با توجه به شرایط آب و هوایی عراق که اغلب گرم و خشک است، گرمازدگی یکی از شایعترین مشکلات زائران اربعین محسوب میشود. این وضعیت زمانی رخ میدهد که بدن نتواند دمای داخلی خود را تنظیم کند. پیشگیری از این حالت بسیار سادهتر از درمان آن است. برنامهریزی برای حرکت در ساعات خنک (شب تا صبح) و استراحت در ساعات اوج گرما (ظهرها)، کلیدیترین راهکار برای حفظ سلامت زائران است. حفظ آب بدن و جلوگیری از تعریق بیش از حد، ضامن ادامه سفر معنوی شماست.
تغذیه نقش مهمی در مقاومت بدن در برابر گرما دارد. زائران باید از مصرف غذاهای سنگین، چرب و پرادویه که متابولیسم و دمای بدن را بالا میبرند، پرهیز کنند. در عوض، استفاده از مایعات فراوان، بهویژه شربتهای سنتی ایرانی مانند سکنجبین، خاکشیر و تخم شربتی که خاصیت نگهدارندگی آب را دارند، بسیار توصیه میشود. همچنین مصرف میوههای فصل و سبزیجات به تأمین ویتامینها و املاح از دست رفته کمک شایانی میکند.
انتخاب لباس مناسب تأثیر مستقیمی بر دمای بدن دارد. لباسهای پلاستیکی و تنگ باعث حبس گرما و عرقسوز شدن بدن میشوند. توصیه میشود زائران از لباسهای نخی، گشاد و با رنگهای روشن استفاده کنند. استفاده از چفیه خیس، کلاه لبهدار و عینک آفتابی نیز از ضروریات است. پوشاندن سر و گردن با پارچه مرطوب میتواند تا حد زیادی از تابش مستقیم آفتاب به مراکز حساس تنظیم دما در مغز جلوگیری کند.
دانستن کمکهای اولیه برای گرمازدگی برای هر زائری ضروری است. اگر همسفرتان دچار بیحالی، سرگیجه یا تهوع شد، اولین قدم انتقال او به محیط خنک و سایه است. باید لباسهای اضافی را درآورد و بدن را با آب ولرم خنک کرد. نوشاندن مایعات خنک حاوی کمی نمک و شکر (یا پودر ORS) به آرامی، به بازگشت تعادل الکترولیتها کمک میکند. در موارد شدید که هوشیاری کاهش مییابد، باید فوراً به مراکز درمانی هلال احمر مراجعه کرد.
کودکان، سالمندان، زنان باردار و افراد دارای بیماریهای زمینهای (مانند دیابت و فشار خون) آسیبپذیری بیشتری در برابر گرما دارند. این افراد باید با احتیاط بیشتری سفر کنند و زمانهای استراحت طولانیتری داشته باشند. همراهان باید دائماً وضعیت هوشیاری و تشنگی این افراد را چک کنند. استفاده از کالسکه یا ویلچر برای کاهش فعالیت بدنی در ساعات گرم و استفاده از وسایل نقلیه در بخشی از مسیر برای این گروهها توصیه میشود.
