آموزش فلسفه تعزیه‌خوانی و نمایش مذهبی به کودکان 1405

بچه‌های عزیزم، تعزیه یعنی یک تئاتر خیلی قدیمی و مذهبی که در آن آدم‌ها لباس‌های مخصوص می‌پوشند تا داستان کربلا را برای ما تعریف کنند.

در زمان‌های قدیم که تلویزیون نبود، مردم دور هم جمع می‌شدند و با دیدن تعزیه، یاد شجاعت امام حسین (ع) می‌افتادند و گریه می‌کردند.

در تعزیه، کسی که لباس سبز یا سفید می‌پوشد، نقش آدم‌های خوب و یاران امام را بازی می‌کند و صدایش خیلی دلنشین است.

آدم‌بدها در تعزیه لباس قرمز می‌پوشند و با صدای خشن حرف می‌زنند تا نشان دهند که دشمن مهربانی هستند.

ما در تعزیه یاد می‌گیریم که همیشه باید طرفدار کسانی باشیم که راستگو و شجاع هستند، مثل امام حسین (ع).

آن آقایانی که در تعزیه نقش بازی می‌کنند، شبیه خود امام نیستند، بلکه فقط شبیه‌خوانی می‌کنند تا ما داستان را فراموش نکنیم.

وقتی در تعزیه صدای طبل و شیپور می‌آید، یعنی جنگ شروع شده یا خبر مهمی در راه است.

بچه‌ها، اسب‌هایی که در تعزیه می‌بینید، نماد اسب‌های واقعی در کربلا هستند که خیلی به صاحبانشان وفادار بودند.

گریه کردن ما در تعزیه یعنی ما امام حسین (ع) را دوست داریم و از کارهای آدم‌بدهای قصه ناراحتیم.

تعزیه به ما یاد می‌دهد که حتی اگر تنها باشیم، باید جلوی زورگویی بایستیم.

تعزیه از کلمه عزا می‌آید و به معنی ابراز همدردی و سوگواری نمایشی است.

رنگ‌شناسی در تعزیه خیلی مهم است؛ رنگ زرد نماد شک و تردید است (مثل حر قبل از توبه) و رنگ سیاه نماد عزا.

اولیاخوان‌ها (آدم خوب‌ها) شعرها را با آواز می‌خوانند اما اشقیاخوان‌ها (آدم بدها) شعر نمی‌خوانند و جیغ می‌زنند.

محل برگزاری تعزیه معمولاً یک سکوی گرد در وسط جمعیت است تا همه بتوانند خوب ببینند.

در تعزیه از نمادهایی مثل تشت آب (فرات) یا شاخه نخل (درخت) استفاده می‌شود.

بچه‌ها باید بدانند که شمشیرها و جنگ‌ها در تعزیه واقعی نیست و کسی صدمه نمی‌بیند.

تعزیه میراث فرهنگی ما ایرانی‌هاست که در سازمان یونسکو هم ثبت جهانی شده است.

کودکانی که در تعزیه نقش طفلان مسلم یا حضرت رقیه را بازی می‌کنند، بچه‌خوان نام دارند.

ما در تعزیه یاد می‌گیریم که تاریخ کربلا پر از درس‌های اخلاقی مثل ایثار و فداکاری است.

حفظ کردن شعرهای تعزیه به تقویت حافظه و ادبیات کودکان کمک می‌کند.

امام‌خوان: کسی که نقش امام حسین (ع) را با متانت و وقار بازی می‌کند.

شمرخوان: کسی که لباس قرمز می‌پوشد و نقش دشمن بی‌رحم را بازی می‌کند.

زینب‌خوان: مردی که لباس بلند می‌پوشد و نقش حضرت زینب (س) را اجرا می‌کند (چون در قدیم خانم‌ها بازی نمی‌کردند).

عباس‌خوان: کسی که نقش حضرت ابوالفضل (ع) را با شجاعت و دلیری نمایش می‌دهد.

بچه‌خوان‌ها: کودکانی که نقش فرزندان امام را بازی می‌کنند و دل تماشاچیان را می‌برند.

مخالف‌خوان: همان گروه دشمنان که با خشونت رفتار می‌کنند.

موافق‌خوان: گروه یاران امام که با مهربانی و ادب صحبت می‌کنند.

شیپورچی: کسی که با ساز زدن، صحنه‌های غمگین یا جنگی را اعلام می‌کند.

کارگردان تعزیه: به او معین‌البکا می‌گویند که همه کارها را مدیریت می‌کند.

فرشتگان: کسانی که لباس سفید و بال دارند و نماد عالم غیب هستند.

پیام تعزیه این است که حق همیشه پیروز است، حتی اگر تعداد سپاهیان حق کم باشد.

ما از تعزیه یاد می‌گیریم که مهربانی و کمک به دیگران (مثل آب دادن) کار خوبان است.

دروغگویی و ظلم کردن نشانه آدم‌بدهای تعزیه است و ما نباید مثل آن‌ها باشیم.

احترام به پدر و مادر و بزرگترها در رفتار یاران امام در تعزیه کاملاً مشخص است.

نماز خواندن امام حسین (ع) در وسط جنگ تعزیه، اهمیت نماز را به ما نشان می‌دهد.

وفاداری حضرت عباس (ع) در تعزیه به ما درس دوستی و برادری می‌دهد.

صبر حضرت زینب (س) در تعزیه به ما می‌آموزد که در سختی‌ها قوی باشیم.

ظلم هیچ‌وقت پایدار نمی‌ماند؛ این پایان‌بندی همه تعزیه‌هاست.

ما با دیدن تعزیه قول می‌دهیم که همیشه یار مظلومان باشیم.

تعزیه کلاس درسی است که معلمش تاریخ و شاگردانش همه مردم هستند.

والدین گرامی، قبل از شروع تعزیه برای کودکان توضیح دهید که این فقط یک نمایش است.

اگر صحنه‌های تعزیه خیلی خشن بود، چشمان کودکان خردسال را بگیرید یا حواسشان را پرت کنید.

بعد از تعزیه به سوالات کودکان با حوصله و زبان ساده پاسخ دهید.

اجازه دهید کودکان با لباس‌های تعزیه عکس بگیرند تا خاطره خوبی داشته باشند.

کودکان را تشویق کنید که نقاشی آنچه در تعزیه دیده‌اند را بکشند.

مفاهیم سخت مثل شهادت را با لطافت و به عنوان رفتن پیش خدا توضیح دهید.

به کودکان بگویید که بازیگران نقش منفی در واقعیت آدم‌های خوبی هستند و فقط نقش بازی می‌کنند.

از تعزیه‌های کوتاه و مناسب سن کودکان استفاده کنید.

به کودکان یاد دهید در هنگام تماشای تعزیه سکوت و احترام را رعایت کنند.

کتاب‌های داستان عاشورایی را مکمل تماشای تعزیه قرار دهید.