این خانه بی تو، سرد و خاموش است. زینب تو زهرا، سیاه پوش است. نان می پزد ولی، دستش می لرزد. دنیا به یک مویت، والا ن-می ارزد.
سنگین
10
ای وای از آن لحظه، که در افتاد. آتش به جان، حیدر افتاد. مسمار سرخ و، سینه ی مادر. کشتند تو را، در پیش حیدر.
سنگین
فاطمیه اول و روایت ۷۵ روز
ایام فاطمیه اول که بر اساس روایت ۷۵ روز زنده بودن حضرت زهرا (س) پس از رحلت پیامبر (ص) برگزار میشود، مصادف با سیزدهم جمادیالاول است. در این روزها شیعیان و محبان اهل بیت با برگزاری دستههای عزاداری و مجالس روضه، یاد و خاطره اولین شهیده راه ولایت را گرامی میدارند. این ایام فرصتی است برای تبیین ابعاد سیاسی و اجتماعی زندگی حضرت زهرا و دفاع ایشان از حریم ولایت.
اهمیت نوحه زمینه در هیئت
نوحه زمینه یکی از بخشهای اصلی عزاداری در هیئتهای مذهبی است که با ریتم خاص خود، عزاداران را برای شور و سینهزنی آماده میکند. در ایام فاطمیه، زمینهها معمولاً حول محور وقایع کوچه، درب نیمسوخته، بستری بودن حضرت زهرا و وداع ایشان با امیرالمؤمنین (ع) تنظیم میشوند. انتخاب متن قوی و سوزناک در این بخش تأثیر بسزایی در ایجاد فضای معنوی دارد.
پیامهای تربیتی در اشعار فاطمی
اشعار و نوحههای فاطمیه تنها بیانگر غم و اندوه نیستند، بلکه حامل پیامهای عمیق ولایتمداری، عفاف و حجاب، و تربیت فرزندان صالح هستند. مداحان با استفاده از این متون، سیره عملی حضرت زهرا (س) را به نسل جوان منتقل میکنند. تأکید بر دفاع از امام زمانِ وقت، یکی از کلیدیترین مضامین نوحههای فاطمیه است.
آداب عزاداری در فاطمیه
عزاداری در ایام فاطمیه آداب خاصی دارد که شامل پوشیدن لباس سیاه، برگزاری مجالس خانگی و عمومی، و اطعام نیازمندان است. نوحهخوانی و گریه بر مصائب حضرت زهرا (س) طبق روایات، اجر عظیمی دارد و مایه تقرب به خداوند و اهل بیت (ع) است. حفظ حرمت این ایام و پرهیز از برگزاری مراسم شادی، نشان از ادب و ارادت شیعیان دارد.
نقش حضرت زهرا در بقای اسلام
شهادت حضرت زهرا (س) نقطه عطفی در تاریخ اسلام بود که خط نفاق را از خط ایمان جدا کرد. ایشان با فدای جان خود و خطبههای کوبنده، نقاب از چهره غاصبان خلافت برداشتند. نوحهها و اشعار عزاداری باید این جنبههای بصیرتافزا را برجسته کنند و تنها به جنبه عاطفی محدود نشوند.
سوالات متداول
بهترین سبک برای زمینه فاطمیه چیست؟
سبکهای حماسی و سوزناک که ریتم آرامتری نسبت به شور دارند و اجازه میدهند مستمع با شعر ارتباط برقرار کند.
مضامین اصلی نوحه فاطمیه اول چیست؟
بستر بیماری حضرت، ماجرای کوچه و سیلی، درب و دیوار، و غربت امیرالمؤمنین (ع).
تفاوت فاطمیه اول و دوم چیست؟
فاطمیه اول بر اساس روایت ۷۵ روز (۱۳ جمادیالاول) و فاطمیه دوم بر اساس روایت ۹۵ روز (۳ جمادیالثانی) پس از رحلت پیامبر است.
چگونه یک نوحه زمینه تاثیرگذار بنویسیم؟
استفاده از کلمات عاطفی مثل مادر، پهلو، دیوار، و تصویرسازی لحظات وداع و تنهایی حضرت علی (ع).
آیا استفاده از زبان حال در نوحه جایز است؟
بله، زبان حال یکی از رایجترین و تاثیرگذارترین روشها در نوحهسرایی است که احساسات را برمیانگیزد.
نقش سربند در عزاداری فاطمیه چیست؟
سربندهایی با نام یا زهرا (س) نماد بیعت و آمادگی برای دفاع از ولایت است که در دستههای عزاداری استفاده میشود.
چرا نوحهها باید پیام سیاسی داشته باشند؟
زیرا قیام حضرت زهرا (س) یک حرکت کاملاً سیاسی برای دفاع از حق و ولایت بود و عزاداری باید ادامه آن مسیر باشد.
ذکر مناسب برای میاندار دسته چیست؟
ذکرهایی مثل یا زهرا، یا حیدر، و وای مادرم برای هماهنگی سینهزنان بسیار مناسب است.
چگونه کودکان را با نوحههای فاطمی آشنا کنیم؟
با استفاده از نوحههایی که زبان سادهتر و ملودی روانتری دارند و داستان مهربانیهای حضرت زهرا را روایت میکنند.
اهمیت روضه خانگی در فاطمیه چیست؟
روضههای خانگی سنت دیرینهای است که باعث برکت خانه و تربیت دینی فرزندان میشود و نوحههای سنتی در آن جایگاه ویژهای دارند.