فرهنگ «لاتی» یا «لوتیگری» در ایران ریشههای عمیقی در فتوت و جوانمردی دارد. برخلاف تصور برخی، لوتی واقعی کسی است که دستبگیر، بامرام، غیرتمند و حامی ضعیفان است. این فرهنگ وامدار منش پهلوانی و سیره حضرت علی (ع) است. تبریک روز مرد با لحن لاتی، نوعی ادای احترام به این خصلتهای مردانه و صمیمیتهای بیریاست که بین دوستان و برادران رواج دارد.
در زورخانهها و محافل پهلوانی، نام حضرت علی (ع) همواره به عنوان «شیر خدا» و «شاه مردان» برده میشود. لوتیها و بامرامها، مولا علی را مقتدای خود در رفاقت، بخشش و شجاعت میدانند. اصطلاحاتی مثل «یا علی» و «مولا نگهدارت» جزو جدانشدنی مکالمات آنهاست. روز ۱۳ رجب برای این قشر، عید بزرگ مردانگی است.
استفاده از کلمات کوچه بازاری و لاتی مثل «نوکرم»، «چاکرم»، «ستون» و «مشتی» بین مردان، نشاندهنده اوج صمیمیت و شکستن مرزهای رسمی است. این کلمات بار عاطفی خاصی دارند که شاید کلمات ادبی نتوانند آن را منتقل کنند. وقتی به برادر میگوییم «خاک پاتیم»، یعنی حاضرم جانم را برایت بدهم. این اوج ابراز علاقه مردانه است.
در مرام لاتی، برادر بودن فقط به خون نیست، به «مرام» است. اما وقتی کسی هم برادر خونی باشد و هم بامرام، جایگاهش «سلطان» است. تبریک روز مرد با این لحن، تأکیدی است بر اینکه برادر، نه تنها خویشاوند، بلکه رفیق شفیق و همراه همیشگی در فراز و نشیبهای زندگی است.
لوتیها معمولاً طبعی شوخ و بذلهگو دارند. تبریکهای لاتی اغلب با طنزی شیرین همراهاند که از تلخی مشکلات میکاهد. جملاتی که در عین جدیت و احترام، خنده بر لب میآورند، نشاندهنده روحیهی قوی و امیدواری است. این سبک تبریک برای برادرانی که رابطهای صمیمی و راحت دارند، بسیار جذاب است.
