در دهههای اخیر، حضور زنان ایرانی در رشتههای مهندسی رشد چشمگیری داشته است. طبق آمارها، بیش از ۵۰ درصد فارغالتحصیلان رشتههای مهندسی در ایران را زنان تشکیل میدهند که این آمار در سطح جهانی کمنظیر است. زنان ایرانی در رشتههای معماری، کامپیوتر، شیمی و حتی رشتههای سختتری مثل معدن و مکانیک، تواناییهای خود را اثبات کردهاند.
چالشهای زنان مهندس
زنان مهندس با چالشهایی همچون محیطهای کاری مردانه (به ویژه در سایتهای عمرانی و صنعتی)، تبعیض در حقوق و ارتقای شغلی، و ایجاد تعادل بین کار سنگین مهندسی و مسئولیتهای خانوادگی روبرو هستند. با این حال، پشتکار و دقت بالای زنان باعث شده تا کارفرمایان بسیاری به استخدام بانوان مهندس روی آورند.
مریم میرزاخانی؛ الهامبخش زنان
اگرچه مریم میرزاخانی ریاضیدان بود، اما دستاوردهای او به عنوان یک زن ایرانی در علوم دقیق، راه را برای اعتماد به نفس دختران در رشتههای مهندسی و فنی باز کرد. او نشان داد که زنان میتوانند در بالاترین سطوح علمی جهان بایستند و محدودیتها را کنار بزنند.
مزایای حضور زنان در تیمهای مهندسی
تحقیقات نشان میدهد تیمهای مهندسی که دارای تنوع جنسیتی هستند، خلاقتر عمل میکنند. زنان معمولاً نگاه جزئینگرتر، مهارتهای ارتباطی قویتر و رویکردهای متفاوتی در حل مسئله دارند که مکمل نگاه کلینگر مردان است. این ترکیب باعث موفقیت بیشتر پروژهها میشود.
اولین زن مهندس ایران
از «مهندس منیر وکیلی» (در حوزه موسیقی و اپرا که مهندسی صوت میدانست) و پیشگامانی در معماری و شهرسازی به عنوان اولینها یاد میشود. تاریخ مهندسی زنان در ایران پر از نامهای درخشان اما گمنام است که زیرساختهای امروز را ساختهاند.
سوالات متداول
آیا رشتههای مهندسی برای دختران مناسب است؟
بله، توانایی ذهنی ربطی به جنسیت ندارد. رشتههایی مثل معماری، کامپیوتر، شیمی و صنایع بسیار پرطرفدارند.
سختترین رشته مهندسی برای خانمها چیست؟
از نظر محیط کاری، شاید مهندسی معدن و عمران (بخش اجرا) چالشبرانگیز باشد، اما غیرممکن نیست.
آیا زنان مهندس حقوق کمتری میگیرند؟
طبق قانون کار خیر، اما متاسفانه در برخی شرکتهای خصوصی گاهی تبعیض وجود دارد که در حال بهبود است.
موفقترین زنان مهندس ایران در چه حوزهای هستند؟
در حوزه معماری (مثل گیسو حریری)، بیوتکنولوژی و نانو، و استارتاپهای حوزه IT زنان بسیار موفقی داریم.
پوشش خانمهای مهندس در کارگاه چگونه است؟
استفاده از مانتو شلوار اداری مناسب یا لباس کار مهندسی، به همراه کلاه ایمنی و کفش کار.
چرا تعداد دختران در مهندسی کامپیوتر زیاد است؟
چون محیط کار منعطفتری دارد، امکان دورکاری هست و نیاز به حضور فیزیکی در محیطهای خشن صنعتی ندارد.
آیا زنان میتوانند مدیر پروژه شوند؟
بله، به دلیل مهارتهای ذاتی در سازماندهی و ارتباطات، زنان مدیران پروژه بسیار موفقی میشوند.
بهترین هدیه روز مهندس برای خانمها؟
ست رواننویس شیک، پلنر (دفتر برنامهریزی)، گلدان برای میز کار، یا کتابهای زندگینامه زنان موفق.
آیا روز زن و روز مهندس را با هم تبریک بگوییم؟
اگر همزمان شد بله، اما بهتر است ۵ اسفند به طور اختصاصی روی تخصص آنها تمرکز کنید تا حس ارزشمندی حرفهای بگیرند.
زاها حدید کیست؟
معمار برجسته عراقی-بریتانیایی که الگوی بسیاری از زنان معمار در جهان و ایران است.