودن امیرالمومنین بر سایر صحابه است، زیرا هیچ کس دیگری چنین خطری را به جان نخریده بود.

تحلیلگران تاریخ اسلام معتقدند اگر فداکاری لیلة المبیت نبود، جریان رسالت در همان مکه عقیم می ماند و اسلام گسترش نمی یافت.

آیه ومن الناس من یشری نفسه ابتغاء مرضات الله مستقیما اشاره به معامله امیرالمومنین با خدا در شب لیلة المبیت دارد.

خداوند در قرآن کریم با تعبیر رئوف بالعباد به پاداش این فداکاری عظیم اشاره کرده و رضایت خود را در گرو این عمل دانسته است.

مفسران بزرگ بر این باورند که این آیه یکی از محکم ترین دلایل قرآنی بر فضیلت بلامنازع حضرت علی (ع) است.

در این شب، ایمان عملی در برابر کفر سازمان یافته قرار گرفت و حق با فداکاری خالصانه بر باطل پیروز شد.

قرآن کریم ارزش جان آدمی را بسیار بالا می داند، اما علی (ع) نشان داد که حفظ جان ولی خدا از جان خود انسان ارزشمندتر است.

تدبر در آیات مربوط به هجرت نشان می دهد که نصرت الهی همواره شامل حال کسانی است که خالصانه در راه خدا جهاد می کنند.

لیلة المبیت تجلی عملی آیه اطاعت از خدا و رسول بود که در آن اطاعت پذیری محض به نمایش گذاشته شد.

این واقعه مصداق بارز ایثار است که در فرهنگ قرآنی جایگاه رفیعی دارد و مقدم داشتن دیگری بر خود را می ستاید.

خداوند به فرشتگان خود مباهات کرد که چه کسی حاضر است جانش را فدای دیگری کند و علی (ع) این آزمون را به زیبایی پاسخ داد.

نزول آیه اشتراء در سحرگاه لیلة المبیت، مهر تاییدی ابدی بر صداقت و اخلاص امیرالمومنین (ع) زد.

امام خمینی (ره) لیلة المبیت را سند افتخار اسلام و شیعه دانستند که مکتب شهادت را بنیان نهاد.

رهبر معظم انقلاب این واقعه را نشان دهنده بصیرت و موقعیت شناسی امیرالمومنین در لحظات حساس تاریخ می دانند.

علامه طباطبایی در تفسیر المیزان با دلایل متقن ثابت کرده اند که شان نزول آیه اشتراء منحصرا مربوط به لیلة المبیت است.

شهید مطهری فداکاری علی (ع) در این شب را نماد عشق واقعی و ذوب شدن در حقیقت محمدیه توصیف کرده اند.

بزرگان اهل سنت مانند ابن ابی الحدید نیز نتوانسته اند عظمت این ایثار را انکار کنند و آن را در اشعار خود ستوده اند.

علما تاکید دارند که لیلة المبیت الگویی برای تمام دوران هاست تا پیروان حق در راه دفاع از رهبر خود درنگ نکنند.

آیت الله جوادی آملی این شب را شب ولایت می دانند که در آن جانشینی و خلافت بلافصل علی (ع) عملا اثبات شد.

متکلمان شیعه از این واقعه برای اثبات شجاعت، سخاوت و ایمان برتر امام علی (ع) بهره برده اند.

سیره نویسان معاصر بر این باورند که مطالعه دقیق لیلة المبیت می تواند گره گشای بسیاری از شبهات تاریخی باشد.

عرفا این شب را شب فنای فی الله و بقای بالله برای امیرالمومنین می دانند که از خود بی خود شد.

مهمترین درس لیلة المبیت، ولایت پذیری و تبعیت بی چون و چرا از دستور رهبر الهی است.

این واقعه می آموزد که برای حفظ دین و ارزش های الهی گاهی باید از عزیزترین سرمایه یعنی جان گذشت.

توکل و اعتماد به وعده های الهی در سخت ترین شرایط، پیامی است که از خواب آرام علی (ع) در بستر خطر دریافت می شود.

شجاعت در راه حق، تنها زور بازو نیست، بلکه قدرت روحی و ایمان قلبی است که انسان را در برابر شمشیرها آرام نگه می دارد.

لیلة المبیت به ما می آموزد که نقشه های دشمنان هرچقدر هم پیچیده باشد، با اخلاص و فداکاری مومنان خنثی می شود.

راز ماندگاری اسلام در ایثار و فداکاری است و عافیت طلبی با روحیه انقلابی و دینی سازگار نیست.

حفاظت از جان رهبر جامعه اسلامی بر همه واجب است و اولویت اول مسلمانان باید باشد.

سکوت و آرامش در عین خطر، نشان دهنده یقین به راه و هدف است که در سیره علوی موج می زند.

لیلة المبیت الگوی سبک زندگی جهادی است که در آن آسایش شخصی فدای مصلحت عمومی و دینی می شود.

این رخداد ثابت کرد که معیار برتری در اسلام، سن و سال یا ثروت نیست، بلکه میزان فداکاری و تقواست.

تاریخ نویسان نوشته اند که چهل نفر از قبایل مختلف با شمشیرهای برهنه خانه پیامبر را محاصره کرده بودند.

پیامبر اکرم (ص) در حالی که سوره یس را تلاوت می کردند، از میان محاصره کنندگان عبور کردند و کسی ایشان را ندید.

صبحگاه که مشرکان به خانه یورش بردند، با کمال تعجب علی (ع) را در بستر یافتند و نقشه خود را نقش بر آب دیدند.

وقتی از علی (ع) پرسیدند محمد کجاست، ایشان با شجاعت فرمودند مگر او را به من سپرده بودید که از من می خواهید.

ابلیس در آن شب به شکل پیرمردی درآمده بود تا مشرکان را تحریک به حمله زودتر کند اما اراده خدا مانع شد.

سنگ هایی که مشرکان به بستر پرتاب می کردند به بدن علی (ع) اصابت می کرد اما ایشان کوچکترین حرکتی نمی کردند تا راز فاش نشود.

پیامبر قبل از حرکت، ودایع و امانت های مردم را به علی (ع) سپردند تا پس از هجرت به صاحبانشان بازگرداند.

حضرت علی (ع) سه شبانه روز در مکه ماند و پس از ادای امانت ها، به همراه فواطم به سوی مدینه هجرت کرد.

خوابیدن علی (ع) در بستر پیامبر چنان آرام و مطمئن بود که مشرکان تا صبح متوجه تغییر شخص در بستر نشدند.

این واقعه در سال سیزدهم بعثت و در اوج فشارهای قریش بر مسلمانان رخ داد و مقدمه تشکیل دولت اسلامی شد.