راهنمای والدین برای حفظ حریم خصوصی کودکان در فضای مجازی 1404

28 ژانویه

بایدها

1

قبل از انتشار عکس کودکتان از خود بپرسید آیا در آینده از این عکس خجالت نخواهد کشید؟

بایدها
2

لوکیشن و مکان دقیق مدرسه یا پارک کودکتان را هرگز در استوری و پست تگ نکنید.

بایدها
3

بدن کودک حریم خصوصی اوست؛ از انتشار تصاویر نیمه برهنه یا در حمام جداً خودداری کنید.

بایدها
4

چهره کودکان دیگر را در عکس‌های دسته جمعی مهدکودک یا مدرسه بپوشانید.

بایدها
5

اطلاعات هویتی مثل کد ملی تاریخ دقیق تولد و نام کامل را در بیوگرافی ننویسید.

بایدها
6

صفحه مربوط به تصاویر کودکتان را خصوصی (Private) نگه دارید و غریبه‌ها را راه ندهید.

بایدها
7

اجازه ندهید کودکان زیر سن قانونی بدون نظارت وارد شبکه‌های اجتماعی شوند.

بایدها
8

به کودکان بیاموزید که هر چیزی که آنلاین می‌شود برای همیشه می‌ماند.

بایدها
9

از پوشش و ژست‌های نامناسب که با فرهنگ ایرانی اسلامی مغایرت دارد برای کودکان استفاده نکنید.

بایدها
10

نظارت بر بازی‌های آنلاین و چت روم‌های بازی بسیار حیاتی است.

بایدها

هشدار_والدین

1

پدیده اشتراک‌گذاری افراطی (Sharenting) حق حریم خصوصی فرزندتان را نقض می‌کند.

هشدار_والدین
2

شکارچیان جنسی در فضای مجازی کمین کرده‌اند؛ عکس‌های معصومانه کودک شما می‌تواند طعمه آن‌ها شود.

هشدار_والدین
3

چشم زخم حقیقت دارد؛ با نمایش خوشبختی و زیبایی فرزندتان انرژی‌های منفی را جذب نکنید.

هشدار_والدین
4

هویت دیجیتالی که امروز برای کودکتان می‌سازید آینده شغلی و اجتماعی او را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

هشدار_والدین
5

انتشار فیلم‌های گریه یا ترسیدن کودک برای لایک گرفتن نوعی کودک آزاری مدرن است.

هشدار_والدین

روانشناسی

1

کودک ابزار فخرفروشی یا کسب درآمد والدین نیست؛ به شخصیت مستقل او احترام بگذارید.

روانشناسی
2

احساس امنیت کودک با انتشار بی اجازه تصاویرش خدشه‌دار می‌شود.

روانشناسی
3

مقایسه لایک‌های عکس کودک با دیگران به عزت نفس او آسیب می‌زند.

روانشناسی
4

کودکان حق دارند در آینده ناشناس باشند؛ این حق را امروز از آن‌ها نگیرید.

روانشناسی
5

اعتماد کودک به والدین وقتی می‌بیند خصوصی‌ترین لحظاتش عمومی شده از بین می‌رود.

روانشناسی

نصایح

1

به جای گوشی با چشمانتان قد کشیدن فرزندتان را تماشا کنید.

نصایح
2

خاطرات را در آلبوم‌های خانوادگی ثبت کنید نه در سرورهای اینستاگرام.

نصایح
3

قانون نانوشته خانواده: هیچ عکسی بدون اجازه همه اعضا منتشر نمی‌شود.

نصایح
4

الگوی خوبی باشید؛ اگر خودتان مدام گوشی به دستید از کودک انتظار نداشته باشید.

نصایح
5

در مورد خطرات غریبه‌های آنلاین با زبان کودکانه صحبت کنید.

نصایح

کوتاه

1

کودک کالا نیست.

کوتاه
2

حریم خصوصی حق کودک است.

کوتاه
3

عکس حمام ممنوع.

کوتاه
4

لوکیشن را خاموش کن.

کوتاه
5

صفحه را پرایوت کن.

کوتاه
6

آینده‌اش را خراب نکن.

کوتاه
7

مراقب شکارچیان باش.

کوتاه
8

لایک ارزشش را ندارد.

کوتاه
9

کودک آزاری نکنیم.

کوتاه
10

امنیت اولویت است.

کوتاه

شرنتینگ؛ اشتراک‌گذاری یا تجاوز به حریم؟

واژه شرنتینگ (Sharenting) از ترکیب دو کلمه اشتراک‌گذاری و فرزندپروری ساخته شده است. این پدیده به والدینی اشاره دارد که جزئیات زندگی کودکانشان را در فضای مجازی منتشر می‌کنند. اگرچه نیت اغلب آن‌ها ثبت خاطرات است اما این کار بدون رضایت آگاهانه کودک نقض آشکار حریم خصوصی اوست و می‌تواند خطرات امنیتی و روانی جدی در پی داشته باشد.

خطرات امنیتی و آدم‌ربایی دیجیتال

انتشار عکس‌هایی که نشان‌دهنده مکان مدرسه پارک یا کلاس‌های کودک است به افراد تبهکار کمک می‌کند تا الگوی رفت و آمد کودک را شناسایی کنند. همچنین پدیده‌ای به نام آدم‌ربایی دیجیتال وجود دارد که افراد غریبه عکس‌های کودک شما را برداشته و در سناریوهای خودشان به عنوان فرزند خود معرفی می‌کنند یا سوءاستفاده‌های شوم‌تری انجام می‌دهند.

تاثیر بر آینده شغلی و اجتماعی

اینترنت فراموش نمی‌کند. ردپای دیجیتالی که والدین امروز برای فرزندشان می‌سازند (Digital Footprint) در آینده قابل پاک شدن نیست. تصور کنید فرزند شما در آینده می‌خواهد مقامی دولتی یا شغلی حساس داشته باشد اما تصاویر نامناسب یا تمسخرآمیز کودکی او در دسترس همگان است. ما مسئول حفظ آبروی آینده فرزندانمان هستیم.

فرهنگ حیا و پوشش در فضای مجازی

در فرهنگ غنی ایرانی و اسلامی حیا جایگاه ویژه‌ای دارد. انتشار تصاویر کودکان با پوشش‌های نامناسب یا در حالات خصوصی نه تنها با این فرهنگ در تضاد است بلکه کودک را در معرض نگاه‌های ناپاک قرار می‌دهد. حفظ حرمت بدن و حریم شخصی از کودکی باید آموزش داده شود و والدین اولین الگو در این زمینه هستند.

کودکان کار مجازی

متاسفانه برخی والدین از زیبایی یا شیرین‌زبانی کودکان برای جذب فالوور و کسب درآمد (بلاگری) استفاده می‌کنند. این کودکان مجبورند ژست بگیرند دیالوگ حفظ کنند و همیشه جلوی دوربین باشند. روانشناسان این کار را مصداق بارز کار اجباری کودک و آسیب‌رسان به سلامت روان و کودکی کردن آن‌ها می‌دانند.

سوالات متداول

آیا گذاشتن عکس نوزاد در اینستاگرام خطرناک است
بله علاوه بر خطرات امنیتی و چشم زخم، هویت دیجیتال نوزاد بدون اختیار او شکل می‌گیرد.
چگونه عکس کودک را ایمن منتشر کنیم
چهره را بپوشانید یا از زاویه‌ای عکس بگیرید که قابل شناسایی نباشد و مکان را تگ نکنید.
سن مناسب برای داشتن گوشی هوشمند چه سنی است
بسیاری از متخصصان سنین بالای ۱۳ یا ۱۴ سال را پیشنهاد می‌کنند آن هم با نظارت والدین.
نرم افزارهای کنترل والدین چیست
برنامه‌هایی مثل Google Family Link که به والدین اجازه می‌دهد زمان و دسترسی‌های گوشی کودک را مدیریت کنند.
چرا نباید اسم مدرسه کودک را گفت
چون خطر ردیابی و دزدیده شدن یا مزاحمت برای کودک توسط افراد بیمار را افزایش می‌دهد.
آیا بلاگری کودک جرم است
در بسیاری از کشورها قوانین سخت‌گیرانه‌ای وضع شده و در ایران نیز از نظر اخلاقی و حقوق کودک نکوهیده است.
چطور به کودک درباره حریم خصوصی آموزش دهیم
با داستان و بازی به او یاد دهیم که بدن و اطلاعاتش مثل خانه در و دیوار دارد و نباید به غریبه‌ها نشان داد.
عواقب انتشار عکس‌های خنده‌دار کودک چیست
ممکن است در آینده باعث خجالت و تمسخر او توسط همسالان شود و اعتمادش به والدین سلب گردد.
چگونه بفهمیم کسی از عکس کودکم سوءاستفاده کرده
با جستجوی معکوس تصویر در گوگل می‌توان دید عکس در چه سایت‌های دیگری منتشر شده است.
حکم شرعی انتشار عکس بی حجاب دختربچه
بسیاری از مراجع تقلید انتشار عکس‌هایی که مفسده انگیز باشد یا خلاف شئونات باشد را جایز نمی‌دانند.
WordAbyss - پیام‌های آموزشی و هشدار به والدین درباره حریم خصوصی کودکان 1404