روز عرفه، روز نهم ماه ذیالحجه، یکی از روزهای پرفضیلت در تقویم اسلامی است. روایات میگویند اگر کسی در شبهای قدر بخشیده نشود، امیدش باید به روز عرفه باشد. در این روز خداوند بندگان خود را به عبادت و طاعت فراخوانده و سفرههای جود و احسانش را برای آنان گسترده است. شیطان در این روز خوارترین و راندهترین موجود است.
روزه گرفتن در روز عرفه ثواب بسیار زیادی دارد و کفاره گناهان گذشته و آینده شمرده شده است. اما در روایات تاکید شده است که اگر روزه باعث ضعف بدن شود، به طوری که انسان نتواند دعای عرفه و اعمال مخصوص این روز را با حال خوش و حضور قلب انجام دهد، خوردن افطار بهتر از روزه گرفتن است. زیرا اصل در این روز، دعا و مسألت از درگاه خداوند است.
زیارت سیدالشهدا (ع) در روز عرفه از چنان عظمتی برخوردار است که در روایات آمده خداوند قبل از آنکه به حجاج در صحرای عرفات نظر کند، به زائران قبر حسین (ع) نظر رحمت میافکند. این زیارتنامه مضامین بلندی دارد و خواندن آن حتی از راه دور نیز بسیار مجرب و توصیه شده است.
دعای عرفه امام حسین (ع) که در صحرای عرفات قرائت شد، یک دوره کامل خداشناسی، خودشناسی و امامشناسی است. امام در این دعا با سوز و گداز، نعمتهای الهی را برمیشمارد و به عجز و ناتوانی خود اعتراف میکند. خواندن این دعا با توجه به معانی، روح انسان را صیقل میدهد و زنگار گناه را میشوید.
یکی از اعمال اختصاصی این روز، دو رکعت نماز زیر آسمان باز (مثلاً در حیاط یا پشت بام) قبل از شروع دعای عرفه است. دستور است که انسان بعد از این نماز، گناهان خود را یک به یک نزد خدا اقرار کند. این اعتراف باعث شکستن غرور و جلب رحمت الهی میشود و شرط قبولی توبه است.
