یکی از رسوم دیرینه و زیبای ایرانیان، حضور در قبرستانها و زیارت اهل قبور در آخرین پنجشنبه سال است. این سنت که ریشه در باورهای مذهبی و فرهنگی دارد، نمادی از احترام به نیاکان و یادآوری جایگاه رفتگان در آستانه سال نو است. مردم با بردن گل، سبزه، گلاب و خوراکیهای خیراتی، ضمن طلب آمرزش برای اموات، دلهای خود را از کینه و غفلت میشلایند و آماده ورود به بهار میشوند.
در برخی مناطق ایران، روزهای پایانی سال به ایام «چراغ برات» معروف است. اعتقاد بر این است که در این ایام، ارواح مردگان آزاد هستند و به دیدار بازماندگان میآیند. روشن کردن شمع یا چراغ بر سر مزار و پخش کردن خیرات (مانند حلوا، خرما و نان سنتی) نشانهای از روشنایی بخشیدن به خانه ابدی درگذشتگان و ارسال هدیهای معنوی برای آنان است.
در اسلام، زیارت اهل قبور بسیار سفارش شده است. آدابی همچون رو به قبله نشستن، دست گذاشتن بر مزار، خواندن سورههای حمد، توحید، قدر و آیتالکرسی و همچنین آب ریختن روی قبر از مستحبات موکد است. این اعمال نه تنها موجب آرامش روح متوفی میشود، بلکه برای زائر نیز ثواب و تذکر آخرت به همراه دارد.
یاد کردن از درگذشتگان درست قبل از جشنهای نوروز، تعادلی روانی ایجاد میکند. این کار به انسان یادآوری میکند که شادی و غم، مرگ و زندگی در کنار هم معنا مییابند. همچنین باعث میشود که در هنگام شادی سال نو، جای خالی عزیزان کمتر احساس دلتنگی ایجاد کند، چرا که پیش از عید به دیدارشان رفته و ادای دین کردهایم.
قرار دادن سبزه عید بر روی سنگ مزار، رسمی نمادین است که اشاره به زنده شدن طبیعت و اعتقاد به رستاخیز انسانها دارد. همانطور که زمین مرده در بهار زنده میشود، انسان نیز پس از مرگ در روز قیامت برانگیخته خواهد شد. این کار پیام امید و حیات ابدی را در دل خود دارد.
