بیماری سل (Tuberculosis) ارتباط مستقیمی با شرایط اقتصادی و اجتماعی دارد. فقر از طریق عواملی مانند سوءتغذیه، مسکن نامناسب، تراکم جمعیت در فضای بسته و عدم دسترسی به خدمات بهداشتی اولیه، سیستم ایمنی بدن را تضعیف کرده و احتمال ابتلا به سل را به شدت افزایش میدهد. در واقع باکتری سل در بدن افراد ضعیف فرصت جولان پیدا میکند.
رابطه سل و فقر یک جاده دوطرفه است. همانطور که فقر باعث سل میشود، بیماری سل نیز با ناتوان کردن فرد مبتلا (که اغلب نان آور خانه است) و تحمیل هزینه های جانبی (مثل ایاب و ذهاب برای درمان طولانی)، خانواده را فقیرتر میکند. شکستن این چرخه نیازمند مداخلات دولتی و حمایت های اجتماعی است.
خوشبختانه در جمهوری اسلامی ایران، استراتژی داتس (DOTS) اجرا میشود و تمامی خدمات تشخیص، آزمایش خلط و داروهای درمان سل برای همه افراد (حتی اتباع خارجی و مهاجرین) در شبکه های بهداشت به صورت کاملاً رایگان ارائه میگردد تا فقر مانع درمان نشود.
سوءتغذیه و گرسنگی پنهان، مهمترین عامل ضعف سیستم ایمنی در برابر باسیل سل است. پروتئین و ریزمغذی ها نقش سربازان بدن را دارند. در جوامع فقیر که دسترسی به غذای سالم محدود است، سل به سرعت پیشرفت میکند. بنابراین توزیع بسته های غذایی در کنار دارو، بخشی از پروتکل درمانی است.
مناطق حاشیه نشین به دلیل تراکم بالای جمعیت و خانه هایی که اغلب از نور خورشید و تهویه مناسب محرومند، کانون های خطر برای انتقال تنفسی سل هستند. تمرکز سیستم بهداشتی کشور بر غربالگری فعال در این مناطق، اقدامی حیاتی برای کنترل این بیماری در سطح ملی است.
