«مقتل» به کتابهایی گفته میشود که گزارش واقعه شهادت (قتل) امام حسین (ع) و یارانش را ثبت کردهاند. مقتلنگاری از قرون اولیه اسلام آغاز شد. هدف این کتب، حفظ وقایع تاریخی و جلوگیری از فراموشی یا تحریف حماسه عاشوراست. خواندن مقتل معتبر، باعث میشود عزاداری ما بر پایه حقایق باشد، نه افسانهها.
کتاب «اللهوف علی قتلی الطفوف» (آه و ناله بر کشتگان طف) اثر سید بن طاووس (قرن ۷ هجری)، یکی از مشهورترین و معتبرترین مقاتل شیعه است. این کتاب با وجود حجم کم، بسیار جامع و سوزناک است. رهبر انقلاب درباره آن فرمودهاند: «لهوف کتاب بسیار خوبی است... خود من وقتی میخواهم روضه مرسوم بخوانم، از روی لهوف میخوانم.»
کتاب «نفس المهموم» (نفسِ فردِ غمگین) اثر شیخ عباس قمی (نویسنده مفاتیح الجنان) است. این کتاب مفصلتر از لهوف است و با دقت رجالی و حدیثی نوشته شده است. حاج شیخ عباس قمی با وسواس علمی، روایات ضعیف را کنار گذاشته و تصویری دقیق از کربلا ارائه کرده است.
متأسفانه در طول تاریخ، برخی مطالب سست و خرافی وارد روضهها شده است (مانند عروسی قاسم یا افسانههای جعلی). مطالعه کتب معتبر مانند «حماسه حسینی» (شهید مطهری) و مقاتل مستند، به عزاداران کمک میکند تا سره را از ناسره تشخیص دهند و عظمت واقعی قیام را درک کنند.
علاوه بر لهوف و نفس المهموم، کتابهای «مقتل مقرم»، «آذرخش کربلا» (مصباح یزدی) و «فتح خون» (شهید آوینی - با نگاه عرفانی) برای مطالعه در ایام محرم بسیار توصیه میشوند.
