در سال دهم هجری، پیامبر اکرم (ص) نامهای به مسیحیان نجران (منطقهای خوش آب و هوا در یمن) نوشتند و آنان را به اسلام دعوت کردند. گروهی از بزرگان مسیحی برای تحقیق به مدینه آمدند. پس از مناظرات طولانی درباره حضرت عیسی (ع) و عدم پذیرش استدلالهای پیامبر، آیه 61 سوره آلعمران نازل شد که پیشنهاد «مباهله» را مطرح کرد. مباهله یعنی دو گروه رو در روی هم قرار گیرند و از خدا بخواهند که دروغگو را رسوا و نابود کند.
در روز موعود، مسیحیان با هیبت اشرافی و لباسهای گرانقیمت آمدند. در مقابل، پیامبر اسلام (ص) ساده و بیآلایش ظاهر شد. نکته شگفتانگیز همراهان پیامبر بودند. او هیچیک از اصحاب، سرداران یا همسران خود را نیاورد، بلکه تنها چهار نفر را همراه داشت: علی بن ابیطالب (ع)، فاطمه زهرا (س)، حسن (ع) و حسین (ع). این انتخاب دقیق، تفسیر عملی آیه مباهله بود.
وقتی اسقف نجران چهرههای مصمم و نورانی پیامبر و اهل بیتش را دید، وحشت کرد. او به همراهانش گفت: «من صورتهایی را میبینم که اگر دست به دعا بردارند، کوهها را از جا میکنند. با اینها مباهله نکنید که هلاک میشویم.» آنها از مباهله انصراف دادند و حاضر شدند سالانه مالیات (جزیه) بپردازند تا در پناه حکومت اسلامی زندگی کنند. این واقعه، مهر تاییدی بر حقانیت پیامبر و جایگاه بیمانند اهل بیت (ع) زد.
محور اختلاف پیامبر با مسیحیان بر سر الوهیت عیسی (ع) بود. مسیحیان میگفتند چون عیسی پدر ندارد، پس پسر خداست. قرآن در پاسخ فرمود: «مَثَل عیسی نزد خدا، همچون آدم است؛ که او را از خاک آفرید، و سپس به او فرمود: موجود باش! او هم فوراً موجود شد.» (آلعمران، 59). یعنی اگر نداشتن پدر دلیل بر خدایی باشد، حضرت آدم که نه پدر داشت و نه مادر، شایستهتر بود! این استدلال منطقی، اساس باور نجرانیان را به چالش کشید.
مباهله به ما میآموزد که در دفاع از حقیقت باید با تمام وجود و با عزیزترین سرمایهها به میدان آمد. همچنین نشان میدهد که جایگاه اهل بیت (ع) در اسلام، جایگاهی تشریفاتی نیست، بلکه آنها ستونهای اصلی دین و تضمینکننده بقای حقیقت هستند. شیعیان در این روز جشن میگیرند تا یادآوری کنند راه نجات، تمسک به این خاندان پاک است.
