سحر نوزدهم رمضان، علی (ع) حال عجیبی داشت، زیاد به آسمان نگاه میکرد و میفرمود: به خدا سوگند دروغ نمیگویم و به من دروغ گفته نشده، امشب همان شب موعود است.
لحظه خروج از خانه
2
مرغابیهای خانه دامان او را گرفته بودند و شیون میکردند، امام فرمود: رهایشان کنید، اینها نوحهگرانند.
لحظه خروج از خانه
3
بند شال کمر مولا هنگام خروج باز شد، آن را بست و فرمود: کمرت را برای مرگ محکم ببند.
لحظه خروج از خانه
4
امکلثوم پرسید: پدر جان چرا امشب اینقدر بیداری؟ فرمود: دخترم، وعده دیدار نزدیک است.
لحظه خروج از خانه
5
علی (ع) به سمت مسجد رفت در حالی که ذکر خدا بر لب داشت و ملائکه او را بدرقه میکردند.
لحظه خروج از خانه
در مسجد کوفه
1
وارد مسجد شد و در تاریکی، خفتگان را برای نماز بیدار کرد، حتی قاتل خود را که به رو خوابیده بود بیدار کرد.
در مسجد کوفه
2
بر بام مسجد رفت و آخرین اذان خود را گفت؛ صدایی که به تمام کوفه و آسمانها رسید.
در مسجد کوفه
3
از مأذنه پایین آمد و در محراب ایستاد، محرابی که سالها شاهد اشکهای نیمهشب او بود.
در مسجد کوفه
4
نماز را اقامه کرد، الله اکبر گفت و وارد حریم امن الهی شد.
در مسجد کوفه
5
رکعت اول تمام شد، امام به سجده رفت؛ سجدهای که طولانیترین سجده تاریخ شد.
در مسجد کوفه
لحظه ضربت
1
ابن ملجم مرادی (لعنت الله علیه) که در کمین بود، با شمشیری زهرآلود جلو آمد.
لحظه ضربت
2
هنگامی که علی (ع) سر از سجده برداشت یا در حال رفتن به سجده دوم بود، شمشیر فرود آمد.
لحظه ضربت
3
فرق مبارک عدالت شکافته شد و محاسن سفیدش به خون سرش خضاب گردید.
لحظه ضربت
4
صدای «فزت و رب الکعب» (به خدای کعبه رستگار شدم) ستونهای مسجد را لرزاند.
لحظه ضربت
5
خون محراب را پر کرد، اما علی (ع) نگران بود که نماز صبح مسلمین قضا نشود.
لحظه ضربت
6
امام حسن (ع) شتابان آمد و سر پدر را در دامن گرفت.
لحظه ضربت
7
مردم هجوم آوردند و قاتل را دستگیر کردند، اما علی (ع) نگاهش به آسمان بود.
لحظه ضربت
8
محراب کوفه برای همیشه یتیم شد و دیگر نوای «یا رب» علی را نشنید.
لحظه ضربت
9
فرشتگان آسمان در آن لحظه ناله سر دادند و زمین لرزید.
لحظه ضربت
10
خورشید آن روز با شرمندگی طلوع کرد، چرا که خورشید حقیقت غروب کرده بود.
لحظه ضربت
سحرگاه خونین کوفه؛ روایت آخرین سجده
سحرگاه نوزدهم رمضان سال ۴۰ هجری، مسجد کوفه شاهد فاجعهای بود که تاریخ بشریت را سیاهپوش کرد. امیرالمؤمنین علی (ع) که تمام عمرش را در جهاد و عبادت گذرانده بود، در امنترین مکان (خانه خدا) و در بهترین حالت (نماز)، هدف کینهتوزانهترین حمله قرار گرفت. حالات روحی امام در آن شب، نگاههای مکرر به آسمان و پیشگوییهای ایشان، نشان میداد که علی (ع) مشتاقانه منتظر این لحظه وصال بوده است. ضربت ابن ملجم، تنها شکافتن یک سر نبود، بلکه تلاش برای ترور عدالت و انسانیت بود.
فریاد رستگاری در میان خون
واکنش امام علی (ع) در لحظه اصابت شمشیر، حیرتانگیزترین بخش این واقعه است. ایشان نه نالهای از درد سر دادند و نه شکایتی کردند، بلکه فرمودند: «فزت و رب الکعبه». این جمله نشان میدهد که شهادت برای علی (ع) نه یک پایان تلخ، بلکه آغاز رستگاری، رهایی از رنجهای دنیایی و رسیدن به معشوق ازلی بود. مسجد کوفه که روزی محل حکومت و قضاوت ایشان بود، در آن سحرگاه به معراج ایشان تبدیل شد.
توطئه شوم خوارج و ابن ملجم
ابن ملجم مرادی، از گروه خوارج، با نقشهای از پیش تعیین شده و با شمشیری که هزار درهم برای زهرآلود کردنش هزینه کرده بود، در مسجد کمین کرد. او نماد جهل مقدسی بود که با پیشانی پینهبسته از سجده، ولیِ خدا را در محراب کشت. این واقعه هشداری است برای تاریخ که چگونه تعصب خشک و بیبصیرتی میتواند انسان را به جایی برساند که بهترین خلق خدا را به نام خدا به قتل برساند.
سوالات متداول
ضربت خوردن امام علی در چه تاریخی و چه ساعتی بود؟
سحرگاه ۱۹ رمضان سال ۴۰ هجری قمری، هنگام نماز صبح.
امام علی در کدام رکعت و چه حالتی ضربت خوردند؟
در رکعت اول نماز صبح، هنگامی که سر از سجده برمیداشتند (یا در حال سجده بودند).
قاتل امام علی چه کسی بود و از کدام گروه؟
عبدالرحمن بن ملجم مرادی از فرقه خوارج.
جمله معروف امام بعد از ضربت چه بود؟
«بِسمِ الله وَ بِالله وَ عَلی مِلّةِ رَسولِ الله، فُزتُ وَ رَبِّ الکَعبَة».
آیا امام علی بلافاصله شهید شدند؟
خیر، ایشان دو روز در بستر بیماری بودند و در شب ۲۱ رمضان به شهادت رسیدند.
چرا ابن ملجم آن شب را انتخاب کرد؟
خوارج معتقد بودند شب قدر (احتمالاً ۱۹ رمضان) بهترین زمان برای این کار است تا ثواب ببرند (از روی جهل).
واکنش مردم کوفه به این اتفاق چه بود؟
مردم با شنیدن صدای جبرئیل و فریاد امام حسن به مسجد هجوم آوردند و شیون و زاری کردند.
امام حسن (ع) در آن لحظه کجا بودند؟
ایشان در مسجد و در صفوف نماز حضور داشتند و بلافاصله بر بالین پدر حاضر شدند.
سرنوشت ابن ملجم چه شد؟
او دستگیر شد و پس از شهادت امام علی (ع)، طبق وصیت ایشان با یک ضربه قصاص شد.
چرا مرغابیها جلوی امام را میگرفتند؟
آنها به اذن خدا متوجه فاجعه شده بودند و میخواستند مانع رفتن امام شوند یا عزاداری میکردند.