شام غریبان، شب یازدهم محرم، زمانی است که جنگ تمام شده و تاریکی و وحشت بر دشت کربلا سایه افکنده است. روشن کردن شمع در این شب، نمادی از همدردی با اهل بیت (ع) است که در خیمههای تاریک و سوخته، بدون سرپرست ماندهاند. شمع، نشانه روشنایی در ظلمت، سوختن و ذوب شدن است که با حال و هوای بازماندگان عاشورا همخوانی دارد. همچنین یادآور شمع وجود امام حسین (ع) است که برای هدایت بشریت سوخت.
روز عاشورا پر از هیاهو، صدای شمشیر، رجزخوانی و شیون بود. اما شب یازدهم، سکوتی مرگبار و وهمانگیز حاکم میشود. این سکوت، سنگینتر از هر فریادی است. اجساد مطهر روی زمین رها شدهاند و دشمن به جشن مشغول است. کپشنهای مربوط به سکوت در شام غریبان، به این تضاد عجیب اشاره دارد؛ سکوتی که در آن صدای شکستن قلب زینب (س) شنیده میشود.
در مراسم شام غریبان، چراغها خاموش میشود و تنها نور شمعها فضا را روشن میکند. این فضاسازی به عزاداران کمک میکند تا غربت و تنهایی اسرای کربلا را در بیابان تاریک درک کنند. تاریکی نماد ظلم و جهل دشمن است و نور لرزان شمع، نماد حقانیت مظلومانه اهل بیت که با وجود تلاش دشمن، هرگز خاموش نمیشود.
آیین شام غریبان نه تنها در ایران، بلکه در بسیاری از کشورهای شیعهنشین برگزار میشود. وجه مشترک همه این مراسمها، خاموشی، حزن عمیق و پرهیز از سینهزنیهای شورانگیز است. مردم معمولاً نشسته و با زمزمههای آرام عزاداری میکنند تا خستگی و جراحت روحی کودکان و زنان عاشورایی را تداعی کنند.
انتشار عکس شمعهای روشن در پسزمینهای تاریک، یکی از پرکاربردترین تصاویر در شبکههای اجتماعی برای شب یازدهم است. این تصاویر بصری قوی، حس تنهایی، معنویت و غم را به خوبی منتقل میکنند. متنهای همراه این عکسها معمولاً کوتاه، مینیمال و عاطفی هستند تا با فضای بصری همخوانی داشته باشند.
