نقش زنان در زنده نگه داشتن قیام عاشورا، با نام حضرت زینب (س) گره خورده است. ایشان نه تنها پیامآور کربلا بودند، بلکه با بازگشت به کربلا در روز اربعین (بنا بر روایات مشهور)، سنت زیارت اربعین را پایهگذاری کردند. حضرت زینب (س) با خطبههای کوبنده خود در کوفه و شام، اجازه ندادند روایت حکومت اموی از جنگ، تاریخ را تحریف کند. این «جهاد تبیین» توسط یک زن، مدل و الگویی ابدی برای تمام زنان مسلمان شد تا بدانند که در حفظ ارزشها و مبارزه با ظلم، نقشی حیاتی دارند.
در طول تاریخ، زمانی که حکومتهای جور برگزاری مجالس عزاداری را ممنوع میکردند، این زنان بودند که در اندرونی خانهها، چراغ روضه را روشن نگه میداشتند. جلسات روضههای خانگی که توسط زنان مدیریت میشد، هسته اصلی انتقال فرهنگ عاشورا به نسلهای جدید بود. زنان با بافتن فرش عزا، طبخ غذای نذری و تربیت فرزندان محب اهل بیت، به صورت مویرگی و عمیق، قیام سیدالشهدا را در رگهای جامعه جاری کردند.
امروزه حضور میلیونی زنان در پیادهروی اربعین، نمادی از قدرت و بصیرت زنان شیعه است. آنها با حفظ حجاب و عفاف و اغلب به همراه فرزندان کوچک خود، سختیهای مسیر را به جان میخرند تا با حضرت زینب (س) همدردی کنند. این حضور فعال، خط بطلانی بر تبلیغات غرب مبنی بر انزوا و حاشیه نشینی زنان در اسلام است. زنان در اربعین نشان میدهند که میتوانند همزمان با حفظ نقش مادری و همسری، کنشگر سیاسی و اجتماعی باشند.
در آن سوی صحنه، زنان عراقی و خادمان موکبها، حماسهای دیگر میآفرینند. آنها با تلاشی شبانهروزی در پخت نان، آمادهسازی غذا و نظافت محل اسکان زائران، نقشی کلیدی در پشتیبانی از این کنگره عظیم دارند. این خدمات که اغلب خالصانه و گمنام انجام میشود، یادآور فداکاریهای زنان صدر اسلام در پشتیبانی از جبهههای حق است.
امروز رسالت زنان در اربعین، تنها حضور فیزیکی نیست؛ بلکه «روایتگری» است. زنان با استفاده از ابزارهای نوین رسانهای و تربیت نسل ظهور، باید پیام عاشورا را به زبان روز ترجمه کنند. مقابله با سبک زندگی غربی و ترویج سبک زندگی عفیفانه حسینی، میدان مبارزهای است که فرماندهان آن زنان هستند. زنده نگه داشتن اربعین، یعنی زنده نگه داشتن روحیه مقاومت و امید، که زنان پرچمدار آن هستند.
