محمد بن زکریای رازی، دانشمند برجسته ایرانی قرن سوم و چهارم هجری، به حق پدر شیمی نوین نامیده میشود. او نخستین کسی بود که شیمی را از حالت کیمیاگری و خرافات خارج کرد و به آن جنبه علمی و تجربی داد. کشف الکل (الکحول) و اسید سولفوریک (جوهر گوگرد) از مهمترین دستاوردهای اوست که تحولی عظیم در صنایع و پزشکی ایجاد کرد. روز ۵ شهریور به مناسبت زادروز این حکیم فرزانه، روز شیمی نامگذاری شده است.
علم شیمی به عنوان یکی از علوم پایه، نقش زیربنایی در توسعه صنایع مختلف دارد. از صنایع نفت، گاز و پتروشیمی که ستون فقرات اقتصاد ایران هستند تا صنایع داروسازی، کشاورزی و نانو تکنولوژی، همگی وابستگی شدیدی به دانش شیمی دارند. شیمیدانان و پژوهشگران ایرانی با تلاش در جهت بومیسازی کاتالیستها و مواد اولیه، گامهای بلندی در جهت خودکفایی و مقابله با تحریمها برداشتهاند.
شیمی تنها محدود به آزمایشگاهها نیست؛ بلکه در تمام زوایای زندگی روزمره ما جاری است. از آبی که مینوشیم و غذایی که میخوریم تا مواد شوینده، پوشاک و پلاستیکها، همه حاصل واکنشهای شیمیایی هستند. آگاهی از اصول شیمی به ما کمک میکند تا انتخابهای سالمتری داشته باشیم و بهتر از محیط زیست خود محافظت کنیم. تبریک این روز به شیمیدانان، تقدیر از کسانی است که کیفیت زندگی مدرن را تضمین میکنند.
مانند هر علم دیگری، شیمی نیز نیازمند اخلاق حرفهای است. استفاده صلحآمیز از دانش شیمی و پرهیز از ساخت سلاحهای شیمیایی و مخرب، از اصول بنیادین جمهوری اسلامی ایران است. پژوهشگران ایرانی با تاسی از آموزههای دینی و ملی، دانش خود را در راه خدمت به بشریت و حفظ محیط زیست به کار میگیرند و همواره بر رعایت اصول ایمنی و اخلاقی تأکید دارند.
با وجود استعدادهای درخشان و دانشگاههای معتبر، آینده علم شیمی در ایران بسیار روشن است. حرکت به سمت شیمی سبز (Green Chemistry) برای کاهش آلایندهها، توسعه نانوشیمی و شیمی محاسباتی از رویکردهای نوین در کشور است. حمایت از پژوهشگران جوان و شرکتهای دانشبنیان فعال در حوزه شیمی، میتواند ایران را به قطب علمی منطقه در این رشته تبدیل کند.
