تا خود را نشناسی، در کویر هستی سرگردانی؛ عرفه روز آشتی با خویشتن است.
شناخت خود
2
من کیستم؟ غباری در برابر طوفان یا قطرهای متصل به دریا؟ عرفه پاسخ میدهد.
شناخت خود
3
در آینه عرفه، چهره واقعی خود را ببین؛ بی نقاب، بی ریا، فقیر محض.
شناخت خود
4
خودشناسی در عرفه یعنی بدانی که هیچ نیستی تا او همه چیز تو شود.
شناخت خود
5
گریههای عرفه، شستشوی غبار غفلت از چهره جان است تا خودِ گم شدهات را پیدا کنی.
شناخت خود
6
مسافرِ درون باش! عرفه سفر از خودِ کاذب به خودِ الهی است.
شناخت خود
7
امروز روزی است که باید زنگار از آیینه دل بزدایی تا تصویر یار در آن بیفتد.
شناخت خود
8
فرار از خود، به سوی خود؛ این است معنای توبه در روز عرفه.
شناخت خود
9
تا وقتی خود را مالک بدانی، مملوک خدایی نمیشوی. عرفه روز اقرار به فقر است.
شناخت خود
10
خودت را پیدا کن، پیش از آنکه مرگ تو را با خود ببرد. عرفه فرصت دیدار با خویشتن است.
شناخت خود
شناخت خدا
1
خدا را در کجا میجویی؟ او در شکستگی دلهای عرفه نشینان است.
شناخت خدا
2
عرفه یعنی اعتراف؛ اعتراف به اینکه او هست و جز او نیست.
شناخت خدا
3
شناخت خدا در عرفه، با چشم سر نیست، با دیدهی دل است که اشک آن را شسته باشد.
شناخت خدا
4
یا رب! تو نزدیکی، این منم که با دیوارهای گناه از تو دور شدهام.
شناخت خدا
5
خدایا! کور باد چشمی که تو را حاضر و ناظر نبیند؛ این اوج معرفت حسینی است.
شناخت خدا
6
در صحرای عرفات، خدا را نه در آسمانها، که در رگ گردن خود احساس میکنی.
شناخت خدا
7
عرفان یعنی بدانی که او شنواترین است به نجوای دلت، حتی اگر لب نگشایی.
شناخت خدا
8
خداشناسی عرفه، کلاسی است که معلمش حسین (ع) و کتابش اشک است.
شناخت خدا
9
به تعداد نفسهایم تو را محتاجم؛ این خلاصهی خداشناسی در روز عرفه است.
شناخت خدا
10
او که تو را خوانده، خود راه را نشانت میدهد. عرفه روز لبیک به دعوت اوست.
شناخت خدا
نیایش عارفانه
1
خدایا! مرا به من نشان بده تا بدانم چقدر به تو محتاجم.
نیایش عارفانه
2
الهی! معرفتی ده که جز تو را نبینم و جز تو را نجویم.
نیایش عارفانه
3
بارالها! در روز شناخت، پردههای جهل را از مقابل دیدگانم کنار بزن.
نیایش عارفانه
4
معبودا! من از خود گریزانم و به تو پناه آوردهام؛ مرا در حریم امنت بپذیر.
نیایش عارفانه
5
خدایا! تو را به اشکهای حسین (ع) قسم، ما را با معرفت خودت زنده بدار.
نیایش عارفانه
6
ای آنکه از من به من نزدیکتری، مرا از زندان «من» رها کن.
نیایش عارفانه
7
خدایا! شیرینی شناختت را در کام جانم بریز که دنیا بس تلخ است.
نیایش عارفانه
8
یارب! مرا آنگونه کن که شایسته معرفت تو باشم، نه آنگونه که نفسم میخواهد.
نیایش عارفانه
9
الهی! فقر من به غنای تو گواهی میدهد؛ این گواهی را در روز عرفه امضا کن.
نیایش عارفانه
10
خدایا! پایان این روز را آغاز معرفت ابدی ما قرار ده.
نیایش عارفانه
فلسفی و عمیق
1
«من عرف نفسه فقد عرف ربه»؛ کلید آسمان در زمینِ وجود توست.
فلسفی و عمیق
2
عرفه، نقطه تلاقی «فقر ذاتی انسان» و «غنای مطلق خداوند» است.
فلسفی و عمیق
3
انسان در عرفه متولد میشود؛ تولدی دوباره از رحمِ معرفت.
فلسفی و عمیق
4
فاصله تو تا خدا، یک قدم است: «پا گذاشتن بر روی خود».
فلسفی و عمیق
5
عرفه میدان جنگ نیست، میدان صلح با خداست از طریق تسلیم شدن.
فلسفی و عمیق
6
حقیقت عرفه، درک حضور است؛ حضور او که هرگز غایب نبوده است.
فلسفی و عمیق
7
اشک، زبان مشترک تمام کسانی است که در عرفه خدا را یافتهاند.
فلسفی و عمیق
8
بزرگترین کشف بشر، کشف رابطه خود با خداست؛ عرفه روز این اکتشاف است.
فلسفی و عمیق
9
خداوند در دلهای شکسته جای دارد؛ عرفه روز شکستن بتِ نفس است.
فلسفی و عمیق
10
معرفت، نوری است که خدا در دل هر که بخواهد میاندازد؛ امروز در معرض نور باش.
فلسفی و عمیق
کوتاه و تلنگر
1
عرفه یعنی: خدایا من بد کردم، تو خوب باش.
کوتاه و تلنگر
2
خودت را که شناختی، خدا خودش میآید.
کوتاه و تلنگر
3
امروز فقط بگو: من هیچم و تو همه چیزی.
کوتاه و تلنگر
4
بیخودی پرسه نزن، خودت را پیدا کن.
کوتاه و تلنگر
5
خدا منتظر توست، تو کجایی؟
کوتاه و تلنگر
6
آیینه شو تا خدا را نشان دهی.
کوتاه و تلنگر
7
عرفه روز آشتی کنان بنده و مولاست.
کوتاه و تلنگر
8
شناخت، مقدمه پرواز است.
کوتاه و تلنگر
9
خداوند مشتریِ دلهای آگاه است.
کوتاه و تلنگر
10
امروز روزِ «یا رب» است، نه «یا زر».
کوتاه و تلنگر
رابطه شناخت خود و شناخت خدا
حدیث شریف «مَنْ عَرَفَ نَفْسَهُ فَقَدْ عَرَفَ رَبَّهُ» (هرکس خود را شناخت، خدای خود را شناخته است)، محور اصلی تفکر در روز عرفه است. انسان با شناخت ضعف، فقر و نیاز ذاتی خود، به قدرت، غنا و بینیازی خداوند پی میبرد. عرفه فرصتی است برای عمیق شدن در این حقیقت که ما بدون او هیچ هستیم.
عرفه؛ روز معرفت
نام «عرفه» از ریشه معرفت و شناخت میآید. این روز، زمان مناسبی است تا انسان از هیاهوی دنیا فاصله بگیرد و در سکوت و نیایش، به بازخوانی پرونده اعمال خود و رابطهاش با خالق بپردازد. دعای عرفه امام حسین (ع) عالیترین متن آموزشی برای این کلاس معرفت است.
نقش توبه در خودشناسی
توبه در روز عرفه، نتیجه شناخت صحیح است. وقتی انسان میفهمد که گناهان چگونه گوهر وجودیاش را آلوده کردهاند، با پشیمانی به سوی منبع پاکیها باز میگردد. این بازگشت، تولدی دوباره برای نفس انسان است.
عرفان حسینی در عرفه
امام حسین (ع) در دعای عرفه، خداشناسی را با عشق و محبت درآمیخته است. او به ما میآموزد که شناخت خدا نباید تنها ذهنی باشد، بلکه باید در تمام وجود انسان جریان یابد و به تسلیم و رضایت در برابر مشیت الهی (مانند آنچه در کربلا رخ داد) منجر شود.
خودشناسی مقدمه خداشناسی
تا انسان زنگارها و حجابهای نفسانی را کنار نزند، نمیتواند نور خدا را ببیند. روز عرفه با اعمالی چون روزه و استغفار، زمینه را برای رفع این حجابها و رسیدن به شهود قلبی فراهم میکند.
سوالات متداول
معنی جمله من عرف نفسه فقد عرف ربه چیست؟
یعنی هرکس حقیقت وجود خود (که فقر و نیاز است) را بشناسد، پروردگارش (که غنی و بینیاز است) را خواهد شناخت.
چرا روز نهم ذیالحجه را عرفه مینامند؟
دلایل مختلفی دارد، از جمله اینکه جبرئیل مناسک را به ابراهیم آموخت و او گفت «شناختم»، یا اینکه آدم و حوا یکدیگر را در این مکان شناختند.
بهترین راه برای شناخت خدا در عرفه چیست؟
تفکر در دعای عرفه امام حسین (ع) و دقت در مضامین توحیدی آن.
آیا شناخت خدا بدون شناخت خود ممکن است؟
خیر، انسان تا ظرف وجودی خود را نشناسد، نمیتواند مظروف آن (معرفت الهی) را درک کند.
چگونه در روز عرفه به خودشناسی برسیم؟
با محاسبه نفس، مرور اعمال گذشته و اعتراف صادقانه به اشتباهات در پیشگاه خدا.
نقش اشک و گریه در معرفت چیست؟
اشک ناشی از معرفت، دل را نرم و حجابهای ظلمانی را برطرف میکند.
آیا عرفان اسلامی گوشهگیری است؟
خیر، عرفان عرفه همانند امام حسین (ع)، عرفانی است که به حماسه و جهاد و اصلاح جامعه ختم میشود.
مهمترین مانع شناخت خدا چیست؟
حب دنیا و پیروی از هوای نفس، بزرگترین حجاب میان انسان و خداست.
پیام اصلی دعای عرفه درباره خداشناسی چیست؟
اینکه خداوند از همه چیز آشکارتر است و برای دیدن او نیاز به دلیل نیست، بلکه باید چشم دل باز شود.
چه کتابهایی برای درک بهتر دعای عرفه مفید است؟
شرحهای دعای عرفه نوشته بزرگانی چون آیت الله جوادی آملی یا ترجمههای تفسیری معتبر.