روز جهانی گنجشک 1404

20 مارس

محیط زیست

1

گنجشک‌ها، همسایگان کوچک و بی‌آزار ما در شهرهای شلوغ هستند. هوایشان را داشته باشیم.

محیط زیست
2

صدای جیک‌جیک گنجشک‌ها، نبض زندگی در کوچه پس‌کوچه‌های شهر است.

محیط زیست
3

روز جهانی گنجشک، بهانه‌ای برای آشتی دوباره انسان با طبیعتِ شهری است.

محیط زیست
4

بیایید با گذاشتن کمی آب و دانه، مهربانی را به این موجودات کوچک هدیه دهیم.

محیط زیست
5

حضور گنجشک‌ها نشانه‌ی سلامت اکوسیستم شهری است؛ نگذاریم آسمان شهر خالی شود.

محیط زیست
6

با کاشتن درخت و درختچه، خانه‌های امن گنجشک‌ها را بازسازی کنیم.

محیط زیست
7

آلودگی هوا و امواج، دشمنان خاموش این پرندگان کوچک هستند.

محیط زیست
8

حفاظت از گنجشک، حفاظت از زیبایی‌های ساده و روزمره زندگی است.

محیط زیست
9

به کودکانمان بیاموزیم که سنگ‌پرانی به گنجشک‌ها، دور از اخلاق و انسانیت است.

محیط زیست
10

شهری که در آن صدای پرنده نباشد، شهری مرده و بی‌روح است.

محیط زیست

مذهبی

1

هیچ پرنده‌ای در آسمان بال نمی‌زند مگر به اذن خداوند. (اشاره به آیات قرآن)

مذهبی
2

حیوانات هم تسبیح‌گوی خدا هستند؛ آزارشان ندهیم.

مذهبی
3

مهربانی با حیوانات، حتی یک گنجشک کوچک، موجب نزول رحمت الهی می‌شود.

مذهبی
4

روایت است که رحم کردن به گنجشک، غضب خداوند را فرو می‌نشاند.

مذهبی
5

شکر نعمت خلقت، در گرو حفاظت از مخلوقات خداوند است.

مذهبی
6

گنجشک‌ها روزی‌خور سفره خدا هستند؛ ما واسطه رساندن این روزی باشیم.

مذهبی
7

نگاه توحیدی یعنی دیدن قدرت خدا در خلقت ظریف یک پرنده کوچک.

مذهبی
8

سیره اهل بیت (ع) مملو از توصیه به مدارا با حیوانات و پرندگان است.

مذهبی
9

لانه‌سازی گنجشک در خانه، نشانه خیر و برکت و امنیت است.

مذهبی
10

هر دانه‌ای که به پرنده‌ای می‌دهید، صدقه‌ای جاریه محسوب می‌شود.

مذهبی

کودکان

1

بچه‌های خوب، گنجشک‌ها دوستای کوچولوی ما هستن، نه اسباب‌بازی.

کودکان
2

دوست داری صبح‌ها با صدای آواز گنجشک‌ها بیدار بشی؟ پس هواشون رو داشته باش.

کودکان
3

امروز یه ظرف آب کوچیک بذار لب پنجره تا گنجشک‌ها تشنه نمونن.

کودکان
4

گنجشک‌ها هم مثل ما خونواده دارن و بچه‌هاشون رو دوست دارن.

کودکان
5

بیایید قول بدیم هیچ‌وقت لونه گنجشک‌ها رو خراب نکنیم.

کودکان
6

یه نقاشی خوشگل از گنجشک بکش و به دیوار اتاقت بزن.

کودکان
7

گنجشک‌ها شهر ما رو قشنگ‌تر می‌کنن، ما هم شهر رو براشون امن کنیم.

کودکان
8

اگه دیدی گنجشکی زخمی شده، به بزرگترها خبر بده تا کمکش کنن.

کودکان
9

تماشای غذا خوردن گنجشک‌ها خیلی کیف میده، امتحان کن!

کودکان
10

خدا گنجشک‌ها رو آفریده تا آسمونمون خالی و ساکت نباشه.

کودکان

ادبی

1

گنجشکک اشی مشی، نماد نوستالژیک کودکی‌های ماست.

ادبی
2

کوچک است اما دنیایی از زندگی در بال‌هایش جریان دارد.

ادبی
3

پرواز گنجشک، تمرین آزادی در قفسِ شهرهای بتنی است.

ادبی
4

صبح با سمفونی گنجشک‌ها آغاز می‌شود؛ موسیقی زنده‌ی طبیعت.

ادبی
5

سهم گنجشک از دنیا، تنها یک ارزن امید و یک جرعه آزادی است.

ادبی
6

در هیاهوی شهر، صدای گنجشک تنها نغمه‌ای است که بوی زندگی می‌دهد.

ادبی
7

بال‌هایش کوچک است، اما آسمان را در آغوش می‌گیرد.

ادبی
8

گنجشک، صبورترین همسایه انسان در تمام فصل‌های سال است.

ادبی
9

سفره نان ما، ضیافت شاهانه گنجشک‌هاست.

ادبی
10

بگذار تا آوازشان، غبار خستگی را از چهره شهر پاک کند.

ادبی

روز جهانی گنجشک و اهمیت تنوع زیستی شهری

روز جهانی گنجشک (۲۰ مارس) با هدف افزایش آگاهی در مورد اهمیت حفاظت از این پرندگان کوچک و زیستگاه‌های آن‌ها نامگذاری شده است. گنجشک خانگی یکی از رایج‌ترین پرندگان در محیط‌های شهری است، اما در سال‌های اخیر به دلایلی همچون آلودگی هوا، کاهش فضای سبز، استفاده بی‌رویه از آفت‌کش‌ها و معماری مدرن (که جایی برای لانه‌سازی باقی نمی‌گذارد)، جمعیت آن‌ها در بسیاری از نقاط جهان رو به کاهش نهاده است. این روز فرصتی است تا به نقش حیاتی آن‌ها در کنترل آفات و حفظ تعادل اکولوژیک شهرها بیاندیشیم.

جایگاه پرندگان در فرهنگ و دین اسلام

در آموزه‌های اسلامی و فرهنگ ایرانی، پرندگان جایگاه ویژه‌ای دارند. قرآن کریم بارها به پرندگان به عنوان نشانه‌های قدرت الهی و موجوداتی که تسبیح‌گوی خداوند هستند، اشاره کرده است. روایات متعددی از پیامبر اکرم (ص) و ائمه اطهار (ع) وجود دارد که انسان‌ها را به مهربانی با حیوانات، آب و دانه دادن به پرندگان و پرهیز از آزار آن‌ها و ویران کردن لانه‌هایشان سفارش کرده‌اند. غذا دادن به پرندگان در فصل سرما یا گرما، از اعمال مستحبی است که اجر معنوی فراوانی دارد.

تهدیدات مدرن برای گنجشک‌ها

سبک زندگی مدرن چالش‌های زیادی برای این همسایگان کوچک ایجاد کرده است. امواج دکل‌های مخابراتی ممکن است بر سیستم ناوبری پرندگان تأثیر بگذارد. همچنین جایگزینی باغچه‌های خانگی با پارکینگ و بتن، منبع غذایی آن‌ها (کرم‌ها و حشرات) را از بین برده است. ساختمان‌های جدید با نمای شیشه‌ای و بدون درز، امکان لانه‌سازی را از گنجشک‌ها گرفته‌اند. روز جهانی گنجشک تلنگری است تا در توسعه شهری، سهمی هم برای طبیعت قائل شویم.

چگونه به بقای گنجشک‌ها کمک کنیم؟

اقدامات ساده شهروندی می‌تواند تأثیر بزرگی در حفظ جمعیت گنجشک‌ها داشته باشد. قرار دادن ظرف آب و غذا (ارزن، خرده نان) در بالکن یا پشت بام، کاشتن گیاهان بومی و درختچه‌ها در حیاط، استفاده کمتر از سموم شیمیایی در باغچه‌ها و نصب لانه‌های چوبی دست‌ساز، از جمله کارهایی است که هر فردی می‌تواند انجام دهد. آموزش این مفاهیم به کودکان، نسلی مسئولیت‌پذیر و دوستدار محیط زیست تربیت خواهد کرد.

سوالات متداول

روز جهانی گنجشک چه تاریخی است؟
۲۰ مارس (معادل ۲۹ اسفند یا ۱ فروردین) روز جهانی گنجشک است.
چرا تعداد گنجشک‌ها در شهرها کم شده است؟
به دلیل آلودگی هوا، کمبود غذا (حشرات)، امواج الکترومغناطیس، و معماری مدرن که مکان لانه‌سازی را کاهش داده است.
غذای اصلی گنجشک چیست؟
گنجشک‌ها همه‌چیزخوارند اما عمدتاً از دانه‌ها، غلات، حشرات کوچک و میوه‌ها تغذیه می‌کنند.
آیا نان برای گنجشک‌ها ضرر دارد؟
نان خشک و کپک‌زده مضر است، اما خرده نان تازه و سالم در مقادیر کم مشکلی ندارد. دانه‌ها غذای بهتری هستند.
حکم شرعی آزار رساندن به گنجشک چیست؟
آزار رساندن بیهوده به حیوانات در اسلام حرام است و شکار تفریحی نیز جایز شمرده نمی‌شود.
گنجشک خانگی چه فرقی با سایر گنجشک‌ها دارد؟
گنجشک خانگی (House Sparrow) گونه‌ای است که با زندگی در کنار انسان‌ها سازگار شده و در شهرها و روستاها زندگی می‌کند.
طول عمر یک گنجشک چقدر است؟
در طبیعت معمولاً بین ۳ تا ۵ سال عمر می‌کنند.
چگونه برای گنجشک لانه بسازیم؟
با استفاده از چوب یا کارتن محکم، جعبه‌ای کوچک با سوراخی به اندازه ورود پرنده بسازید و در جای امن و مرتفع نصب کنید.
نقش گنجشک در طبیعت چیست؟
آن‌ها با خوردن آفات و حشرات مضر برای کشاورزی و باغداری، به کنترل جمعیت آن‌ها کمک می‌کنند.
آیا گنجشک‌ها مهاجرت می‌کنند؟
گنجشک‌های خانگی معمولاً ساکن هستند و مهاجرت‌های طولانی ندارند، اما برخی گونه‌ها مهاجرت می‌کنند.
WordAbyss - متن و پیام روز جهانی گنجشک - ۲۰ مارس 1404