مطالبهگری به معنای درخواستِ مسئولانه و پیگیرانه مردم از مسئولین برای انجام وظایف قانونی و وعدههایشان است. در نظام جمهوری اسلامی، مردم حق دارند بر عملکرد نمایندگان خود نظارت کنند، از آنها توضیح بخواهند و تحقق شعارها و حل مشکلات کشور را از طریق مجاری قانونی طلب کنند.
طبق قانون اساسی، نمایندگان دو وظیفه اصلی دارند: ۱. قانونگذاری: بررسی، حک و اصلاح و تصویب قوانین مورد نیاز کشور در چارچوب اسلام و قانون اساسی. ۲. نظارت: نظارت بر عملکرد رئیسجمهور، وزرا و دستگاههای اجرایی، تحقیق و تفحص در امور کشور و رسیدگی به شکایات مردم (اصل ۹۰).
نمایندگان معمولاً دفاتری در حوزه انتخابیه (شهرستانها) و دفتری در مجلس (تهران) دارند. راههای ارتباطی شامل مراجعه حضوری به دفاتر، ارسال نامه کتبی، تماس تلفنی با دفتر ارتباط مردمی، و استفاده از وبسایت یا سامانههای مجازی رسمی مجلس است.
شفافیت آراء به این معناست که مشخص باشد هر نماینده به طرحها و لوایح چه رأیی (موافق، مخالف، ممتنع) داده است. این امر باعث میشود مردم بدانند نمایندهشان چه دیدگاهی دارد و مسئولیت تصمیماتش را بپذیرد. این موضوع یکی از مطالبات جدی مردم در سالهای اخیر بوده است.
رهبر معظم انقلاب ویژگیهایی چون «تدین»، «کارآمدی»، «دلسوزی»، «شجاعت»، «استکبارستیزی» و «فسادستیزی» را برای نمایندگان برشمردند. یک نماینده خوب باید درد مردم را بشناسد، سادهزیست باشد و خود را وقف حل مشکلات کشور کند.
