نام اصلی عبدالمطلب، «عامر» یا «شیبه» بود. پدرش هاشم در سفری به مدینه با زنی از قبیله خزرج ازدواج کرد و شیبه آنجا متولد شد. پس از فوت هاشم، برادرش «مطلب» به مدینه رفت و برادرزاده اش را به مکه آورد. چون مردم شیبه را پشت سر مطلب سوار بر شتر دیدند و لباس کهنه ای داشت، گمان کردند غلام جدید مطلب است و فریاد زدند «عبدِ مطلب» (بنده مطلب). با اینکه مطلب توضیح داد او برادرزاده من است، اما این نام روی او ماند.
چاه زمزم که یادگار حضرت اسماعیل بود، در طول تاریخ توسط قبیله جرهم پر و پنهان شده بود. عبدالمطلب در خواب دید که کسی به او دستور حفر می دهد و مکان دقیق را نشان داد (بین دو بت اساف و نائله). او با تنها پسرش حارث شروع به کندن کرد. قریش مسخره اش کردند، اما وقتی آب جوشید، همه مدعی شراکت شدند. این واقعه موقعیت او را در مکه تثبیت کرد.
وقتی قریش عبدالمطلب را به خاطر نداشتن پسران زیاد تحقیر کردند، او نذر کرد اگر خدا ۱۰ پسر به او دهد، یکی را قربانی کند. خدا به او ۱۰ پسر داد. قرعه کشید و نام عبدالله (محبوب ترین پسرش) درآمد. او می خواست نذر را ادا کند اما مردم مانع شدند. سرانجام با راهنمایی یک کاهن، قرعه بین عبدالله و ۱۰ شتر انداختند. هر بار نام عبدالله می آمد، ۱۰ شتر اضافه می کردند تا به ۱۰۰ شتر رسید و قرعه به نام شتران افتاد. او ۱۰۰ شتر قربانی کرد و عبدالله زنده ماند.
سپاه فیل سوار ابرهه برای تخریب کعبه آمد. آنها شتران عبدالمطلب را غارت کردند. عبدالمطلب با ابهت خاصی به چادر ابرهه رفت. ابرهه گمان کرد او برای کعبه التماس می کند، اما عبدالمطلب فقط شترانش را خواست. او گفت: «من رب الابل (صاحب شتران) هستم و خانه ربی دارد که حفظش می کند». این ایمان قوی باعث حیرت ابرهه شد. خدا نیز با ابابیل کعبه را نجات داد.
بر خلاف تبلیغات بنی امیه و برخی مورخان که سعی در مشرک نشان دادن اجداد پیامبر داشتند، شیعه امامیه اجماع دارد که عبدالمطلب موحد و مسلمان (تسلیم خدا) بر دین ابراهیم بوده است. امام صادق (ع) فرمود: «عبدالمطلب با سیمای پیامبران و هیبت پادشاهان محشور می شود».
