در روایات متعددی از پیامبر اکرم (ص) و امیرالمومنین (ع)، نسبت صبر به ایمان، مانند نسبت «سر» به «تن» تشبیه شده است. همانطور که بدن بدون سر حیات ندارد، ایمانی که با صبر همراه نباشد، پایدار نخواهد ماند. در ماه صفر که ماه حزن و ابتلائات سنگین امت اسلامی است، این رابطه عمیقتر درک میشود. مومن در این ماه میآموزد که ایمان تنها ادعای زبانی نیست، بلکه ایستادگی در برابر طوفانهای بلاست.
ماه صفر با حوادثی چون رحلت پیامبر (ص)، شهادت امام مجتبی (ع) و امام رضا (ع) و اسارت اهل بیت، کلکسیونی از غمهاست. روایات و ادعیه این ماه به ما میگویند که راه عبور از این گردنههای سخت، «جزع و فزع» نیست، بلکه «صبر جمیل» است. صبر در این ماه به معنای حفظ اعتقادات در شرایطی است که همه چیز علیه حق به نظر میرسد. ایمان واقعی در همین کورانها صیقل میخورد.
روایات اسلامی صبر را به سه دسته تقسیم میکنند: صبر بر طاعت، صبر بر معصیت و صبر بر مصیبت. در ایام ماه صفر، مومنان هر سه نوع را تجربه میکنند. صبر بر طاعت در پیادهروی اربعین و عزاداریها، صبر بر معصیت در دوری از گناه در ایام شلوغی، و صبر بر مصیبت در غم اهل بیت. ایمان کامل، محصول موفقیت در هر سه عرصه است.
خداوند در قرآن کریم برای هر عمل نیکی پاداش مشخصی تعیین کرده است، مگر صبر. درباره صابران میفرماید: «پاداش آنها بدون حساب داده میشود». این تعبیر نشاندهنده عظمت صبر در نزد خداست. در روایات ماه صفر نیز تأکید شده است که کسانی که در محبت و ولایت اهل بیت استقامت ورزند، پاداشی فراتر از تصور خواهند داشت. بشارتهای ربیعالاول، در واقع جایزه کسانی است که صفر را با صبر پشت سر گذاشتهاند.
نکته مهم در روایات این است که صبر به معنای دست روی دست گذاشتن و سکوت ذلیلانه نیست (انفعال). بلکه صبر یعنی «مقاومت» و «پایداری» در مسیر حق. امام حسین (ع) و یارانش صبورترین انسانها بودند، اما در عین حال مبارزترین آنها. رابطه صبر و ایمان، رابطهای پویاست که مومن را به کنشگری خستگیناپذیر تبدیل میکند.
