بخوان! نه با زبان، که با تمام وجودت. اقرأ، دعوتی بود برای شکستن قفلهای سکوت. بخوان به نام کسی که عشق را آفرید، کسی که تو را از خاک به افلاک رساند.
تفسیر ادبی اقرأ
2
اقرأ باسم ربک... این فرمان، آغاز بیداری بود. کلمهای که همچون صاعقه بر خرمن جهل فرود آمد و راهی روشن به سوی دانایی گشود. بخوان که جهان تشنه شنیدن صدای توست.
تفسیر ادبی اقرأ
3
بخوان به نام پروردگارت. این یعنی هر خواندنی مقدس نیست، خواندنی ارزشمند است که رنگ خدا داشته باشد. یعنی دانش منهای خدا، جهلی بیش نیست.
تفسیر ادبی اقرأ
4
در خلوت حرا، کلمه اقرأ کلیدِ درهای بستهی آسمان شد. بخوان ای محمد، که صحیفه هستی منتظر امضای توست. بخوان که قلم تقدیر در دستان توست.
تفسیر ادبی اقرأ
5
اقرأ... و ناگهان کلمات جان گرفتند. الفبای عشق مرتب شد و اولین شعر خلقت سروده شد. شعری که قافیهاش نور بود و ردیفش رستگاری.
تفسیر ادبی اقرأ
6
بخوان! این فریاد خدا بود در گوش تاریخ. فریادی که هنوز در دالانهای زمان میپیچد. آیا کسی هست که گوش دل بسپارد و دوباره بخواند؟
تفسیر ادبی اقرأ
7
اقرأ باسم ربک الذی خلق. خالق، تو را فرا میخواند به ضیافت کلمات. سفرهای از نور پهن شده و مائدهای از وحی. بخوان و سیراب شو.
تفسیر ادبی اقرأ
8
وقتی جبرئیل گفت بخوان، تمام ذرات عالم همصدا شدند. سنگریزههای حرا تسبیح گفتند و بادها هوهو زدند. اقرأ، سمفونی آغازین اسلام بود.
تفسیر ادبی اقرأ
9
بخوان به نام رب. رب یعنی مربی، یعنی صاحب اختیار. این یعنی خواندن تو، مقدمه تربیت عالم است. تو میخوانی تا جهان تربیت شود.
تفسیر ادبی اقرأ
10
اقرأ... و محمد (ص) خواند. نه از روی کاغذ، که از لوح محفوظ قلبش. خواند و با هر کلمه، ستارهای در آسمان تاریک بشریت روشن شد.
تفسیر ادبی اقرأ
غار حرا و تنهایی
1
حرا، تنها شاهد آن لحظه باشکوه. سنگی صبور که رازدار بزرگترین واقعه تاریخ شد. چه لرزهای بر اندامت افتاد ای کوه، وقتی سنگینی وحی فرود آمد؟
غار حرا و تنهایی
2
در دل تاریک شب، غار حرا روشنترین نقطه جهان بود. نقطهای که زمین را به آسمان بخیه زد. تنهایی محمد (ص) در حرا، پرجمعیتترین تنهایی تاریخ بود.
غار حرا و تنهایی
3
سکوت حرا، مقدمه فریاد اسلام بود. آنجا که خدا و بندهاش خلوت کردند و هیچ محرمی جز جبرئیل نبود. خوشا به حال سنگهای حرا.
غار حرا و تنهایی
4
چهل شبانه روز یا چهل سال؟ چقدر حرا انتظار کشید تا میزبان قدمهای فرشته وحی باشد؟ امشب انتظار به سر آمد و نور تابید.
غار حرا و تنهایی
5
حرا، گهواره اسلام است. جایی که نوزاد دین متولد شد و اولین گریهاش صدای اقرأ بود. این کوه تا ابد بوی عطر محمدی میدهد.
غار حرا و تنهایی
6
از شکاف کوه نور، خورشیدی طلوع کرد که مغرب نداشت. حرا معبد عاشقی بود، جایی که زمینیان راه آسمان را پیدا کردند.
غار حرا و تنهایی
7
در آن فضای محدود غار، روحی به وسعت تمام هستی دمیده شد. حرا کوچک بود، اما ظرفیت پذیرش کلام خدا را داشت.
غار حرا و تنهایی
8
دیوارهای حرا شهادت میدهند که محمد (ص) چگونه از خود بیخود شد و در اقیانوس لاهوت غرق گشت. آنجا میعادگاه عاشق و معشوق بود.
غار حرا و تنهایی
9
حرا دیگر یک غار نیست، یک آغوش باز است به سوی خدا. هر که میخواهد بوی پیامبر را استشمام کند، باید دلش را به حرا ببرد.
غار حرا و تنهایی
10
وقتی از حرا پایین آمد، دیگر آن محمد سابق نبود. او اکنون رسول الله بود، با باری از نور بر دوش و پیامی از آتش بر لب.
غار حرا و تنهایی
قلم و آگاهی
1
الذی علم بالقلم... خدا به قلم سوگند یاد کرد و با قلم آموخت. مبعث، جشن تقدیس قلم است. جشنی برای احترام به اندیشه و نگارش.
قلم و آگاهی
2
در دستهای بیسواد پیامبر، قلمی قرار گرفت که تمام دانشمندان جهان را شاگرد مکتب خود کرد. معجزه او شمشیر نبود، کتاب بود.
قلم و آگاهی
3
قلم، امانت خداست در دست انسان. اقرأ، دعوت به برداشتن این امانت است. بخوان و بنویس تا جاودانه شوی.
قلم و آگاهی
4
خداوند انسان را با قلم تعلیم داد. یعنی راه رسیدن به خدا از کوچه پس کوچههای دانش میگذرد. مبعث، چراغ راه این مسیر است.
قلم و آگاهی
5
آنچه به انسان آموخت که نمیدانست. علم الانسان ما لم یعلم. مبعث، روز جهش علمی بشر است. روزی که جهل شرمنده شد.
قلم و آگاهی
6
اسلام با خواندن شروع شد و با قلم تداوم یافت. دینی که معجزهاش کتاب باشد، پیروانش باید اهل مطالعه باشند.
قلم و آگاهی
7
قلمِ وحی، بر لوح جان انسان نوشت: تو آزادی، تو کریمی، تو جانشین خدایی. این نوشته هرگز پاک نخواهد شد.
قلم و آگاهی
8
جوهر قلم دانشمندان، همسنگ خون شهیدان است. این پیام مبعث است. تکریم قلم، تکریم رسالت محمدی است.
قلم و آگاهی
9
بخوان تا بدانی. بدان تا عمل کنی. عمل کن تا رستگار شوی. این زنجیرهی طلایی با اقرأ آغاز میشود.
قلم و آگاهی
10
ای پیامبر، تو امی بودی اما معلم بشریت شدی. قلم در دستان تو سر تعظیم فرود آورد و جهل در برابر نورت ذوب شد.
قلم و آگاهی
عارفانه و شیدایی
1
بخوان به نام عشق، که عشق همان خداست. مبعث، روزی است که خدا عاشقانه با انسان سخن گفت. نامههای عاشقانه خدا رسید.
عارفانه و شیدایی
2
مستی ما از جام اقرأ است. جرعهای از این جام، جان را تا ابد سرمست میکند. ساقی این بزم محمد است و بادهاش قرآن.
عارفانه و شیدایی
3
در سماع واژههای وحی، روح پیامبر به رقص آمد. رقصی در میانه میدان بلا، برای نجات جانهای مبتلا.
عارفانه و شیدایی
4
ای دل، تو نیز اقرأ بخوان. بخوان کتاب وجودت را که آیت خداست. اگر خودت را بخوانی، خدا را خواهی شناخت.
عارفانه و شیدایی
5
صدای بال جبرئیل میآید. گوش کن! آسمان نزدیک شده است. دستت را دراز کن و ستارهای بچین. امشب شب وصل است.
عارفانه و شیدایی
6
چه شبی بود آن شب! خدا بود و محمد بود و عشق. ملائکه صف کشیده بودند تا تماشاگر زیباترین معاشقه هستی باشند.
عارفانه و شیدایی
7
از اقرأ تا والناس، همهاش حدیث دلدادگی است. قرآن، دیوان شعر خداست برای معشوقش انسان.
عارفانه و شیدایی
8
پیامبر آیینه شد تا نور خدا را منعکس کند. ما همه در جستجوی آن نوریم. اقرأ، آدرسی است که به آیینه میرسد.
عارفانه و شیدایی
9
بخوان و بالا برو. اقرأ و ارق. نردبان کلمات برای عروج آماده است. هر آیه، پلهای است به سوی ملکوت.
عارفانه و شیدایی
10
مبعث، عید دیدن خداست با چشم دل. عید شنیدن صدای خداست با گوش جان. مبارک باد این دیدار و این شنیدار.
عارفانه و شیدایی
کوتاه و تاثیرگذار
1
اقرأ، کوتاهترین فرمان برای بزرگترین تغییر.
کوتاه و تاثیرگذار
2
بخوان، که جهان کتابی است گشوده در برابر تو.
کوتاه و تاثیرگذار
3
نقطه آغاز اسلام: یک غار، یک مرد، یک صدا: بخوان!
کوتاه و تاثیرگذار
4
مبعث یعنی خدا سکوتش را شکست تا انسان نشکند.
کوتاه و تاثیرگذار
5
با اقرأ، عصر پایانناپذیر دانایی شروع شد.
کوتاه و تاثیرگذار
6
حرا، قلب تپنده زمین در شب بیست و هفتم رجب.
کوتاه و تاثیرگذار
7
بخوان به نام رب، که تربیت از همین جا آغاز میشود.
کوتاه و تاثیرگذار
8
قلم، معجزه ای که در دستان پیامبر امی شکفت.
کوتاه و تاثیرگذار
9
اولین درس مدرسه اسلام: خواندن.
کوتاه و تاثیرگذار
10
اقرأ باسم ربک، رمز عبور به دنیای نور.
کوتاه و تاثیرگذار
معنای عمیق واژه اقرأ
واژه اقرأ در زبان عربی به معنای بخوان یا جمع کن است. در اصطلاح وحی، این کلمه فرمانی بود به پیامبر (ص) تا آنچه را که از طریق فرشته وحی دریافت میکند، در قلب خود جمع کرده و برای مردم قرائت کند. این دستور نشان میدهد که دین اسلام بر پایه آگاهی، فهم و انتقال دانش بنا شده است و اولین گام در دینداری، قرائت و شناخت است.
چرا اولین دستور خواندن بود؟
اینکه اولین وحی الهی با دستور به خواندن و یادگیری آغاز میشود، پیامی روشن دارد: جهل و نادانی ریشه تمام شرور است و راه نجات بشر از مسیر علم و معرفت میگذرد. در دورانی که اعراب جاهلی به شمشیر و قدرت قبیلهای افتخار میکردند، اسلام افتخار خود را در قلم و کتاب قرار داد.
تفسیر باسم ربک الذی خلق
این عبارت تاکید میکند که خواندن و دانش باید جهتدار باشد. دانشی ارزشمند است که با نام پروردگار و در راستای رضایت او باشد. علم بدون ایمان میتواند مخرب باشد (مانند بمب اتم)، اما علمی که با نام رب (مربی و پرورش دهنده) همراه باشد، باعث رشد و تعالی انسان و جامعه میشود.
نقش غار حرا در دریافت وحی
غار حرا مکانی دنج و دور از هیاهوی مکه بود که پیامبر برای عبادت و تفکر (تحنث) به آنجا میرفتند. این انزوا و دوری از آلودگیهای اجتماع، آمادگی روحی لازم برای دریافت وحی سنگین الهی را در ایشان ایجاد کرد. حرا نماد خلوت گزینی سازنده برای رسیدن به دریافتهای معنوی است.
ارتباط قلم و خلقت انسان
در آیات ابتدایی سوره علق، پس از اشاره به خلقت انسان از خون بسته (علق)، بلافاصله به تعلیم با قلم اشاره میشود. این نشاندهنده سیر تکاملی انسان از پایینترین مراحل مادی به بالاترین مراحل معنوی و عقلانی است. قلم ابزار ثبت تجربیات و انتقال فرهنگ است که انسان را از سایر موجودات متمایز میکند.
سوالات متداول
معنی دقیق آیه اقرأ باسم ربک الذی خلق چیست؟
بخوان به نام پروردگارت که (جهان و انسان را) آفرید.
چرا پیامبر در پاسخ جبرئیل فرمودند ما انا بقارئ؟
چون ایشان درس خوانده نبودند و فکر میکردند منظور خواندن از روی متن نوشته شده است، یا به معنای تعجب و سنگینی بار وحی بود.
اولین سوره نازل شده کامل کدام است؟
سوره علق اولین آیات نازل شده است، اما برخی معتقدند سوره حمد اولین سورهای است که به صورت کامل نازل شد.
آیا پیامبر قبل از مبعث سواد خواندن و نوشتن داشتند؟
مشهور بین علما این است که ایشان امی بودند (درس نخوانده) تا معجزه بودن قرآن آشکارتر شود.
رابطه بین علم و دین در آیه اول سوره علق چگونه است؟
این آیه علم و دین را در هم تنیده میداند؛ خواندنی که با نام خدا باشد، عین دینداری است.
چرا خدا به قلم سوگند یاد کرده است؟
برای نشان دادن عظمت و اهمیت نوشتن و دانش در هدایت و پیشرفت بشر.
تحنث به چه معناست؟
به معنای عبادت و گوشه نشینی پیامبر در غار حرا قبل از بعثت برای دوری از گناه و شرک.
پیامبر چه مدت در غار حرا بودند؟
ایشان هر سال یک ماه (معمولا ماه رمضان یا رجب) را در حرا به عبادت میپرداختند.
منظور از انسان در آیه علم الانسان ما لم یعلم کیست؟
نوع انسان است که خداوند تمام دانستنیها را به او آموخت، و یا اشاره به حضرت آدم (ع) دارد.
چه درسی از اقرأ برای زندگی امروز میگیریم؟
اینکه پیشرفت و حل مشکلات جامعه تنها با مطالعه، آگاهی و علم آموزی توأم با معنویت ممکن است.