روز جهانی بیابان‌زدایی 1405

17 ژوئن

هشداردهنده

1

بیابان‌زایی یعنی مرگ خاموش زمین. تا دیر نشده کاری کنیم. روز جهانی بیابان‌زدایی گرامی باد.

هشداردهنده
2

هر درختی که قطع می‌شود، دعوتی است از بیابان برای پیشروی. جنگل‌ها را حفظ کنیم.

هشداردهنده
3

گرد و غبار اهواز و زابل، فریاد بلند زمین است. صدای طبیعت را بشنویم قبل از آنکه خفه شویم.

هشداردهنده
4

آب هست ولی کم است؛ مدیریت غلط منابع آبی، ایران را به بیابان تبدیل می‌کند. روز بیابان‌زدایی هشدار است.

هشداردهنده
5

فرسایش خاک، سرمایه ملی را بر باد می‌دهد. حفاظت از خاک، حفاظت از آینده فرزندانمان است.

هشداردهنده
6

بیابان‌زایی مرز نمی‌شناسد، خشکسالی پشت دروازه شهرهاست. بیدار شویم.

هشداردهنده
7

اگر امروز نهال نکاریم، فردا باید در طوفان شن زندگی کنیم. روز مقابله با بیابان‌زایی گرامی.

هشداردهنده
8

خشک شدن تالاب‌ها، شروع بیابان شدن سرزمین‌های آباد است. حق‌آبه طبیعت را نادیده نگیریم.

هشداردهنده
9

تغییر اقلیم شوخی نیست. بیابان‌زایی تهدیدی برای امنیت غذایی و ملی ماست.

هشداردهنده
10

تنها یک زمین داریم، نگذاریم به شن‌زار تبدیل شود. روز جهانی بیابان‌زدایی مبارک.

هشداردهنده

ملی_میهنی

1

ایران، سرزمین چهار فصل، نباید تسلیم بیابان شود. همت ملی برای ایرانی سرسبز. روز بیابان‌زدایی گرامی.

ملی_میهنی
2

نجات دریاچه ارومیه و تالاب گاوخونی، آزمون بزرگ ملی ما در مبارزه با بیابان‌زایی است.

ملی_میهنی
3

پدران ما با قنات کویر را آباد کردند، ما با چاه‌های غیرمجاز آبادانی را ویران نکنیم.

ملی_میهنی
4

حفاظت از جنگل‌های زاگرس، سدی محکم در برابر هجوم ریزگردهاست. بلوط‌ها را تنها نگذاریم.

ملی_میهنی
5

هر ایرانی یک نهال، هر نهال یک سنگر در برابر بیابان. روز جهاد برای طبیعت مبارک.

ملی_میهنی
6

بیابان‌زدایی وظیفه تنها یک سازمان نیست، وظیفه تک تک ما ایرانیان است.

ملی_میهنی
7

به یاد داشته باشیم که تمدن ایران در کنار آب‌ها شکل گرفت. بدون آب، تمدنی نخواهد بود.

ملی_میهنی
8

حمایت از طرح‌های آبخیزداری و کاشت گیاهان مقاوم، راهکار نجات فلات ایران است.

ملی_میهنی
9

وطن یعنی خاکی که حاصلخیز است. نگذاریم خاکِ زرخیز ایران فرسایش یابد.

ملی_میهنی
10

درود بر محیط‌بانان و جنگل‌بانانی که در خط مقدم مبارزه با نابودی طبیعت ایستاده‌اند.

ملی_میهنی

آموزشی

1

بیابان‌زدایی فقط کاشت درخت نیست؛ مدیریت صحیح آب و کشاورزی پایدار است.

آموزشی
2

چرای بی‌رویه دام، پوشش گیاهی را نابود و خاک را در برابر باد بی‌دفاع می‌کند. رعایت اصول ضروری است.

آموزشی
3

مالچ‌پاشی نفتی درمان قطعی نیست، راهکار پایدار کاشت گونه‌های بومی و سازگار با شوری است.

آموزشی
4

شخم زدن زمین در جهت شیب، فرسایش خاک را چند برابر می‌کند. کشاورزی علمی را ترویج کنیم.

آموزشی
5

آیا می‌دانید تشکیل یک سانتیمتر خاک صدها سال طول می‌کشد؟ آن را با سهل‌انگاری از دست ندهیم.

آموزشی
6

بازیافت فاضلاب و استفاده از آب خاکستری، راهی برای آبیاری کمربندهای سبز شهری است.

آموزشی
7

تثبیت شن‌های روان با کاشت تاغ و گز، تجربه‌ای موفق در مناطق کویری ایران است.

آموزشی
8

روز جهانی بیابان‌زدایی فرصتی برای آموزش کشاورزان درباره روش‌های آبیاری نوین است.

آموزشی
9

حفظ رطوبت خاک با استفاده از بقایای گیاهی (کشاورزی حفاظتی)، مانع بیابان‌زایی می‌شود.

آموزشی
10

مشارکت جوامع محلی، کلید موفقیت پروژه‌های بیابان‌زدایی است.

آموزشی

کوتاه

1

نه به بیابان‌زایی، آری به زندگی.

کوتاه
2

خاک سالم، غذای سالم.

کوتاه
3

درخت بکاریم، بیابان را عقب برانیم.

کوتاه
4

آب، خاک، زندگی.

کوتاه
5

ایران را بیابان نکنیم.

کوتاه
6

مقابله با ریزگردها، حق تنفس ما.

کوتاه
7

زمین سبز، آینده روشن.

کوتاه
8

بیابان‌زدایی، جهاد امروز.

کوتاه
9

قدر قطره‌های آب را بدانیم.

کوتاه
10

سبز بمان ایران من.

کوتاه

روز جهانی مبارزه با بیابان‌زایی

روز ۱۷ ژوئن توسط سازمان ملل متحد به عنوان «روز جهانی مبارزه با بیابان‌زایی و خشکسالی» نام‌گذاری شده است. هدف از این روز، افزایش آگاهی عمومی درباره خطرات تخریب سرزمین و ارائه راهکارهای عملی برای احیای زمین‌های تخریب شده است. شعار این روز معمولاً بر مدیریت پایدار زمین و این حقیقت که «سرزمین ارزشمند است، بر روی آن سرمایه‌گذاری کنیم» تأکید دارد.

تفاوت کویر و بیابان

در اصطلاح علمی و عمومی ایران، کویر و بیابان تفاوت دارند. کویر به زمین‌های شوره‌زاری گفته می‌شود که سطح آب زیرزمینی بالایی دارند و معمولاً گیاهی در آن‌ها نمی‌روید (مثل کویر نمک). اما بیابان به مناطقی با بارندگی بسیار کم و پوشش گیاهی فقیر گفته می‌شود. بیابان‌زایی به معنای گسترش بیابان نیست، بلکه به معنای تخریب زمین‌های حاصلخیز در مناطق خشک و نیمه‌خشک به دلیل فعالیت‌های انسانی و تغییرات اقلیمی است.

وضعیت بیابان‌زایی در ایران

ایران در کمربند خشک جهانی قرار دارد و بیش از ۸۰ درصد مساحت آن خشک و نیمه‌خشک است. برداشت بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی، چرای بیش از حد دام، جنگل‌زدایی و مدیریت نادرست منابع آبی باعث تشدید بیابان‌زایی و پدیده فرونشست زمین در بسیاری از دشت‌های کشور شده است. هجوم ریزگردها در جنوب و غرب کشور یکی از پیامدهای مستقیم این پدیده است.

راهکارهای مقابله

مبارزه با بیابان‌زایی نیازمند رویکردی جامع است. کاشت گیاهان مقاوم به خشکی (مانند تاغ، گز و پسته وحشی) برای تثبیت شن‌های روان، اجرای پروژه‌های آبخیزداری برای حفظ رطوبت خاک، اصلاح روش‌های آبیاری در کشاورزی و جلوگیری از تغییر کاربری اراضی جنگلی و مرتعی از مهم‌ترین اقدامات است. مشارکت مردم محلی در حفاظت از منابع طبیعی نقش کلیدی دارد.

نقش ما در حفاظت از خاک

هر شهروند می‌تواند در مبارزه با بیابان‌زایی سهیم باشد. صرفه‌جویی در مصرف آب، عدم رهاسازی زباله در طبیعت (که خاک را آلوده می‌کند)، شرکت در طرح‌های درختکاری و حمایت از محصولات کشاورزی که با روش‌های پایدار تولید شده‌اند، گام‌های کوچکی برای حفظ سرزمین مادری هستند.

سوالات متداول

روز جهانی بیابان‌زدایی چه تاریخی است؟
این روز هر ساله در تاریخ ۱۷ ژوئن (معمولاً ۲۷ خرداد) برگزار می‌شود.
بیابان‌زایی (Desertification) چیست؟
فرآیند تخریب زمین در مناطق خشک و نیمه‌خشک که منجر به از دست رفتن حاصلخیزی خاک و پوشش گیاهی می‌شود.
عامل اصلی بیابان‌زایی چیست؟
فعالیت‌های انسانی مانند چرای بی‌رویه دام، جنگل‌زدایی، استفاده نادرست از منابع آب و تغییرات اقلیمی.
مالچ‌پاشی چیست؟
پاشیدن مواد نفتی یا بیولوژیک روی شن‌های روان برای چسباندن ذرات خاک و جلوگیری از گرد و غبار.
فرونشست زمین چه ارتباطی با بیابان‌زایی دارد؟
برداشت بیش از حد آب‌های زیرزمینی باعث خالی شدن لایه‌های زیرین و نشست زمین می‌شود که مرگ آبخوان‌ها و بیابان‌زایی را تسریع می‌کند.
گیاهان مناسب برای بیابان‌زایی کدامند؟
گیاهانی که ریشه‌های عمیق دارند و به شوری و کم‌آبی مقاومند، مثل تاغ، گز، اسکنبیل و آتریپلکس.
تفاوت خشکسالی و بیابان‌زایی چیست؟
خشکسالی یک پدیده موقتی آب و هوایی (کاهش بارندگی) است، اما بیابان‌زایی یک فرآیند تخریب طولانی‌مدت زمین است.
آیا ایران کشور بیابانی است؟
ایران کشوری با اقلیم خشک و نیمه‌خشک است و بخش‌های وسیعی از مرکز و شرق آن را کویر و بیابان تشکیل می‌دهد.
کنوانسیون UNCCD چیست؟
کنوانسیون سازمان ملل برای مبارزه با بیابان‌زایی که ایران نیز عضو آن است و متعهد به اجرای برنامه‌هایی برای احیای اراضی است.
ما چه کاری می‌توانیم بکنیم؟
کاشت درخت، صرفه‌جویی در آب، و عدم تخریب پوشش گیاهی در گردشگری‌های طبیعی.
WordAbyss - روز جهانی بیابان‌زدایی ۱۷ ژوئن؛ بحران آب، فرسایش خاک و راهکارهای نجات ایران 1405