مسلم بن عوسجه اسدی، تنها یک یار معمولی نبود؛ او از صحابه رسول خدا (ص) بود که در صدر اسلام شمشیر زده بود. حضور چنین شخصیتی در سپاه امام حسین (ع)، مشروعیت قیام را دوچندان میکرد و خط بطلانی بر تبلیغات امویان بود که حسین (ع) را خارجی میخواندند. مسلم با محاسنی سفید و سابقهای درخشان، نشان داد که یاران حقیقی پیامبر (ص) در کدام جبهه ایستادهاند.
قبل از واقعه کربلا، مسلم بن عوسجه نقشی کلیدی در نهضت مسلم بن عقیل در کوفه داشت. او مسئول جمعآوری کمکهای مالی و خرید سلاح برای قیام بود. خانه او پناهگاه شیعیان بود. پس از خیانت کوفیان و شهادت مسلم بن عقیل، او با زیرکی و ترفندهای خاص توانست از محاصره کوفه بگریزد و خود را به کاروان امام برساند. این سابقهی تشکیلاتی نشان از هوش سیاسی و نظامی او دارد.
لحظه شهادت مسلم بن عوسجه، یکی از عاشقانه ترین صحنههای کربلاست. وقتی حبیب بن مظاهر (دوست دیرینهاش) بر بالین او حاضر شد و از او وصیت خواست، مسلم نگران اموال یا خانوادهاش نبود. او با دستهای لرزان و آغشته به خون به امام حسین (ع) اشاره کرد و گفت: «وصیت من فقط اوست؛ تا جان در بدن داری از او دست نکش.» این اوج ذوب شدن در ولایت است که انسان در آخرین نفس هم دغدغهاش امام زمانش باشد.
مورخان نوشتهاند که مسلم بن عوسجه، اولین شهید از میان یاران (غیر از تیرباران صبح) بود که در نبرد تن به تن به شهادت رسید. پیشگامی او در شهادت با وجود سن بالا، درس بزرگی برای جوانان داشت. او راه را برای دیگران باز کرد و جسارت شهادتطلبی را در سپاه اندک امام تزریق نمود. شهادت او داغ سنگینی بر دل امام و حبیب گذاشت.
