مهمترین و دیدنیترین بخش عزاداری در بازار تهران، در «تیمچه حاجبالدوله» اتفاق میافتد. این مکان با معماری قاجاری و سقف بلند ضربی، فضایی روحانی و آکوستیک فوقالعادهای دارد. دستههای عزاداری اصناف مختلف به نوبت وارد تیمچه میشوند و مداحان مشهور روی چهارپایهای در مرکز قرار میگیرند (چهارپایه خوانی). تراکم جمعیت و شور سینهزنی در این فضای بسته، صحنههایی حیرتانگیز خلق میکند.
یکی از رسوم منحصر به فرد بازار تهران، «چهارپایه خوانی» است. از آنجا که در گذشته سیستم صوتی قوی وجود نداشت و جمعیت زیاد بود، مداح روی یک چهارپایه چوبی میایستاد تا هم صدا و هم تصویرش به همه برسد. این سنت هنوز هم حفظ شده و مداحان بزرگ با افتخار روی همان چهارپایههای ساده میروند و سنتیترین نوحهها را میخوانند. این کار نماد تواضع و حفظ اصالت است.
عزاداری بازار کاملاً مردمی و صنفی است. هیئت صنف بزازان، کفاشان، خیاطان و زرگرها هر کدام با پرچم و نشان خود میآیند. این نظم تشکیلاتی که ریشه در فتوتنامههای قدیمی دارد، باعث میشود هر دسته زمان مشخصی برای ورود و خروج داشته باشد تا تداخل ایجاد نشود. این همبستگی صنفی زیر پرچم امام حسین (ع)، قدرت اجتماعی بازار را نیز نشان میدهد.
معماری بازار تهران با دالانهای پیچ در پیچ، طاقهای آجری و نورگیرهای سقفی، فضایی متفاوت از تکایای معمولی ایجاد میکند. وقتی صدای سنج و طبل در این فضا میپیچد و پرتوهای نور خورشید از روزنههای سقف روی پرچمهای سیاه و صورتهای اشکآلود میتابد، فضایی سینمایی و معنوی شکل میگیرد که سوژه عکاسان بسیاری است.
نقطه شروع و تجمع بسیاری از دستهها، سبزه میدان است. از اینجا دستهها آرایش میگیرند و وارد دهانه اصلی بازار میشوند. حرکت علامتهای بزرگ فولادی و پر کبوتر (علم) در میان جمعیت انبوه سبزه میدان و ورود آنها به سقفهای کوتاه بازار، نیازمند مهارت و قدرت بدنی علامتکشان است که با ذکر یا علی و صلوات همراهی میشود.
