آنام زهرا، یولونی گوزلورم. (مادرم زهرا، چشمت را دور میبینم/منتظرت هستم)
متن_کوتاه_ترکی
2
یاسلی گونلر باشلاندی. (روزهای غمبار شروع شد)
متن_کوتاه_ترکی
3
حیدرین غیرتینه قربان اولوم. (قربان غیرت حیدر شوم)
متن_کوتاه_ترکی
4
یا فاطمه، شیعه لری دعا ایله. (یا فاطمه، شیعیان را دعا کن)
متن_کوتاه_ترکی
5
مدینه قارا گییدی. (مدینه سیاه پوشید)
متن_کوتاه_ترکی
6
زهرا گتدی، علی تک قالدی. (زهرا رفت، علی تنها ماند)
متن_کوتاه_ترکی
7
آناسیزلیق چتین درد دی. (بی مادری درد سختی است)
متن_کوتاه_ترکی
8
باشیز ساغ اولسون عزیزلر. (سرتان سلامت عزیزان)
متن_کوتاه_ترکی
9
السلام علیک یا فاطمه الزهرا.
متن_کوتاه_ترکی
10
التماس دعا واریمیز بو گجه لر. (التماس دعا داریم این شب ها)
متن_کوتاه_ترکی
جایگاه عزاداری ترکی در ایران
عزاداری به زبان ترکی و آذری، یکی از پرسوزترین و غنیترین سبکهای عزاداری در ایران است. مداحان ترکزبان با استفاده از اشعار عمیق و لحن حزین، ارادت ویژهای به اهل بیت (ع) به خصوص حضرت زهرا (س) نشان میدهند. واژههایی مثل «ننه» (مادر) و «بالا» (فرزند) در نوحههای ترکی، بار عاطفی بسیار سنگینی دارند که دل هر شنوندهای را میلرزاند.
مضامین خاص در نوحههای ترکی فاطمیه
در ادبیات مرثیه ترکی، تأکید ویژهای بر مکالمات عاطفی بین حضرت زهرا (س) و حضرت علی (ع) یا حضرت زینب (س) وجود دارد. عباراتی مانند «یارالی ننه» (مادر زخمی) یا «جوان ننه» (مادر جوان) ترجیعبند بسیاری از نوحههاست که بر مظلومیت و جوانی ایشان تمرکز دارد.
شاهکار شهریار در رثای حضرت زهرا
شاعران بزرگ آذریزبان همچون استاد شهریار، اشعار ماندگاری در وصف حضرت زهرا (س) سرودهاند. شعر معروف «ماه در چاه» که به زبان ترکی و فارسی سروده شده، نمونهای از پیوند ادبیات فاخر ترکی با ارادت به اهل بیت است. این اشعار در ایام فاطمیه در مجالس آذریزبانها بسیار خوانده میشوند.
آیینهای خاص آذربایجانیها در فاطمیه
مردم آذربایجان و ترکزبانان ایران، آیینهای ویژهای در فاطمیه دارند، از جمله پخت حلوا و نذریهای مخصوص، و برگزاری دستههای «شاهحسینگویان» (شاخسی) که البته بیشتر در محرم رایج است اما در فاطمیه نیز با شور خاصی برگزار میشود. زبان ترکی در این مراسمها، زبان حال دل سوختگان است.
ترجمه پذیری سوزناک
یکی از ویژگیهای عجیب زبان ترکی در نوحهسرایی این است که برخی مفاهیم و سوزها قابل ترجمه دقیق به فارسی نیستند. کلماتی مثل «لایلای» در ترکی، حسی از مادرانگی و غم را منتقل میکند که فراتر از کلمه «لالایی» در فارسی است. به همین دلیل، حتی غیر ترکزبانان نیز با شنیدن نوحههای ترکی منقلب میشوند.
سوالات متداول
معروفترین ذکر ترکی برای حضرت زهرا چیست؟
"یارالی ننه" (مادر زخمی) و "جوان ننه" (مادر جوان) از معروفترین و پرکاربردترین ذکرهاست.
چگونه تسلیت رسمی به زبان ترکی بگوییم؟
باشون ساغ اولسون (سرت سلامت) یا "شهادت حضرت زهرانی تسلیت عرض الیرم".
متن کوتاه برای استوری ترکی چیست؟
آنام زهرا گدیب (مادرم زهرا رفت) یا "ای وای ننه".
نوحه معروف سلیم موذن زاده برای حضرت زهرا کدام است؟
نوحههایی با مطلع "خداحافظ ای آنام باجی" یا "ای منی آواره قویان ابوالفضل" (که البته برای عباس است اما سبکهای مشابه برای زهرا (س) هم خوانده شده).
معنی "باشون ساغ اولسون" چیست؟
معادل فارسی "تسلیت میگویم" یا "سرتان سلامت باد" است که برای همدردی استفاده میشود.
آیا غیر ترک زبانها هم میتوانند از این متنها استفاده کنند؟
بله، بسیاری از فارسیزبانان به دلیل ارادت به سبک عزاداری آذری، این متنها را به اشتراک میگذارند.
واژه "ننه" در ترکی چه باری دارد؟
بسیار صمیمیتر و احساسیتر از "مادر" است و حس نزدیکی و وابستگی کودکانه را میرساند.