در روز اول ماه رمضان، بدن با تغییر ناگهانی الگوی دریافت غذا و آب مواجه میشود. کبد شروع به آزادسازی گلیکوژن ذخیره شده میکند تا قند خون را ثابت نگه دارد. این تغییرات متابولیک ممکن است منجر به علائمی مانند سردرد خفیف، ضعف یا تحریکپذیری شود که واکنشهای طبیعی بدن به سمزدایی و تطبیق با شرایط جدید است. درک این فرآیند به روزهداران کمک میکند تا با آرامش و مدیریت صحیح، این دوران گذار را طی کنند.
کمآبی یکی از بزرگترین چالشهای روزهداری، به خصوص در روزهای گرم یا طولانی است. نوشیدن حجم زیادی آب به صورت یکجا در سحر اشتباه است زیرا به سرعت دفع میشود. راهکار پزشکی صحیح، مصرف تدریجی مایعات در فاصله افطار تا سحر و استفاده از خوراکیهایی است که آب را در خود نگه میدارند، مانند کاهو، خیار، و میوههای لعابدار. همچنین پرهیز از دیورتیکها (ادرارآورها) مانند چای غلیظ در سحر ضروری است.
برای جلوگیری از نوسانات شدید قند خون که عامل اصلی خستگی و سرگیجه است، باید از کربوهیدراتهای پیچیده (با شاخص گلیسمی پایین) استفاده کرد. این مواد غذایی شامل نان جو، حبوبات و برنج قهوهای هستند که انرژی را به آرامی آزاد میکنند. در مقابل، قندهای ساده مثل شیرینیهای مصنوعی، باعث افزایش سریع و سپس افت شدید قند خون میشوند که منجر به گرسنگی زودرس میگردد.
بیمارانی که دارو مصرف میکنند نباید خودسرانه دوز یا زمان دارو را تغییر دهند. برخی داروها با خاصیت طولانیاثر میتوانند جایگزین داروهای چند نوبته شوند. همچنین زمان مصرف برخی داروها باید دقیقاً با سحر یا افطار تنظیم شود تا اثربخشی آنها حفظ شود. مشورت با پزشک یا داروساز برای تنظیم رژیم دارویی در روز اول ماه رمضان برای جلوگیری از عوارض جانبی الزامی است.
اختلال در چرخه خواب میتواند متابولیسم بدن را مختل کند و تحمل روزهداری را دشوار سازد. کمخوابی باعث افزایش هورمون گرلین (هورمون گرسنگی) میشود. توصیه میشود شبها زودتر بخوابید و برای سحر بیدار شوید، و در صورت نیاز، خواب کوتاهی در میانه روز داشته باشید. نظم در خواب به تنظیم هورمونها و حفظ عملکرد بهینه سیستم ایمنی در طول ماه مبارک کمک میکند.
