رئیسعلی دلواری (۱۲۶۱-۱۲۹۴ خورشیدی) آزادیخواه و رهبر قیام مردم جنوب ایران در تنگستان و بوشهر علیه نیروهای اشغالگر بریتانیا در جنگ جهانی اول بود. او فرزند رئیس محمد، کدخدای دلوار بود. با شروع تهاجم انگلیس به بوشهر، او با فتوای علمای نجف و بوشهر، قیام مسلحانهای را سامان داد و با جنگهای نامنظم (پارتیزانی)، ضربات سنگینی به ارتش مجهز بریتانیا وارد کرد. شجاعت و هوش نظامی او زبانزد خاص و عام است.
واقعه ۱۲ شهریور و شهادت
در تاریخ ۱۲ شهریور ۱۲۹۴، هنگامی که رئیسعلی دلواری در حال شبیخون به نیروهای متجاوز انگلیسی در منطقه «تنگک صفر» بود، از پشت سر هدف گلوله قرار گرفت و به شهادت رسید. گفته میشود که این ترور ناجوانمردانه توسط یک نفوذی خائن صورت گرفت. شهادت او نه تنها قیام را خاموش نکرد، بلکه خشم مردم جنوب را شعلهورتر ساخت. به همین مناسبت، ۱۲ شهریور در تقویم ایران «روز مبارزه با استعمار انگلیس» نامگذاری شده است.
اهمیت قیام تنگستان
قیام تنگستان و دشتستان یکی از مهمترین جنبشهای ضد استعماری در تاریخ معاصر ایران است. در زمانی که دولت مرکزی قاجار در ضعف کامل بود و اعلام بیطرفی کرده بود، مردم جنوب به صورت خودجوش و با تکیه بر اعتقادات دینی و ملی، اجازه ندادند خاک ایران جولانگاه بیگانگان شود. این قیام الگویی برای سایر مبارزات ضد استعماری در منطقه شد.
سیاست استعماری انگلیس در ایران
بریتانیا (استعمار پیر) همواره نگاهی طمعکارانه به منابع نفتی و موقعیت ژئوپلیتیک ایران داشته است. اشغال بوشهر، خارک و جنوب ایران در جنگ جهانی اول، نمونهای از نقض حاکمیت ملی ایران بود. مقاومت رئیسعلی دلواری، نماد ایستادگی در برابر این زیادهخواهیها و تحقیر نشدن ملت ایران است.
میراث رئیسعلی برای نسل امروز
پیام رئیسعلی دلواری برای نسل امروز، هوشیاری در برابر نفوذ بیگانه و اتکا به توان داخلی است. او نشان داد که حتی با کمترین امکانات، اما با ایمان و اتحاد، میتوان در برابر ابرقدرتها ایستاد. خانه او در دلوار اکنون به موزهای تبدیل شده که راوی حماسههای مردم جنوب است.
سوالات متداول
روز مبارزه با استعمار انگلیس چه روزی است؟
۱۲ شهریور، سالروز شهادت رئیسعلی دلواری.
رئیسعلی دلواری کجا شهید شد؟
در منطقه تنگک صفر در نزدیکی بوشهر، هنگام حمله به نیروهای انگلیسی.
قاتل رئیسعلی دلواری چه کسی بود؟
فردی نفوذی و خائن به نام غلامحسین تنگکی که از پشت به او شلیک کرد.
دلوار کجاست؟
شهری بندری در شهرستان تنگستان، استان بوشهر که زادگاه و مرکز فرماندهی رئیسعلی بود.
فتوای جهاد را چه کسانی صادر کردند؟
علمایی مانند آیتالله سید عبدالحسین لاری، سید مرتضی اهرمی و علمای نجف حکم جهاد علیه انگلیس را دادند.
جنگهای پارتیزانی رئیسعلی چگونه بود؟
استفاده از شبیخونهای شبانه، آشنایی با جغرافیای منطقه و کمین کردن که باعث وحشت سربازان انگلیسی میشد.
مزار رئیسعلی دلواری کجاست؟
پیکر او بنا به وصیتش به نجف اشرف منتقل و در وادیالسلام دفن شد.
سریال دلیران تنگستان درباره کیست؟
سریالی مشهور ساخته همایون شهنواز که بر اساس زندگی رئیسعلی دلواری و قیام تنگستان ساخته شده است.
چرا انگلیس به جنوب ایران حمله کرد؟
برای حفاظت از منابع نفتی، کنترل خلیج فارس و جلوگیری از نفوذ آلمانها و عثمانیها در جنگ جهانی اول.
لقب رئیسعلی دلواری چیست؟
سردار جنوب یا رئیسعلی (رئیس به معنای بزرگ و کدخدا).