السلام علیک یا غریب مدینه... دلم برای غربتت میسوزد یا امام حسن. آن روز که تیرها را به تابوتت زدند، غربتت شروع نشد، غربت تو آن مزار خاکی و بی شمع و چراغ است که زائر ندارد.
متن روضه
2
روضه نمیخواهد تنی که سر ندارد / قربان آن آقا که انگشتر ندارد / اما بگویم از امامی که در این شهر / حتی برای قبر خود سنگر ندارد... امان از بقیع.
متن روضه
3
شب های جمعه که انبیا به کربلا میروند، گمانم حضرت زهرا (س) اول به بقیع می آید. آخر پسر بزرگش حرم ندارد، زائر ندارد، مادرش باید بیاید خاک قبرش را بتکاند.
متن روضه
4
آی کبوترهای بقیع! شما تنها زائران حسنی هستید. خوش به حالتان که سایه بان قبر امام باقر و امام صادقید. ما که دستمان کوتاه است.
متن روضه
5
در کربلا اگر آب بستند، اینجا راه اشک را بستند. مامورین سعودی نمیگذارند حتی یک دل سیر برای غربت امام سجاد گریه کنیم. این بغض گلوگیرمان کرده است.
متن روضه
دلنوشته
1
آقای کریم! سفره دار مدینه! چقدر سخت است که کریم باشی و خانه ات ویرانه باشد. چقدر سخت است که پناه بی پناهان باشی و خودت سایه بان نداشته باشی.
دلنوشته
2
بقیع، قطعه ای از خاک نیست؛ بغضی است که در گلوی شیعه گیر کرده است. هر بار که نامت را میشنوم، تصویری از چهار صورت قبر خاکی جلوی چشمانم تار میشود.
دلنوشته
3
کاش من یک کبوتر بودم در آسمان بقیع. روزها پر میزدم روی خاک مزارت و شب ها با بال هایم گرد و غبار را از روی سنگ قبرت پاک میکردم.
دلنوشته
4
امام حسن جان، شنیده ام شما کریم اهل بیتید. می شود کرم کنی و اجازه دهی ما بیاییم آنجا کارگری کنیم؟ بنایی کنیم؟ فقط یک گنبد برایتان بسازیم؟
دلنوشته
5
غریب یعنی تو، که در شهر خودت، در کنار خانه جدت، غریبانه خفته ای و دشمنانت حتی از سایه قبرت هم میترسند.
دلنوشته
مناجات
1
خدایا به حق غربت امام حسن (ع)، دلهای ما را از محبت اهل بیت لبریز کن و دست ما را از دامانشان کوتاه مگردان.
مناجات
2
بارالها! چشمان ما را به جمال گنبد و بارگاه ائمه بقیع روشن بگردان و توفیق زیارت با معرفت را نصیبمان کن.
مناجات
3
یا رب! آن روز که بقیع آباد میشود، ما را هم جزو خادمان و زائران آن آستان مقدس قرار بده.
مناجات
4
خدایا! ریشه ظلم و وهابیت را بکن و انتقام غربت آل الله را از دشمنانشان بگیر.
مناجات
5
پروردگارا! اشک های ما را نذر آبادی بقیع کن و این حسرت دیرینه را در دلهایمان به امید وصل تبدیل فرما.
مناجات
غربت امام حسن
1
غریب یعنی کسی که در خانه خودش هم زره بر تن میکرد. غریب یعنی کسی که حتی بعد از شهادت هم بدنش آماج تیر کینه شد.
غربت امام حسن
2
امام حسن (ع) سید جوانان اهل بهشت است، اما مزارش در زمین خاکی ترین مزار است. این تضاد، آتش به جان عالم میزند.
غربت امام حسن
3
میگویند مدینه شهر پیامبر است، اما من میگویم مدینه شهر غربت حسن است. کوچه به کوچه اش بوی تنهایی مجتبی را میدهد.
غربت امام حسن
4
صلح حسن (ع) زمینه ساز قیام حسین (ع) بود، اما مظلومیت حسن (ع) حتی از مظلومیت عاشورا هم جانسوزتر است، چرا که حسین (ع) حرم دارد و حسن (ع) ندارد.
غربت امام حسن
5
ای کریم آل طه، غربت تو ارثیه مادرت زهراست. مزاری مخفی و مزاری خاکی، حکایت مادر و پسر چه شبیه است.
غربت امام حسن
شعر غمگین
1
خاکی ست ولی به قدر دنیا زیباست / این خاک مزار پادشاه دلهاست / تاریکی آن به چشم من نورانی ست / چون شمع مزارش دل تنگ زهراست.
شعر غمگین
2
نه پرچمی، نه کتیبه، نه خادم و زائر / نه یک رواق، نه گنبد، نه صحن پر عابر / چقدر خلوت و ساکت، چقدر دلگیر است / مزار خاکی و بی سایه بان دو باقر.
شعر غمگین
3
مدینه کوچه هایت بوی غم دارد / دلت داغ عظیمی از ستم دارد / بگو با زائران خسته و گریان / که این ویرانه اقیانوس کرم دارد.
شعر غمگین
4
سنگ لحدش بود به دوشم سنگین / می ریخت ز دیده اشکِ غم، دامن چین / می گفت که ای وای حسن کشته شد / شد کشته زهر کین امامِ دومین.
شعر غمگین
5
یه مدینه، یه بقیع، یه امامی که حرم نداره / گریه کن فایده نداره، آخه گریه اثر نداره (زبانحال).
شعر غمگین
مفهوم غربت در سیره ائمه بقیع
غربت ائمه بقیع، تنها به معنای دوری از وطن نیست، بلکه به معنای تنهایی در میان امت جدشان است. امام حسن مجتبی (ع)، امام سجاد (ع)، امام باقر (ع) و امام صادق (ع) هر کدام در دوران خود با جهل، خیانت و ظلم زمانه روبرو بودند. اوج این غربت پس از شهادتشان و با تخریب حرم مطهرشان توسط وهابیت تجلی یافت. این غربت مضاعف، یعنی مظلومیت در حیات و مظلومیت در ممات، دل هر شیعه ای را به درد می آورد.
امام حسن مجتبی (ع)؛ کریم بی حرم
امام حسن (ع) ملقب به «کریم اهل بیت» است، اما مزار ایشان نماد اوج مظلومیت است. ایشان که در زمان حیات با خیانت یاران و صلح تحمیلی روبرو شدند، پس از شهادت نیز از داشتن یک حرم امن محروم ماندند. روضه های امام حسن (ع) معمولا با اشاره به تیرباران تابوت و مزار خاکی ایشان، سوز و گداز عجیبی دارد و دلها را مستقیما به مدینه و کوچه های بنی هاشم می برد.
ارتباط معنوی روضه بقیع با فاطمیه
بین بقیع و ایام فاطمیه پیوندی ناگسستنی وجود دارد. بسیاری معتقدند مزار مخفی حضرت زهرا (س) نیز ممکن است در بقیع باشد. از این رو، نوحه و روضه برای ائمه بقیع، ناخودآگاه بوی فاطمیه میگیرد. غربت فرزندان زهرا (س) در بقیع، ادامه همان غربت مادر در میان در و دیوار است. گریه بر بقیع، گریه بر تمام مصائب آل الله است.
بقیع؛ میعادگاه اشک و سکوت
زائرانی که به مدینه مشرف شده اند، سنگینی فضای بقیع را حس کرده اند. آنجا جایی است که حتی بلند گریه کردن ممنوع است. این «روضه سکوت»، جانسوزترین نوع عزاداری است. دیدن کبوترهایی که بر خاک مزار می نشینند، تنها تسلای دل زائران است. متون ادبی و دلنوشته ها سعی میکنند این اتمسفر سنگین و حزن انگیز را برای کسانی که نرفته اند، تصویرسازی کنند.
نقش روضه و شعر در حفظ یاد بقیع
در غیاب بناهای فیزیکی و گنبد و بارگاه، این کلمات، اشعار و روضه ها هستند که حرم ائمه بقیع را در دلها بنا کرده اند. شاعران و ذاکران با سرودن اشعار آیینی و ذکر مصیبت، اجازه نداده اند غبار فراموشی بر چهره بقیع بنشیند. هر بیت شعر و هر خط روضه، حکم یک خشت طلا برای حرم باطنی ائمه بقیع را دارد.
سوالات متداول
چرا به امام حسن (ع) غریب مدینه میگویند؟
زیرا ایشان در شهر خود، در خانه خود (توسط همسرش) و حتی پس از شهادت در هنگام تشییع جنازه و اکنون در مزارشان مورد ظلم و بی احترامی قرار گرفتند.
بهترین ذکر و دعا برای ائمه بقیع چیست؟
زیارت جامعه کبیره و زیارت نامه های مخصوص هر یک از ائمه بقیع، به همراه صلوات خاصه ایشان بهترین توسل است.
چرا زیارت بقیع برای خانم ها ممنوع است؟
بر اساس دیدگاه های سختگیرانه و وهابی مفتیان سعودی، زیارت قبور برای زنان ممنوع است و این یکی از مظلومیت های بقیع است.
معنی کریم اهل بیت چیست؟
امام حسن (ع) به دلیل بخشندگی بی حد و حصر، سفره داری برای فقرا و چندین بار بخشیدن تمام اموالشان در راه خدا، به این لقب مشهورند.
روضه بقیع بیشتر بر چه نکاتی تاکید دارد؟
بر خاکی بودن قبور، نداشتن سایه بان و چراغ، ممانعت از گریه و زیارت، و مقایسه آن با حرم باصفای امام رضا (ع) و کربلا.
ارتباط امام حسن (ع) و واقعه کوچه چیست؟
امام حسن (ع) در کودکی شاهد سیلی خوردن مادرشان حضرت زهرا (س) در کوچه بودند و این غم بزرگ همواره بر سینه ایشان سنگینی میکرد.
آیا امام سجاد (ع) هم در بقیع مدفون هستند؟
بله، امام سجاد (ع) پس از سالها گریه بر مصائب کربلا، در بقیع و در کنار عموی گرامی شان امام حسن (ع) دفن شدند.
تفاوت غربت امام حسن (ع) و امام حسین (ع) در چیست؟
امام حسین (ع) غریبانه و تشنه شهید شد اما اکنون حرمی باشکوه دارد؛ امام حسن (ع) در خانه مسموم شد و اکنون نیز حرمی ندارد.
چه کسانی تابوت امام حسن (ع) را تیرباران کردند؟
عایشه و گروهی از بنی امیه به سرکردگی مروان حکم مانع دفن ایشان در کنار پیامبر شدند و به تابوت تیراندازی کردند.
پیام معنوی بقیع برای شیعیان چیست؟
بقیع درس صبر، استقامت در راه حق، و زنده نگه داشتن ولایت حتی در اوج تنهایی و غربت را به شیعیان می آموزد.