خدایا، صدای پای شوال میآید و دل من میلرزد؛ نکند سفره را جمع کنی و من هنوز گرسنه نگاهت باشم؟
سوزناک
2
الوداع ای ماه گریههای نیمهشب، الوداع ای افتتاح و ابوحمزه. چقدر زود گذشت لحظات شیرین همنشینی با خدا.
سوزناک
3
پروردگارا، ماه رمضان رفت و من ماندم با کولهباری از حسرت. آیا مرا بخشیدهای یا باید یک سال دیگر خون دل بخورم؟
سوزناک
4
سخت است خداحافظی با ماهی که نفس کشیدن در آن تسبیح بود و خوابیدن در آن عبادت. وای بر ما اگر قدر ندانسته باشیم.
سوزناک
5
خدایا، در این لحظات آخر، به پهنای صورت اشک میریزم؛ نه برای رفتن رمضان، بلکه برای تنهایی خودم بعد از این ماه.
سوزناک
6
چه زود غروب کرد خورشید ضیافت الهی. دلم برای «اللهم لک صمنا» گفتنهای دم افطار تنگ میشود.
سوزناک
7
ای خدا، میترسم. میترسم که ماه تو برود و شیطان دوباره برگردد. مرا در پناه خودت نگه دار که بی تو هیچم.
سوزناک
8
رمضان رفت و من هنوز همان بنده خطاکارم. خدایا به حرمت این لحظات وداع، امضای مغفرت را پای پروندهام بزن.
سوزناک
9
گریه میکنم مثل کودکی که از آغوش مادر جدا میشود. رمضان مادر مهربان روح من بود.
سوزناک
10
خدایا، اگر این رمضان آخرین رمضان عمرم بود، مرا پاکیزه بپذیر و اگر زندهام، توفیق درک دوبارهاش را به من بده.
سوزناک
عاشقانه
1
خداحافظ ای ماه دلربای خدا، که آمدنت نوید رحمت بود و رفتنت آتش حسرت بر دل عاشقان.
عاشقانه
2
خدایا، چه ضیافت باشکوهی بود؛ سیرمان کردی از نور، از عشق، از معرفت. حالا چگونه به دنیای تاریک برگردیم؟
عاشقانه
3
محبوب من، رمضان بهانه بود تا تو را پیدا کنم. حالا که پیدایت کردم، رهایم نکن حتی اگر رمضان تمام شود.
عاشقانه
4
سلام بر تو ای ماه خدا، و سلام بر تو ای روز عید فطر. ما عاشق صاحبخانهایم، چه در رمضان و چه در شوال.
عاشقانه
5
الهی، مزه شیرین مناجاتهای سحر را زیر زبانم نگه دار. نگذار تلخی گناه، این شیرینی را از بین ببرد.
عاشقانه
6
خداجان، دلم برایت تنگ میشود. برای آن حال و هوایی که فقط در ماه خودت داشتم.
عاشقانه
7
عاشقانه میگویم: خدایا ممنونم که یک ماه تحملم کردی، دعوتم کردی و به رویم لبخند زدی.
عاشقانه
8
رمضان میرود اما تو هستی. خدایا عشق خودت را جایگزین فراق ماهت کن.
عاشقانه
9
ای بهترین میزبان، مهمانی تمام شد اما ما نمکگیر توایم. نمک پروردهات را به حال خود رها نکن.
عاشقانه
10
در لحظه وداع، دلم را به ضریح رحمتت گره میزنم تا هیچ وسوسهای آن را باز نکند.
عاشقانه
التماس دعا
1
در این دقایق پایانی ماه رمضان، اگر دلتان شکست و اشکتان جاری شد، برای جاماندگان هم دعا کنید.
التماس دعا
2
رفقا، سفره دارد جمع میشود. هر کس هر چه میخواهد بردارد. التماس دعا برای عاقبت بخیری.
التماس دعا
3
خدایا به حرمت این لحظات وداع، هر کس هر حاجتی دارد و به صلاحش است، روا بفرما.
التماس دعا
4
التماس دعا یعنی: خدایا، این بنده هم جزو مهمانان خوبت بود، او را دست خالی برنگردان.
التماس دعا
5
برای ظهور امام زمان (عج) در این لحظات آخر دعا کنید؛ شاید این رمضان، آخرین رمضانِ غیبت باشد.
التماس دعا
6
خدایا، دوستانم را که در این ماه برایم دعا کردند، بیامرز و بهترینها را نصیبشان کن.
التماس دعا
7
ای مردم، در قنوت نماز عید، یاد ما روسیاهان هم باشید.
التماس دعا
8
بارالها، هر کس در این ماه خدمتی کرد، اشکی ریخت و قدمی برداشت، او را عزیز دو عالم بگردان.
التماس دعا
9
دعا کنید که مُهر قبولی به کارنامه اعمالمان بخورد، که اگر نخورد، وای بر احوالمان.
التماس دعا
10
خدایا، دعای آخر ما این باشد: اللهم عجل لولیک الفرج.
التماس دعا
امیدوارانه
1
نترسید، رمضان میرود اما خدای رمضان هست. درهای رحمت خدا همیشه باز است.
امیدوارانه
2
خداوند کریمتر از آن است که مهمانش را بعد از سی روز، ناامید از درگاهش براند. امیدوار باشید به بخشش.
امیدوارانه
3
پایان رمضان، پایان بندگی نیست؛ آغاز فصلی نو از زندگی با رنگ و بوی خدایی است.
امیدوارانه
4
عید فطر، جشن پیروزی بر نفس است. لبخند بزن که خدا خریدار تلاشهای توست.
امیدوارانه
5
اگر حس میکنی کم گذاشتی، بدان که خدا به نیتها پاداش میدهد. نیتت که پاک باشد، برندهای.
امیدوارانه
6
ماه خدا تمام شد، اما نور خدا در دلهای ما روشن ماند. این نور را حفظ کنیم.
امیدوارانه
7
به خودت قول بده که دستاوردهای این ماه را نگه داری. تو قویتر از آنی هستی که فکر میکنی.
امیدوارانه
8
خداحافظی با رمضان یعنی سلام به استقامت در راه حق. ما مجهز شدیم برای مبارزه با شیطان.
امیدوارانه
9
هیچ تلاشی در محضر خدا گم نمیشود. حتی آن خوابی که به نیت روزه رفتی، عبادت بود.
امیدوارانه
10
امید داشته باش که سال بعد، با معرفت بیشتر و حال بهتر به استقبال این ماه بیایی.
امیدوارانه
کوتاه
1
الوداع یا شهر الله الاکبر.
کوتاه
2
رمضان رفت و دل ما را با خود برد.
کوتاه
3
خدایا، ما را با رمضان پاک کردی، پاک نگهمان دار.
کوتاه
4
خداحافظ ای ماه خوب خدا، خداحافظ ای لحظههای دعا.
کوتاه
5
افسوس که ایام شریف رمضان رفت.
کوتاه
6
صد حیف که آن مونس جان رفت.
کوتاه
7
خدایا، عیدی ما را ظهور آقا قرار ده.
کوتاه
8
ماه رفت و ما ماندیم و یک دنیا دلتنگی.
کوتاه
9
رمضان تمام شد، بندگی آغاز شد.
کوتاه
10
الهی، شکرت برای یک ماه عاشقی.
کوتاه
اهمیت وداع با ماه رمضان در فرهنگ اسلامی
در فرهنگ اسلامی، ماه رمضان مانند یک دوست عزیز و شفیق انگاشته میشود که جدایی از آن برای مومن سخت و دردناک است. وداع با این ماه، تنها خداحافظی با روزه و گرسنگی نیست، بلکه وداع با فضایی آکنده از رحمت، مغفرت و معنویت است. بزرگان دین توصیه کردهاند که در روزهای پایانی، با تضرع و التماس از خداوند بخواهیم که این ماه را آخرین رمضان عمر ما قرار ندهد و توفیق درک مجدد آن را عنایت فرماید.
حسرت و امید در لحظات پایانی
مناجاتهای وداع معمولاً آمیختهای از «حسرت» برای فرصتهای از دست رفته و «امید» به رحمت الهی هستند. مومن با خود میاندیشد که آیا توانسته حق میزبانی خدا را ادا کند؟ آیا نامش در زمره بخشیدهشدگان ثبت شده است؟ این حالت خوف و رجا، باعث رقت قلب و جاری شدن اشک میشود که خودِ این اشکها، شوینده گناهان باقیمانده و جلبکننده رحمت خدا در لحظات آخر است.
اعمال شب و روز آخر ماه رمضان
برای شب و روز آخر ماه مبارک رمضان اعمال خاصی ذکر شده است. غسل، زیارت امام حسین (ع)، خواندن دعاهای وداع (به ویژه دعای 45 صحیفه سجادیه) و استغفار فراوان از جمله این اعمال است. همچنین بسیار سفارش شده که انسان در این لحظات، با خدا عهد ببندد که حالات معنوی کسب شده را در طول سال حفظ کند و دوباره به باتلاق گناه بازنگردد.
حفظ دستاوردهای معنوی پس از وداع
وداع با رمضان نباید به معنای پایان اعمال نیک باشد. سرمایهای که در سی روز روزهداری، شبزندهداری و تلاوت قرآن به دست آمده، باید در یازده ماه دیگر سال محافظت شود. شیطان که در این ماه در غل و زنجیر بود، پس از عید فطر مترصد حمله است؛ لذا وداع حقیقی آن است که انسان با لباسی زرهپوش از تقوا، آماده مبارزه در میدان زندگی روزمره شود.
تفسیر عرفانی «الوداع»
از منظر عرفانی، گفتن الوداع به زمان (که بیجان است) معنا ندارد، مگر اینکه برای آن زمان، ملکوتی زنده و شعوری قائل باشیم. اولیای الهی ماه رمضان را موجودی ملکوتی میبینند که در قیامت شفاعت میکند یا شکایت. بنابراین، وداع با او، وداع با یک شخصیت حقیقی و زنده است که شاهد اعمال ما بوده و اکنون میخواهد به آسمان بازگردد.
سوالات متداول
چرا باید با ماه رمضان وداع کنیم؟
زیرا این ماه یک زمان معمولی نیست، بلکه عید اولیای خدا و قطعهای از بهشت است. وداع نشانه قدرشناسی و محبت ما به این نعمت بزرگ الهی است.
بهترین دعا برای وداع با ماه رمضان چیست؟
دعای چهل و پنجم صحیفه سجادیه که مضامین بسیار عالی و سوزناکی دارد، و همچنین دعای وداع که شیخ صدوق در کتاب «من لایحضره الفقیه» نقل کرده است.
آیا گریه کردن در وداع با ماه رمضان ثواب دارد؟
بله، گریه بر از دست دادن توفیقات معنوی، نشانه زنده بودن دل و ایمان است و باعث جلب رحمت خداوند میشود.
اگر حس خوبی در پایان ماه نداریم، نشانه چیست؟
ممکن است نشانه غفلت یا استفاده نکردن صحیح از ماه باشد، اما نباید ناامید شد. همین احساس کمبود و پشیمانی هم ارزشمند است و راه توبه باز است.
آیا وداع به معنی پایان عبادت است؟
خیر، وداع یعنی خداحافظی با «شرایط ویژه» و «تخفیفهای خاص» ماه رمضان، وگرنه بندگی خدا تعطیلبردار نیست و در شوال و ماههای دیگر ادامه دارد.
در دعای وداع چه چیزی از خدا بخواهیم؟
بخشیده شدن گناهان، قبولی اعمال ناقص، توفیق درک رمضان سال آینده و عاقبت بخیری و شهادت.
معنای «من ختم لک» در دعاها چیست؟
یعنی کسی که عاقبت کارش و پایان ماهش به خیر و رحمت الهی ختم شود؛ که این مهمترین خواسته ماست.
آیا میتوان دعای وداع را در روز عید فطر خواند؟
بله، اگرچه زمان اصلی آن شب آخر و سحر آخر است، اما خواندن آن تا قبل از نماز عید فطر هم وارد شده و بسیار مناسب است.
چگونه حس و حال ماه رمضان را نگه داریم؟
با ادامه دادن برخی عادات خوب مثل قرائت روزانه قرآن (حتی کم)، روزههای مستحبی (مثل 6 روز شوال) و حفظ نماز اول وقت.
ذکر مناسب برای لحظات آخر ماه رمضان چیست؟
«اللهم لا تجعله آخر العهد من صیامی لشهر رمضان» (خدایا این را آخرین روزه من در ماه رمضان قرار نده).