انسان در مواجهه با مشکلات بزرگ زندگی، گاهی احساس ناتوانی میکند و به دنبال تکیهگاهی محکم میگردد. در فرهنگ اسلامی، اهل بیت پیامبر (ص) به عنوان «وسایل» فیض الهی معرفی شدهاند. همانطور که آب از طریق لولهکشی به خانهها میرسد، رحمت خاصه خداوند نیز از کانال وجودی معصومین به بندگان میرسد. توسل به این انوار پاک، باعث میشود دعای ما زودتر به هدف اجابت برسد، زیرا خداوند وعده داده است که شفاعت آنان را میپذیرد.
توسل تنها یک آیین عبادی نیست، بلکه یک راهکار روانشناختی و عملی برای کسب آرامش است. وقتی فرد با توسل به امامی مهربان (مثل امام رضا)، بار غم خود را بر دوش او میگذارد و با او درد دل میکند، از فشار روانیاش کاسته میشود. این «تخلیه هیجانی» در کنار «امید معنوی» به گرهگشایی، قدرتی به انسان میدهد که بتواند در برابر طوفانهای زندگی ایستادگی کند.
برای اینکه توسل اثرگذار باشد، رعایت ادب و شرایط لازم است. مهمترین شرط، «سنخیت» است؛ یعنی تلاش کنیم رفتارمان شبیه به کسی باشد که به او متوسل میشویم. نمیتوان غرق در گناه بود و انتظار داشت اهل بیت بدون هیچ تغییری در ما، مشکلاتمان را حل کنند. توبه، استغفار و ادای حقوق مردم، شاهکلیدهای باز شدن قفل مشکلات در کنار توسل هستند.
تجربه بزرگان دین نشان داده است که برخی اذکار و توسلات، اثرات ویژهای دارند. مداومت بر زیارت عاشورا، خواندن حدیث کساء در جمع خانواده و صلوات خاصه حضرت زهرا (س)، از مجربترین راهها برای رفع گرفتاریهاست. همچنین نذر کردن (حتی نذرهای کوچک فرهنگی یا مالی) برای اهل بیت، نشانه صدق نیت توسلکننده است.
نکته پایانی در توسل، تسلیم بودن در برابر حکمت خداست. گاهی ما چیزی را با اصرار میخواهیم که به صلاحمان نیست. اهل بیت (ع) به عنوان پدران مهربان امت، بهتر از ما صلاحمان را میدانند. توسل صحیح آن است که بگوییم: «خدایا به حق این آبروداران، آنچه خیر است برای من مقدر کن»، نه اینکه حتماً خواسته خاصی را به زور بخواهیم.
