شعر دوبیتی سوزناک و روضه کوتاه برای فاطمیه اول 1405

13 جمادی‌الاول

دوبیتی_سوزناک

1

گل یاس علی نیلوفری شد / رخ خورشید زهرا بستری شد / ز ضرب تازیانه وای بر من / که یاس باغ حیدر پرپری شد

دوبیتی_سوزناک
2

مدینه در کجا گم شد صدایت / چه شد آن ناله های باصفایت / شنیدم در میان آتش و دود / صدا میزدی پدر جانم فدایت

دوبیتی_سوزناک
3

در و دیوار با هم راز دارند / حکایت های سوز و ساز دارند / به گوشم میرسد بانگ جرس ها / که زینب را به محمل می سپارند

دوبیتی_سوزناک
4

الا ای چاه یارم را گرفتند / گلم باغم بهارم را گرفتند / میان کوچه ها با ضرب سیلی / همه دار و ندارم را گرفتند

دوبیتی_سوزناک
5

نمیخواهم که بعد از تو بمانم / که بی تو من دگر زنده نمانم / تمام درد من این است زهرا / که جای قبر تو پنهان ندانم

دوبیتی_سوزناک

روضه_کوتاه

1

بمیرم برای آن مادری که در جوانی پیر شد و دست به پهلو راه میرفت.

روضه_کوتاه
2

امان از آن لحظه ای که علی (ع) سر را به دیوار گذاشت و فرمود: زهرا جان، بی تو چگونه به خانه برگردم؟

روضه_کوتاه
3

روضه خوان نمی خواهد، همین که بدانی مادری هجده ساله چرا دست به کمر میگیرد، تمام است.

روضه_کوتاه
4

سلام بر آن بانویی که وصیت کرد مرا شبانه غسل بده و شبانه کفن کن تا دشمنان در تشییع من نباشند.

روضه_کوتاه
5

یا فاطمه! چه گذشت بین در و دیوار که صدای ناله ات عرش خدا را لرزاند؟

روضه_کوتاه

زبان_حال_علی

1

زهرا بمان و زندگیم را به هم نریز / سنگ صبور من، دل ما را به هم نریز / بی تو علی غریب ترین مرد عالم است / رحمی نما و این دل ما را به هم نریز

زبان_حال_علی
2

برخیز و ببین که حیدر افتاده ز پا / بر زخم دل علی نمک پاش مکن / من طاقت دوری تو را هیچ ندارم / با رفتن خود خانه ام آوار مکن

زبان_حال_علی
3

دیدی که چگونه دست من را بستند؟ / پیش نظرت حرمت من بشکستند / ای یار و هوادار علی در همه حال / دیدی که چگونه پهلویت بشکستند

زبان_حال_علی
4

چادر خاکی تو پرچم دین من است / رفتنت فاطمه جان قاتل جان من است / بعد تو چاه فقط همدم تنهایی ماست / ناله هایت همه شب ذکر لبان من است

زبان_حال_علی
5

ای فاطمه جان دیده گشا حرف بزن / با فاتح خیبرت کمی حرف بزن / من مرد نبردم ولی اینجا کم آوردم / رحمی به دل خسته حیدر کن و حرف بزن

زبان_حال_علی

بقیع_و_غربت

1

شب است و سکوت است و بقیع است و غم / علی مانده و کوهی از درد و ماتم / نه شمعی نه چراغی نه زواری دارد / مزار تو مخفی است ز دید عالم

بقیع_و_غربت
2

مدینه شهر پیغمبر چه کردی؟ / با پاره تن حیدر چه کردی؟ / میان کوچه ها با ضرب سیلی / با صورت نیلی مادر چه کردی؟

بقیع_و_غربت
3

بقیع تاریک و قبرت بی نشان است / ولی نور تو در هفت آسمان است / زیارتنامه ات را با اشک خوانیم / که قبرت در دل ما شیعیان است

بقیع_و_غربت
4

دلم تنگ است برای قبر پنهان / برای غربت آن ماه تابان / خدا داند که شیعه بی قرار است / برای دیدن آن صحن و ایوان

بقیع_و_غربت
5

کبوترها در اینجا پر ندارند / اجازه بهر پر زدن ندارند / بقیع خاکش پر از در و گوهر شد / ولی حیف که سایه بر سر ندارند

بقیع_و_غربت

نوحه_سینه_زنی

1

وای مادرم وای مادرم / شکسته شد بال و پرم / در میان شعله ها / صدا میزدی پدرم

نوحه_سینه_زنی
2

فاطمیه آمد و دل ها گرفت / غم عالم در دل ما جا گرفت / روضه خوان گوید ز پهلوی شکسته / آتش کین در در و دیوار گرفت

نوحه_سینه_زنی
3

ای وای من ای وای من / کشتند زهرا را / دخت پیمبر را / ام ابیها را

نوحه_سینه_زنی
4

مادر ما بی گناه بود / حامی دین و پناه بود / پشت در فریاد میزد / یا علی، جرمم چه بود؟

نوحه_سینه_زنی
5

فاطمه یا فاطمه / مظلومه یا فاطمه / جانم فدای نام تو / شهیده یا فاطمه

نوحه_سینه_زنی

اهمیت دوبیتی در عزاداری ایام فاطمیه

دوبیتی‌ها به دلیل ساختار کوتاه و آهنگین خود، یکی از مؤثرترین قالب‌های شعری برای انتقال حزن و اندوه در ایام فاطمیه هستند. این اشعار کوتاه که اغلب با سوز و گداز همراهند، می‌توانند در کمترین زمان، بیشترین تأثیر عاطفی را بر شنونده بگذارند. مداحان و ذاکران اهل بیت معمولاً مجالس روضه را با دوبیتی‌های جانسوز در وصف مظلومیت حضرت زهرا (س) و غربت امیرالمومنین (ع) آغاز می‌کنند تا دل‌ها را برای روضه اصلی آماده سازند.

مضامین اصلی دوبیتی‌های فاطمی

اشعار دوبیتی ویژه فاطمیه اول، معمولاً حول محور چند مضمون اصلی می‌چرخند: ماجرای در و دیوار، پهلوی شکسته، غربت و تنهایی حضرت علی (ع)، وصیت به دفن شبانه و قبر مخفی. شاعران آیینی تلاش می‌کنند با استفاده از آرایه‌های ادبی و تشبیهاتی همچون «گل یاس»، «شمع سوخته» و «کبوتر پرشکسته»، عمق فاجعه شهادت دخت نبی اکرم را به تصویر بکشند و عواطف عزاداران را برانگیزند.

تفاوت حال و هوای فاطمیه اول و دوم در شعر

گرچه مصیبت در هر دو دهه فاطمیه یکسان است، اما در فاطمیه اول معمولاً اشعار حال و هوای آغازین غم و شروع بیماری حضرت زهرا پس از هجوم به خانه را روایت می‌کنند. دوبیتی‌های این ایام بیشتر بر بستر بیماری، دردهای جسمانی حضرت و نگرانی‌های حضرت علی (ع) و کودکان تمرکز دارد. این اشعار مقدمه‌ای برای اوج سوگواری در فاطمیه دوم محسوب می‌شوند.

نقش شعر کوتاه در فضای مجازی و هیئت

در عصر حاضر و با گسترش شبکه‌های اجتماعی، دوبیتی‌ها و تک‌بیت‌های ناب فاطمی کاربرد دوچندانی پیدا کرده‌اند. این اشعار به دلیل کوتاهی، برای استفاده در استوری‌ها، وضعیت واتساپ و کپشن‌های اینستاگرام بسیار مناسب هستند. هیئت‌های مذهبی نیز از این اشعار برای طراحی بنرها و پوسترهای اطلاع‌رسانی مراسمات استفاده می‌کنند تا پیام مظلومیت فاطمی را به گوش همگان برسانند.

ماندگاری روضه با زبان شعر

زبان شعر، زبان احساس و عاطفه است و مفاهیم دینی و تاریخی وقتی در قالب شعر بیان می‌شوند، ماندگاری بیشتری در ذهن مخاطب دارند. دوبیتی‌های سوزناک فاطمیه، روایتی هنرمندانه از تاریخ پردرد شیعه هستند که سینه به سینه منتقل شده و آتش عشق و ارادت به خاندان عصمت و طهارت را در دل‌ها شعله‌ور نگه می‌دارند.

سوالات متداول

بهترین دوبیتی برای شروع روضه حضرت زهرا چیست؟
دوبیتی‌هایی که به غربت علی (ع) و سکوت مدینه اشاره دارند، مانند «مدینه در کجا گم شد صدایت»، برای شروع بسیار مناسب هستند.
چرا در اشعار فاطمیه از گل یاس استفاده می‌شود؟
گل یاس نماد کبودی، لطافت و زود پرپر شدن است که با ویژگی‌های جسمانی و شهادت زودهنگام حضرت زهرا (س) تناسب دارد.
آیا دوبیتی‌ها سندیت تاریخی دارند؟
دوبیتی‌ها زبان حال و ترجمه احساسی وقایع تاریخی هستند و لزوماً گزارش دقیق تاریخی نیستند، اما بر پایه روایات معتبر سروده می‌شوند.
تفاوت شعر سنگین و شور در هیئت چیست؟
دوبیتی‌ها معمولاً در بخش سنگین و روضه خوانده می‌شوند تا حزن ایجاد کنند، اما اشعار شور ریتم تندتری دارند و برای سینه‌زنی استفاده می‌شوند.
چه شاعری بهترین دوبیتی‌های فاطمی را دارد؟
شاعران بسیاری مانند سازگار، انسانی و لطیفیان دوبیتی‌های مشهوری دارند، اما بسیاری از دوبیتی‌های ناب، میان مردم سینه به سینه می‌چرخند و شاعر مشخصی ندارند.
WordAbyss - شعر دوبیتی فاطمیه اول | متن روضه کوتاه حضرت زهرا (س) 1405