رسم نقارهزنی در حرم مطهر امام رضا (ع) قدمتی چند صد ساله دارد و به دوره تیموریان یا صفویان بازمیگردد. این آیین که در طلوع و غروب خورشید انجام میشود، نمادی از پاسداشت شکوه و عظمت بارگاه ملکوتی امام است. صدای کرنا و طبل، علاوه بر اعلام زمان پایان وقت نماز، نوعی فراخوان معنوی برای توجه به ساحت مقدس ولی خداست.
در روزهای خاص مانند اعیاد یا روزهای زیارتی و زمانی که معجزهای (مانند شفای بیمار) رخ میدهد، نقارهخانه با ریتم و آهنگی خاص مینوازد. در روز ۲۳ ذیالقعده، اگر به عنوان روز زیارتی (و نه صرفاً عزا) نگریسته شود، نوای نقاره میتواند نماد دعوت عام امام از همه محبان برای حضور در بارگاهش باشد.
صدای بلند و ریتمیک نقارهها که در فضای صحنها میپیچد، تأثیر عمیقی بر روان زائران دارد. این صدا نوعی شوک معنوی ایجاد میکند که انسان را از تعلقات دنیوی جدا کرده و متوجه عظمت مکان میسازد. بسیاری از زائران با شنیدن این صدا ناخودآگاه اشک میریزند و احساس سبکبالی میکنند.
ساختمان نقارهخانه در ایوان شرقی صحن انقلاب (صحن عتیق) قرار دارد. این موقعیت مکانی باعث میشود صدا به خوبی در قدیمیترین و مقدسترین بخشهای حرم طنینانداز شود. کاشیکاریهای فیروزهای و معماری سنتی آن، بخشی از هویت بصری حرم است که با هویت شنیداری (صدای نقاره) گره خورده است.
یکی از کارکردهای هیجانانگیز نقارهخانه، نواختن در زمان شفای بیماران است. وقتی نقارهها خارج از نوبت به صدا درمیآیند، زائران میفهمند که کرامت رضوی شامل حال کسی شده است. این صدا، صدای امید و معجزه است که در روز زیارتی مخصوص، انتظار شنیدنش بیشتر است.
